Bir görünüm sağlanmıştır



Yüklə 0,99 Mb.
səhifə6/24
tarix17.11.2018
ölçüsü0,99 Mb.
#80356
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

EFLAK

Tuna ile Karpatlar arasında bulunan ve Osmanlı hâkimiyeti döneminde özel bir idarî statü tanınan bölge.

Bugünkü Romanya'nın güney kısmını oluşturan Eflak (VValachia) kuzeyde Kar­pat dağlan, güney ve güneydoğuda Tu­na nehriyle çevrili 76.581 km2'lik bir ala­nı kapsar; Büyük Eflak (Muntenia) ve Kü­çük Eflak (Oltenia) olmak üzere ikiye ay­rılır. Kuzeyi, arazi ve iklim olarak meyve ağaçlarının yetişmesine uygun bağlık bir bölge olduğu gibi Ploeşti civarında pet­rol kuyulan da bulunmaktadır. Bir za­manlar Avrupa'nın en zengin petrol ya­taklarını oluşturan bu bölge düşük mik­tarda da olsa hâlâ petrol üretimine de­vam etmektedir. Büyük Eflak'ın güney ve güneydoğusundan Tuna kıyılarına ka­dar uzanan Baragan ovası ise Avrupa'­nın en verimli arazilerinden biridir. Ayrı­ca Küçük ve Büyük Eflak sınırını oluştu­ran Olt, Yalomitza (Yalomiça), Argeş, Jiu gibi nehirler Eflak topraklarına bol mik­tarda su temin ederler. Romanya'nın devlet ve millet oluşunda birinci derece­de önem taşıyan Eflak Cimpulung, Cur-tea de Argeş, Targovişte gibi tarihî şe­hirlerinden başka Romanya'nın başşehri Bükreş'i de içine almaktadır. Eflak'ın ay­nı dil ve kültüre sahip Moldavya (Boğdan) ile birleşmesinden sonra (1858) Bükreş Romanya'nın başşehri olmuştur. Eflak'ın Tuna nehri üzerinde belli başlı limanlan olan Braila (İbrâil) ve Giurgiu (Yergöğü, Yerkövü] bir süre doğrudan doğruya Os­manlı Devleti'ne bağlı kalmışlardır.

Eflakin Romenler arasındaki gelenek­sel adı "tara Romaneasca" yani "Romen ili" veya "Romenler yurdu'dur. Eflak, Ef-laklu veya Eflakistan kelimeleri Türkler tarafından kullanılmıştır. Eflak halkı ken­dini genellikle Romîn olarak adlandırmış­tır. Eflak adının kökü Almanca "vvlh'tir. Bizans, Slavlar ve Kıpçaklar bu kelimeyi Ulak, Vlah, Vlaş'a çevirmişlerdir. Osmanlı tarihinde aynı kelime Eflak, Aflak, Afla-kan şekillerini almış ve nihayet Eflak adı yaygınlaşmıştır. Osmanlılar ayrıca Eflak ve Boğdar'a "iki memleket" anla­mına gelen Memleketeyn adını da vermişlerdir. Valak ve Ulah isimleri Osman­lılar tarafından, Latince'ye benzer bir dili konuşan ve Balkan yarımadasının merkez, orta güney ve batı bölgelerin­de yaşayan aşiretler için kullanılmıştır. XIX. yüzyılda Balkan Ulahları kendilerini ayrı bir millet olarak görmeye başlamışlar. fakat birleşmeye imkân bulamadan 1878 ve 1913'te çeşitli Balkan ülkeleri arasında bölünerek onların tabiiyetine geçmişlerdir. Makedonya Ulahlan XIX. yüzyılın sonunda kendilerini açıkça Ro­men ilân ederek bölgelerine Romen eği­timi soktular. Güney Dobruca'yı 1913'te topraklarına katan Romanya, bu bölge­ye Makedonya'dan getirdiği çok sayıda Ulah'ı iskân etti. Yerli Türk halkı tara­fından Makedonyalı olarak adlandırılan bu Ulahlar 1940 yılında Kuzey Dobruca'-ya göçtüler. Bunlar, Romanya'nın siyasî hayatında aşırı milliyetçi olarak tanın­maktadırlar. Halen Makedonya'da 20-30.000 müslüman Ulah yaşamaktadır. Sırbistan, Hırvatistan. Arnavutluk, Bul­garistan ve Yunanistan'da da toplam 2 milyona yakın Ulah'ın yaşadığı tahmin edilmektedir.

Romanya'nın diğer tarihî bölgeleri ola­rak bilinen Moldavya'da Slavlar'ın, Erdel'-de (Transilvanya) ise Cermen ve Macar-lar'ın oldukça derin kültür izlerine rast­lanmasına karşılık Eflak halkının kültü­rü Rum tesirine rağmen geniş çapta Ro­men özelliğini korumuştur. Bugün Ro­manya'da konuşulan resmî Romen dili imlâ ve telaffuz bakımından Eflak'ta ko­nuşulan dildir.

Romen tarihçileri Eflak tarihini Romen tarihinin bütünü içinde ele almalarına karşılık yabancı tarihçiler XIX. yüzyıl or­talarına kadar Eflak tarihinin ayrı bir yol takip ettiğini ileri sürmüşlerdir. Ger­çekten 1858'e kadar Eflak'ın en önemli tarihî siması olan Mihai'nin. ülkesini kı­sa bir süre için Moldavya ve Erdel ile bir­leştirmesi bir yana bırakılırsa Eflak ken­dine has ayrı bir yol takip etmiştir. Ef­lak ve Boğdan aynı dile, aynı dine ve kül­türe sahip oldukları halde çok değişik şekilde ortaya çıkmışlar ve siyasî alanda uzun süre ayrı varlık göstermişlerdir. Ni­hayet milliyet ideolojisinin etkisiyle şuur-lanarak 1858'de birleşmişlerdir. Romen milletinin çeşitli bölgelerinin bir araya getirilmesinde ve bir devlet kurarak or­taya çıkmasında Eflak'ın büyük rolü ol­muştur.

Eflak, doğudan batıya göç eden ka­vimlerin yolu üzerinde olduğu için çeşit­li milletlerin istilâsına uğramıştır. Daklar'ın hâkimiyetinde iken milâdî II. yüz­yıl sonlarında Roma işgaline uğramış ve Roma askeriyle Daklar'ın karışımından bugünkü Romen milleti doğmuştur. Bu tezi kabul eden bütün kaynaklar, Daklar -Romalılar sentezinin dağlık bölgede vü­cut bulduğu fikrinde birleşmektedirler.

Roma askerlerinin sayısının düşük ol­duğu ve bunların hepsinin daha III. yüz­yılda Tuna'nın güneyine geçtiği düşünü­lürse Eflaklılar'ın bir Romen etnik ve lin-guistik grubu olarak ortaya çıkmalarını daha karışık ve çok taraflı bir senteze bağlamak gerekir. Nitekim bugünkü Ro­men dilinde Daklar dilinden çok az sayı­da kelime bulunması oldukça anlamlı­dır. Romence'nin en azından üç ağzı hâ­lâ Balkanlar'da ve İtalya sınırında bulu­nan Istrya yarımadasında konuşulmak­tadır. Bu bölgelerde Daklar'ın bulunma­dığı bilinmektedir. Bu sebeple Romen milletinin oluşumunu yalnız Daklar-Ro­malılar karışımına bağlayan teori eksik kalmakta ve Eflak'ın nasıl Romenleştiğini yeteri kadar açıklayamamaktadır.

Eflak toprakları Hunlar ve Peçenek-ler'den sonra iki yüzyıla yakın bir süre Kumanlar'ın (Kıpçaklar) hâkimiyetinde kaldı. XIII. yüzyılda Moğol istilâsıyla iki­ye bölünen Kumanlar'ın güney kolu Bi­zans hâkimiyetine girdi. Ortodoks Hıris­tiyanlığı kabul ederek yerli halk arasın­da eridi. Eflak bu tarihlerde Macar ha­kimiyetindeydi. Batu Han ordularının Ma­caristan'ı işgal etmesi, Macarlar'in Eflak topraklarına daha fazla yayılmasını ön­lediği gibi Eflak tarihinin kendi halkı et­rafında dönmesine de yol açtı. 1310 yı­lında Eflak'ta Basarab adında büyük bir voyvoda ortaya çıktı. Basarab adının Kıp­çakça (Kuman) olduğu bilinmektedir. Tikomir'in (Tok Temir) oğlu olan Basarab -Ioan Besarab veya Basarab- yerli dili konuşan bir hıristiyandı. Macarlar'i 1330 yılında Posada mevkiinde yenerek istik­lâlini ilân etti. Ülkesini Prut nehrinin Öte­sine kadar genişletip bu bölgeye kendi adını (Besarabya) verdikten sonra 1352'-de Öldü. Bundan iki yıl sonra Osmanlı Türkleri Rumeli'ye ayak bastılar.

Basarab'ın yerine geçen oğlu Nicolae Alexandru (1352-1364) Eflak'ın dinî teş­kilâtını, Curtea de Argeş Ortodoks met-ropolitliğini kurmak suretiyle tamamla­dı. Nicolae'nın oğlu Vlaicu ise (1364-1377) Macar Kralı Lajos'tan (Layoş) birtakım toprakları zeamet şeklinde alarak onun tâbiliğini (vassâl) kabul etti. Bu sırada Osmanlı Padişahı I. Murad'ın tâbiliğini kabul ederek ondan yardım alan ve Tu­na boylarındaki şehirlere saldıran Bul­gar Çarı Şişman'a karşı mücadele verdi. Bu mücadele sırasında Vlaicu'nun kuv­vetleri Osmanlı birlikleriyle de savaşarak küçük basanlar kazandılar (1368). Os-manlılar'la Romenler'İn ilk karşılaşma­sı sayılan bu savaştan sonra Türkler'in Balkanlar'daki ilerlemesinin önemini an­layan Vlaicu 1373'te I. Murad ile antlaş­ma imzaladı. Babası gibi Vlaicu da yeni kiliseler ve manastırlar inşa ettirdi. Ef­lak kültürel ve dinî bakımdan onun za­manında büyük bir hamle yaptı. Vlaicu'-dan sonra iktidarı ele alan I. Radu (1377-1383) ve Dan'ın (1383-1386) ardından Ef­lak'ın başına Mircea (1386-1418) geçti. Osmanlı kaynaklarında bu isim Mirci ola­rak geçer. Mircea cel Mare (Ulu Mircea) olarak tanıtılan bu voyvoda bir ara Tu-na'yı geçerek Dobruca'da Osmanlılar'a ait Silistre Kalesi'ni işgal etti. Besarab­ya'nın güneyindeki Türkler" le meskûn yerleri de ülkesine katıp Osmanlılarla uzun yıllar süren mücadeleye girişti. Ko-sova Savaşı'nda (1389) Sırplar'a askerî yardımda bulundu. Bu durum karşısın­da onu cezalandırmak zorunda kalan Yıl­dırım Bayezid Tuna'yı aşıp Mircea üze­rine yürüdü. Rovine'deki çetin savaşta (1394) Osmanlı kuvvetleri üstün gelerek Mircea'yı tahtını terketmeye mecbur bı­raktılar. Eflak üzerinde hâkimiyet iddia­larını hâlâ sürdürmekte olan Macar Kra­lı Sigismund'un yardımıyla iki yıl sonra tekrar harekete geçen Mircea, Haçlı kuv­vetlerinin 1396'da Niğbolu'da yenilmesi üzerine I. Bayezid'in hükümranlığını ka­bul etti ve onun yanında Ankara Sava-şı'na katıldı (1402). Yıldırım Bayezid'in ölümünden sonra sultanın oğulları arasında çıkan İç savaşlarda ise kendine da­mat edindiği Mûsâ Çelebi'ye büyük des­tek verdi ve onun savaşta öldürülmesin­den sonra da Düzmece Mustafa'ya yar­dımda bulundu. Nihayet 1417'de Osman-lılar'ın üstün kuvveti karşısında daha faz­la dayanamayacağını anlayıp Osmanlı hü­kümranlığını kabul etti. Mircea'nın Türkler'e karşı savaşları Romen tarihinde ol­duğu gibi edebiyatında da büyük yer tu­tar. Nitekim Romenler'İn en ünlü şairi olan Mihail Eminescu'nun en uzun tari­hî şiirlerinden biri. Mircea'nm Osmanlı sultanı ile yaptığı bir hayalî konuşmayı ve ondan sonra meydana gelen savaşı tasvir etmektedir.



Mircea'dan sonra Eflak, Macarlar ve Türkler arasında gelişen çok yönlü mü­cadeleden faydalanma yolunu tuttu. Se-gedin (Szeged) Antlaşması ile Eflak'ın İs­tanbul'a haraç vermesi ve voyvodaların Macar kralına tâbi olması gibi ikili bir hükümranlık kabul edildi. Ancak Eflak'ın ileri gelen boyarları (toprak, sahibi asilza­deler) Osmanlı hâkimiyetini tercih etti­ler. Fakat boyarlara üstün gelerek Eflak'­ta merkeziyetçi bir idare kuran Kazıklı Voyvoda veya Drakula olarak bilinen Voy­voda Vlad Tepeş (1456-1462) tekrar Os-manlılar'la mücadeleye girişti. Kendisini Fâtih Sultan Mehmed adına tutuklama­ya gelen Niğbolu Valisi Hamza Bey'i ka­zığa vurdurdu. Tuna'yı aşarak Dobruca'-yı talan etti ve bölgede müslüman kat­liamında bulundu. 1462'de Fâtih Sul­tan Mehmed in giriştiği harekât üzeri­ne Transilvanya'ya çekildi ve Macar kralı tarafından zindana atıldı. Vladdan son­ra "güzel" lakabıyla tanınan kardeşi Ra-du (1462-1474) Eflak voyvodalığına geti­rildi. Radu tam anlamıyla İstanbul'a tâ­bi oldu ve vergisini ödedi. Bu arada Mol­davya'nın (Boğdan) voyvodası İstefan (Stefan cel Mare) Eflak'a hücum edip birçok insanı öldürdü ve ülkeye zarar verdi İ1473). Eflak. Neagoe Basarab (1512-1521) zamanında oldukça sakin bir devir geçi­rerek kültür alanında önemli ilerleme­ler kaydetti. Romen millî kültürünün te­melini oluşturan bu hamleler yanında Romanya'nın en başta gelen âbideleri arasında yer alan Curtea de Argeş'te pis­koposluk binası inşa edildi. Bu binanın mimarisinde Sinan'ın tesirleri görülmek­tedir. XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti Ef­lak üzerinde nüfuzunu bir hayli arttırdı. Macaristan'ı 1526'da fethedip 1541'de İlhak eden Kanunî Sultan Süleyman Ef­lak'ın kuzeyden yardım görmesini önle­di. Eflak üzerinde öteden beri mevcut Macar hükümranlık iddialarını etkisiz hale getirdi, hatta bu haklan üzerine al­dı. Fakat aynı yüzyılın sonlarına doğru voyvoda olan ve Kahraman Mihai diye anılan Mihai Viteazul (1593-1601) vergi yüzünden isyan etti. Koca Sinan Paşa'nın idaresindeki orduya Kalugareni'de baskın yaptıktan sonra geri çekildiyse de Erdel Prensi Bathory'in yardımıyla tekrar Eflak'ı ele geçirdi. Osmanlılar Bathory ve Lehistan ile dostluk kurarak Ef­lak voyvodasını yalnız bıraktılar. Mihai de Eflak, Transilvanya ve Moldavya'yı birleştirmeye karar verip kendisini bu üç ülkenin hâkimi ilân etti. Mihai'nin bu üç ülkeyi çok kısa bir süre için dahi olsa birleştirmeyi başarmış olması ona Ro­men tarihinde gittikçe önemi büyütülen sembolik bir mevki kazandırmıştır. Bu Romenler'in tek ülke içinde ilk birleşme­leri olarak nitelendirilir. Mihai, 1601'de Avusturya ordularının başında bulunan eski müttefiki general Basta'ya yenile­rek onun tarafından öldürüldü. Bundan sonra XVII. yüzyıl boyunca Eflak eski­den olduğu gibi Osmanlı Devletine tâbi olarak yerli hanedanlar tarafından İdare edilmeye devam etti. Bu yüzyılda top­rak sahibi aileler ekonomik güçlerini art­tırdılar ve yer yer bölgesel hanedanlık­lar kurdular. Bu arada yerli Romen halk kültürü büyük İlerleme kaydetti. Matbaa sayısı ve yüksek tabaka arasında oku­ma yazma bilenlerin oranı bir hayli art­tı. Eflak, Bizans imparator sülâlesinden olması muhtemel Şerban Cantacuzino (1678-1688) ve ondan sonra Constantin Brancoveanu (1688-1714) gibi voyvoda­lar tarafından yönetildi. Bunlar Osmanlı idaresine tâbi olmakta devam etmişler­se de komşu hıristiyan prensler ve kral­larla irtibata geçmekten ve onlardan yar­dım istemekten geri kalmamışlardır. Brancoveanu akıllı, dindar ve uysal bir kimse idi. Babıâli'ye karşı üzerine aldığı siyasî ve ekonomik vecîbelerini yerine getirmek için çok itina göstermesine rağ­men Prut Savaşı'nda (1711) Çar Petro'-ya yardım ettiği öne sürülerek İstanbul'a getirildi ve dört oğlu ile birlikte idam edildi. Halk tarafından çok sevilen Bran-coveanu'nun büyük servetine el koymak İsteyenler bir hayli kalabalıktı. İstanbul'­da geniş nüfuzu olan Boğdan Beyi Dimitri Kantemir'in. Brancoveanu'nun Os­manlı hükümetine sadık kalmadığı yo­lunda şikâyette bulunması idamda et­kili olmuştu. Halbuki daha sonra Kante­mir'in bizzat kendisinin Prut Savaşı'nda Petro'ya yardım ettiği ortaya çıktı.

XVIII. yüzyılın başlarında beliren Rus tehlikesine ve Avusturya tehdidine kar­şı Osmanlı Devleti Eflak'ı başlıca müda­faa hattı olarak gördü ve bu ülkeye kar­şı yeni bir siyaset uygulamaya başladı. Eflak idaresine yerli bey tayin etmekten vazgeçerek bu mevkilere Fenerli Rumlar'ı getirmeye karar verdi. 1716'dan 1821'e kadar Eflak Fenerli Rum beyleri tarafın­dan İdare edildi. 100 yıldan fazla süren Fenerli Rum beyleri devri halen Eflak'ta nefretle anılan bir dönemdir. Patrikha­nenin desteklediği Fenerli Rum beyleri, beraberlerinde getirdikleri çok sayıda akrabaları ve Rum iş ortakları İle yerli halkı sömürmekle kalmamışlar, Eflak köylüsüne köklü bir fakirlik kültürünü de aşılayarak Allah'ın kendilerini beyle­rini beslemek ve hizmet etmek için ya­ratmış olduğu felsefesini işlemişlerdir.



Eflak'ın Osmanlı himayesinde bulu­nan patrikhane yolu ile yönetilmesi bir bakıma Slav tehlikesini önlemişse de Bi­zans'ı diriltme çabalarına büyük destek sağlamıştır. Mavrocordato, Cantacuzino gibi isimler taşıyan bu Eflak ve Boğdan beyleri, 1750'den sonra İstanbul patrikhânesiyle iş birliği yaparak eski Bizans Devleti'ni canlandırma yolunu aramışlar ve Bizans milliyetçiliğini yaymışlardır. Fenerliler devrinde Eflak bu milliyetçi­liği besleyen ekonomik bir kaynak, tâ­lim ve terbiye sahası oldu. Her ne kadar Fenerliler devrinde Eflak Bati'ya açılma yolunu tutmuş, okullar ve hastahaneler kurmuş, hatta esareti kaldırmak gibi ileriye dönük olumlu adımlar atmışsa da halk çok büyük güçlükler içinde ya­şamıştır. Bu durum karşısında halkı ağır bir şekilde sömüren Fenerli Rumlar'dan kurtulmak gayesiyle Tudor Vladimirescu 1821 yılında bir isyan hazırladı. Tu-dor'un isyanı sosyal olduğu kadar siyasî ve millî bir hareket olarak Eflak'ı Fener­li Rumlar idaresinden kurtarmakla kal­madı, Romenler'İ modern çağın eşiğine getirdi. Vladimirescu'nun isyanı, 1821'-de Rus çarının desteğiyle Kırım'da ha­rekete geçen Alexandre Ipsilanti'nin Ete-riya Rum hareketiyle aynı tarihe rastlar. Rus tarihçileri bu iki hareketi Balkan-lar'da Türkler'e yönelik olarak göster­mek istemişlerdir. Halbuki Vladimirescu, Ipsilanti'nin Türkler'e karşı beraber çarpışmak çağrısına, "Ben Türkler'e de­ğil Rumlar'a karşı ayaklandım" demiş­tir. Vladimirescu'nun askerleri Bükreş civarında Ipsilanti'nin askerleriyle çar­pıştı ve nihayet Eflaklı kumandan iha­nete uğrayarak Ipsilanti tarafından öl­dürüldü. Bu olaylardan sonra Osmanlı Devleti Eflak'a Fenerli beyleri tayin et­me siyasetine son vererek eskisi gibi yer­li Eflak ailelerini iktidara getirme yolu­nu tuttu. Esasen Küçük Kaynarca Ant-laşması'ndan (1774) sonra Osmanlı ida­resi Eflak ve Boğdan'da güttüğü siya­sette Ruslar'a danışarak hareket etmek zorunda kalmıştı. Bu antlaşma Rus çarı­na Eflak'ta konsolosluk açma ve serbest ticaret etme hakkını vermişti. 1792'de imzalanan Yaş Muahedesi ise Rusya'ya Eflak üzerinde nüfuzunu arttırma İmkâ­nı sağlıyordu. Rusya bu sayede burayı kendi tesir alanı haline getirme yolunu tutmuştu. 1828-1829 Osmanlı-Rus sa­vaşı sonunda imzalanan Edime Antlaş­ması, Eflak'ın öteden beri Osmanlı Dev-leti'ne belirli fiyat üzerinden gıda satma mecburiyetini kaldırarak bu ülkenin dün­ya piyasalarına açılmasını sağladı. An­cak Eflak harp tazminatı ödeninceye ka­dar (1834) Rus işgali altında kaldı. Bu süre içinde iki ülke halkı aralarındaki dil, din ve kültür birliğinin şuuruna daha köklü bir şekilde vardılar. Yine bu dö­nemde kabul edilen ve bir çeşit anayasa niteliği taşıyan "regulamentul orga­nik" sayesinde vali unvanını (hopodar) ta­şıyan Aleksandru Ghica ve Gheorghe Bibesku 1834-1848 yıllarında Eflak'ı ida­re ettiler. Eflak'ta sayıları ve güçleri hız­la artan toprak sahipleri büyük siyasî nüfuz elde ettikleri gibi kendileri ve ço­cukları gittikçe Batı'ya, bilhassa Fran­sa'ya açılarak yeni tipte bir orta sınıfın oluşmasını sağladılar. Yeni ortaya çıkan ekonomik ve kültürel imkânlar sayesin­de orta tabakadan gelen kimseler halk kültürünü edebiyat, yayın ve sanat alan­larında millî kültürlerinin sinesine sok­maya muvaffak oldular. Böylece Eflak'­ta tam millî bir Romen kültürü gelişti. Sayıları gittikçe artan aydınlar sosyal ve siyasî haklar temin etmek için giriştik­leri hamleleri nihayet 1848 yılında çok taraflı millî bir harekete dönüştürdüler. 1848 hareketinin fikir hocalığını ve si­yasî liderliğini Nicolae Balçesku yaptı. Hareketin ana amaçlarından biri, artık yetersiz hale gelen ve Rusya'nın Eflak'­ta etkisini arttırmak için istismar ettiği "regulamentul organik'i kaldırarak ye­rine millî bir yasa koymaktı. Bu hareket karşısında Rusya Eflak'a müdahale edin­ce Babıâli Süleyman Paşa ve daha son­ra Keçecizâde Fuad Paşa'yı Bükreş'e gön­dererek Ruslar'la bir anlaşmaya vardı. Bu anlaşmaya göre iki devlet Eflak'a (Boğ-dan'da da aynı anlaşma geçerliydi) yerli hanedan arasından seçerek yedi yıllığı­na birer hükümdar tayin edecekti. Fa­kat Rusya'nın Memleketeyn'e gittikçe ar­tan müdahaleleri ve Fransa'nın burasını kendi nüfuz sahası olarak görmesi, ay­rıca Rus çarının Kudüs'te yeni haklar ta­lep etmesi Kırım Savaşfna (1853-1856) sebep oldu. Savaşta Rusya Eflak'ı işgal ettiyse de Paris Antlaşması ile (1856) burayı boşaltmak zorunda kaldı ve Eflak'ın Bat devletlerinin teminatı altında yeni­den Osmanlı hâkimiyetine girmesini ka­bul etti. Tuna nehrinin milletlerarası bir nitelik kazanması Eflak'ın tam anlamıy­la Bat'ya açılmasını sağladı. Fransa'nın tesiriyle kendi Latin dili ve kültürü üze­rine oturtulan millî gelişme ve diğer Ro­men ülkeleriyle birleşme yollarını arama­ya koyuldu.

Nihayet Fransa ve Babıâli'nin desteği, Romen diplomatı Mihail Kogalniceanu'-nun gayretiyle Eflak ve Boğdan 1858'de birleşmeye karar verdiler. Her iki ülke 1859'da Albay Alexandru lon Cuza'yı (Ku­za) başkan seçti. Bir süre sonra her ikisi de Bükreş'i devlet merkezi olarak kabul etti. Sultan Abdülmecid, Cuza'yı Memleketeyn'in tek reisi olarak tanıyıp Eflak ve Boğdan'ın Romanya adı altında tek bir ülke şeklinde birleşmesini onayladı. Cuza'nın 1866'da siyasî ve sosyal sebep­lerle iktidarı bırakmasından sonra yeri­ne yine İstanbul'un onayı ile Hohenzol-lern ailesine mensup I. Karol geçti. Ro­manya böylece monarşi rejimine dönüş­türüldükten sonra nihayet 1878'de tam istiklâlini kazandı. Bundan sonra Eflak Romanya'nın bir eyaleti olarak Romen tarihinin bütünü içinde gelişti.



Bibliyografya:

M. Radu. Tudor Vladimİrescu si Reoolutia din Tara Romaneasca, Craiova 1878; N. lorga, Constantin-Voda Brârtcoveanıt Viata si Dom-nia lui, Valeni de Munte 1914; A. S. Atiya, The Crusade of Nicopotis, London 1934; E. Varto-su, Tudor Vladimİrescu, Pagini de Reuolta, Bu-carest 1936; R W. Seton-VVatson. Histoire des Roumaİns, Paris 1937; D. Russo, Elenizmul în Romanla, Studii Istorice Greco Române, Bu-carest 1939; G. Fotino, Din Vremea Renasteri Nationale a Tarİl Romanestl, Boerli Golesti, Bucarest 1939, I-1V; P. P. Panaitescu, Mihaİ Vi-teazul, Bucarest 1939; a.mlf., Introducere ia istorla culturii Romanestl, Bucarest 1969; A. Otetea, Tudor Vladimİrescu si Miscarea Eteris-ta in Tarite Romanesti 1821-1822, Bucarest 1945; a.mlf.. Tudor Vladimİrescu si Reoolutia din 1821, Bucarest 1947; R. Deutch. Istoriciisi süinte istorice din Romanle 1944-1969, Buca­rest 1967; N. Balcescu, Romanii Subt Mihai Voivod Viteazu, Bucarest 1967, ]-[|; S. Stefa-nescu, Tara Romaneasca de la Basarabi "Inte-meltorui"Pîna la Mihai Viteazu, Bucarest 1970; G. J. Bobango, The Emergence ofthe Romanian National State, Mew York 1979; G. Platon, Ge-neza Reuolutiel de la 1848, (asi 1980; A. Du­tu. European Inteliectual Movements and Mo-dernization of Romanian Culture, Bucarest 1981; M. Mustafa. Documente Turcesti Pri-ü'ınd Istoria României, Bucarest 1986; TA, XIV, 377-383; Aurel Decei. "Eflak", İA, IV, 178-189; N. Beldiceanu. "Eflâk", EI2[\n%.), II, 687-689.





Yüklə 0,99 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə