Биринҹи фәсил



Yüklə 1,82 Mb.
səhifə1/33
tarix20.10.2017
ölçüsü1,82 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33

GÖRKƏMLİ TƏDQİQATÇI, “NƏHCÜL-BƏLAĞƏNİN” DAHİ ŞƏRHÇİSİ, İLAHİ MAARİF MÜƏLLİMİ ƏLLAMƏ MƏHƏMMƏD TƏQİ CƏ`FƏRİNİN ÖN SÖZÜ
ALLAHIN ADI İLƏ
Şübhəsiz ki, müqəddəs İslam dinində ailə qurmaq və onunla bağlı məsələlərin əhəmiyyəti sübuta ehtiyacı olmayacaq qədər aydındır. Məhz bu əhəmiyyət cənab Haqqın Qur`anda, mə`sum öndərlərin hədislərində (sünnətdə), görkəmli alim və şərhçilərin bu mövzuda (İslamda ailə quruluşu mövzusunda) son sözü demələrinə səbəb olmuşdur. Yaşadığımız dövrdə ailə quruluşunda meydana gələn büdrəmələr, onun zəruri prinsip və dəyərlərinə e`tinasızlıq həyatın sütunlarını sarsıdaraq, müasir dövrün əlacı olmayan “özünə biganəlik” xəstəliyinə yol açan “insana biganəlik” adına layiq görülməsinə gətirib çıxarmışdır.

Ailə quruluşunda islahat aparmadan “ağıla müvafiq ictimai həyat” prinsipi ilə incələnəcək sağlam cəmiyyət intizarında olmaq olduqca yersiz və qeyri-real umacaqdır. “İslamda ailə quruluşu” mövzusunda gördüyüm çox faydalı və təqdirəlayiq əsərlərdən biri höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyn Ənsarinin qarşınızdakı kitabıdır. Mən bu kitabın bir çox fəsillərini oxudum. Deməliyəm ki, bu kitabda qarşıya qoyulan məsələlərin tədqiqi və tənzimlənməsi, qaynaqların qeyd olunması, onların mövzuya uyğun izahı, əsərin gözəl və aydın ifadələrlə yazılması, hörmətli müəllifin bu və ya digər əsərlərini tam xalisliklə qələmə alması və s. bu qəbildən olan hamı üçün faydalı olacaq bir əsərin xüsusiyyətlərinə malikdir. Buna görə də bu qiymətli kitabı mütaliə etmək “İslamda ailə quruluşu” məsələləri haqqında həqiqəti bilmək istəyənlər üçün olduqca faydalıdır.

Uca Tanrıdan görkəmli müəllif höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyn Ənsariyan üçün daha yüksək müvəffəqiyyətlər diləyirəm.

Məhəmməd Təqi Cə`fəri

10\4\1992

MÜQƏDDİMƏ


1984-ci ildə cəmiyyətdə hiss etdiyim ehtiyacın çağırışı ilə məhərrəm, səfər və mübarək ramazan aylarında Qur`an ayələrinə, ən mö`təbər kitablarda qeyd olunan hədislərə əsaslanaraq “İslamda ailə quruluşu” mövzusunda çıxış etməyə başladım.

Geniş dinləyici kütləsinin, xüsusilə gənc nəslin bu çıxışlara göstərdiyi maraq, öz dediklərinə görə bənzərsiz idi. Təbii ki, bütün bunlar daim dinin, islam şəriətinin dayağı olan uca Tanrının rəhmətinin işartısı idi.

Otuz vidio və audio kasetlərindən ibarət lent yazıları sür`ətlə ölkə səthinə yayıldı və çıxışların mətni həmin üsulla Tehran qəzetlərindən birində çap olunaraq, cəmiyyətə təqdim olundu.

Sözü gedən çıxışlar ailələrə böyük tə`sir bağışladı. Bu təbii idi, çünki onun mətni Qur`an və rəvayətlərdən alınmışdı. Hansı ki, insan fitrətinə uyğun olaraq bütün sahələrdə onun maddi və mə`nəvi ehtiyaclarına cavab verir.

Dostlarım bu çıxışlardan daha çox istifadə olunsun deyə, onu kitab şəklinə salınmasını dəfələrlə təklif etmişdilər. Yeddi il çəkən 12 cildlik “İslam irfanı”, beş il çəkən “Səhifeyi-səccadiyyə”nin “Aşiqlər diyarı” adı altında təfsir və izahı, müxtəlif elmi yazılar, qəzetlər üçün yazdığım məqalələr bu iş üçün lazım olan möhləti vermirdi.

Təbliğ məqsədi ilə ölkənin müxtəlif bölgələrinə etdiyim səfərlər də vaxtımın digər bir hissəsini tuturdu. Lakin, dostlar öz təkliflərinin üzərində israr və tə`kidlə dayanmışdılar.

Dünyada ən gözəl evdarlıq simvolu olan, qurduğu ailə İslamın ən yüksək səviyyəli, nümunəvi ailəsi sayılan həzrət Fatimə (ə)-ın şəhadət günü ərəfəsində mənim də tələbəsi olduğum Qum elm mərkəzində çap və nəşr sahəsində fəaliyyət göstərən mö`min gənc cənab Rza Kəlhor bir qrup tələbə hey`əti ilə Tehrana gəldi və orada məndən lent yazılarının köçürülərək çap olunması üçün icazə istədi. Bu istəyin mənim və dostlarımın köhnə arzusu ilə üst-üstə düşdüyünü gördüm və öz vaxtımın azlığını da nəzərə alaraq onunla razılaşdım.

Lent yazıları cənab Kəlhorun əvəzsiz zəhməti ilə köçürüldü. Çıxışlarda deyilən rəvayətlərin qaynaqları böyük bir diqqətlə, lazımi mənbə`lərə müraciət edilməklə haşiyələrdə qeyd olundu.

Lent yazılarından köçürülmüş mətni mənə verdilər. Bu mətndə düzəliş aparmağın zəruri olduğunu hiss etdim və iki ay ərzində mətni bir daha nəzərdən keçirdim. Beləcə, qarşınızdakı kitab ərsəyə gəldi. Qeyd etməliyəm ki, yeni bir kitab yazmaq lent yazılarından köçürülmüş çıxışların redaktəsindən çox asandır. Bu əsərin yaxşı cəhətləri orada qeyd olunan Qur`an ayələrindən, rəvayətlərdən, ilahi övliyaların həyatı haqqındakı hekayələrdən doğur, pis cəhətləri isə mənim qələmimlə bağlıdır. Onun yaxşı cəhətlərini ürəkdən qəbul edin, pis cəhətlərini isə öz böyüklüyünüzlə bağışlayın və “Ənsariyan” nəşriyyatına yazmaqla məni əsərdəki səhvlərim haqqında mə`lumatlandırın. Ümidvaram ki, bu əsər ailələr üçün, xüsusilə də ailə həyatına yenicə qədəm qoymuş, yaxud qədəm qoymaq fikrində olanlar üçün faydalı olacaq və onların ailələrini cənab Haqqın rizayəti sayəsində dünya və axirət səadətinə qovuşduracaq.

Bu çıxışlar həyatın başlanğıcından sonuna qədər olan bir dövrü əhatə edəcəyi şəkildə tənzimlənmişdir. Əsərin geniş mündəricatında müşahidə etdiyiniz otuz başlıq isə çıxışların mətnindən seçilmişdir.

Bu kitabı gəlin və bəy üçün apardığınız bir neçə saatdan sonra solub məhv olan gül dəstəsinin əvəzində o iki gəncə hədiyyə verin. Bu yolla Tanrının rəhməti onların həyatında özünü əks etdirsin və siz də böyük bir savab əldə edəsiniz.
Hüseyn Ənsariyan

BİRİNCİ FƏSİL

CANSIZLARIN CÜTLƏŞMƏ PROSESİ


Allah-təalanın alim, həkim və adil iradəsi möhkəm varlıq aləmində, xilqət və yaradılışın geniş meydanında hər bir şeyi cüt yaratdı. Hər şeyin cüt olması istisnasız bir həqiqətdir. Bəşər elmi, elmi tədqiqatlar bunu kəşf etməzdən öncə Qur᾽an bir çox ayələrdə, o cümlədən «Zariyat» surəsinin 49-cu ayəsində varlıq aləminin bütün mövcudlarını ‒ cansızları, bitkiləri, heyvanları və insanları əhatə edən bu həqiqət barəsində xəbər vermişdir.

Bu mühüm elmi məsələnin, yaranış ailəsinin bütün mövcudatını əhatə edən bu aydın bəyanın elmi renesansdan əsrlər öncə Məkkə və Mədinə kimi oxuma-yazma, kitab, məktəb olmayan bir şəhərə aid olması Qur᾽anın mö᾽cüzələrindən, onun ilahi kitab olmasının tutarlı dəlillərindən, bu kitabın elmi kitab olması və peyğəmbərlərin sonuncusunun, həqiqətən, peyğəmbər olmasına ən möhkəm və əsaslı sübutlardan biridir.

Qur᾽anın yaranışın digər məsələləri haqqında da ayələri mövcuddur ki, bəşərin bu günkü elmi onun qarşısında təəccüb və heyrətə qərq olur. Bu müqəddəs kitab hər hansı bir məqama sahib olman insan üçün özünün haqq və hidayət çırağı olması mövzusunda şəkk və tərəddüd olunası bir yer qoymur.

«Bu elə bir kitabdır ki, onda heç bir şəkk-şübhə yoxdur 1

Ulu Tanrının rəhməti hər bir növdən (fəsildən) olan cütlərin zatında bir-birinə qarşı aşiqanə rabitə, cazibə və meyl yaratmışdır. Bu meyl və cazibə müəyyən şəraitdə ‒ istər təkvin aləmində, istərsə də təşri᾽ meydanında ‒ növlərin izdivac, cütləşmə və artımları ilə nəticələnir. Bu yolla da yaranış sisteminin davamına, bütün mövcudatın - hər hansı sinfə aid olmasına baxmayaraq ‒ həyatın ləzzətini, gözəlliyini dadmağa, özünün və digərlərinin vücudundan bəhrələnməyinə şərait yaranır.

Cansızların artımı və törəmə əlaqəsi nəticəsində (hər hansı şəkildə olursa) olsun, bir ünsürün digər ünsürlə birləşməsi ilə məsələn, oksigenlə hidrogen kimi iki yandıran və yanan ünsürün tərkibi və bu tərkib nəticəsində soyuq, sərin həyat cövhəri olan suyun meydana gəlməsi, ya bir çox nəticələr verən cəzb etmə və cəzb olunma yaxud da saysız-hesabsız mənfəətlərin meydana gəlməsi ilə nəticələnən iki müsbət və mənfi cərəyan şəklində üçüncü ünsür meydana gəlir. Bütün bunlar Allah-təalanın iradəsinin və rəhmətinin məhsulu olan varlığın mö᾽cüzələrindəndir. İki ünsür və ya bundan çox ünsürlər arasında olan əlaqə, bir-birinə meyllilik, bir sözlə, cansızların bir-birinə qarşı olan eşq sistemi nəsil artımına, siniflərin həyatının davamına, xilqət sisteminin və gözəl varlıq aləminin həmişəyaşarlığına gətirib çıxarır.

Doğrusu, bu necə böyük iradə və misilsiz qüdrətdir ki, iki yanan və yandıran ünsür arasında əlaqə, aşiqanə hal yaradır. Belə ki, bu iki ünsürün birləşməsi nəticəsində soyuq su, axar çaylar, böyük dənizlər, sonsuz okeanlar və incə yağış damcıları əmələ gəlir!

Bu hansı maraq oyadan qüvvədir ki, ünsürlərin bir-biri ilə tərkibi nəticəsində qara torpağın dərinliklərində, möhkəm daşların daxilində, qır rəngli, gecədən də qara yataqlarda almaz yaradır?!

Bu hansı mahir iradədir ki, bir neçə maddənin tərkibi nəticəsində Yəmən mə᾽dənlərinin dərinliklərində qırmızı əqiq, Nişabur torpağının dərinliklərində səma rəngli firuzə, torpağın heyvan çürüntüləri ilə qarışması nəticəsində isə minlərlə bəşərin ehtiyac duyduğu əmtəələr yaradır?!

Bu hansı rəhmət və lütfdür ki, daş, torpaq və digər maddələrin bir-biri ilə tərkibi nəticəsində qızıl, gümüş, mis, dəmir və s. bu kimi mənfəətli materialları varlıq ailəsinə təqdim edir?!

Bu hansı iradə və hikmətdir ki, müxtəlif ünsürlərin bir-biri ilə tərkibi nəticəsində bütün bu ne᾽mətləri öz bəndələrinə bəxş edir?!

Bu hansı iradə və hikmətdir ki, günəş və torpaq arasında, günəş ünsürləri ilə torpaq ünsürü arasında bu eşq və məhəbbəti yaratmışdır?! Belə ki, günəş ünsürləri ilə torpaq ünsürlərinin, günəş maddələri ilə torpaq maddələrinin tərkibi nəticəsində yaratdığı ne᾽mətləri ‒ Özünün Qur᾽anda buyurduğu kimi ‒ saymağa heç bir şəxsin qüdrəti yoxdur.

«O, həmin Allahdır ki, göyləri və yeri yaratdı. Səmadan su endirdi və onun vasitəsi ilə meyvələri sizə ruzi olaraq yaratdı. Gəmini sizin ixtiyarınıza verdi ki, onun göstərişi ilə hərəkət etsin. Yer kürəsindəki çayları, hərəkətdə olan, varlıq dəryasında axan günəş və ayı, gecə və gündüzü sizin ixtiyarınıza verdi. Bir sözlə, ondan istədiyiniz hər şeyi sizə verdi. Belə ki, onun verdiyi ne᾽mətləri saymağa qalxsanız, bu sizin bacarığınız xaricindədir»1.

Sözügedən meyl və əlaqə, cəzbetmə və cəzb olunma, ünsürlərin mənfi və müsbətliyi, onlar arasındakı törəmə və artım üçün zəruri olan aşiqanə əlaqənin miqdarı müəyyən nəzm, adilanə qanunlar əsasındadır. Bu meyl və əlaqə ifrat və təfritdən uzaqdır. Bu eşq və məhəbbət heç bir zaman sönmür. Bu aşiqanə və gözəl fəzada küsmək, savaşmaq, ixtilaf və s. bu kimi məfhumlar mə´nasızdır. Bu izdivacda təlaq və ayrılıq yoxdur. Əgər həyatın bu sahəsində ixtilafa, ayrılığa yol verilsəydi, şübhəsiz ki, nizamsızlıq, dağınıqlıq öz lə᾽nətə gəlmiş süfrəsini açar, vəziyyəti qarışdırar və bu büsatın kökünü qazardı.

Cansızlar dünyasında hər bir ünsür müəyyən ölçü və həcmdə, lazımi fasilədə, özünəuyğun inkişaf və hərəkətdədir. Hər birinin digəri ilə tərkib olunması da müəyyən uyğunluq əsasındadır.

Ünsürlər öz müəyyən nəzmlərindən əl çəkib, bir-biri ilə savaş və düşmənçiliyə qalxmırlar. Bu gözəl nizamın hər hansı bir nöqtəsində yerləşmələrindən asılı olmayaraq, öz həyati və qanuni hədlərini qoruyurlar.

« günəş aya çatar (yetişər), gecə gündüzü ötə bilər. (Günəş, ay ulduzların) hər biri göydə (öz hədəqəsində, öz dairəsində) üzür»2.

Bu ünsürlərin aralarındakı fasilə, ölçü, həcm, uzunluq, en, dərinlik, rəng və digər xüsusiyyətləri, o cümlədən aralarında təqribən düz əlli milyon kilometr fasilə olan günəş və yerin bu fasiləsi heç bir zaman artıb-əskilmir. Belə ki, bu fasilənin artması bütün yer mövcudatının buzlaşmasına, azalması isə yer kürəsinin bütün ünsürlərinin yanmasına gətirib çıxarar. Bütün bunları müşahidə etdikdə, Allahın iradəsi ilə bütün mövcudatı əhatə edən sonsuz elm, ədalət və hikmətdən başqa bir şey görmək olmur. Elə buna görə də bəsirət, insaf və vicdan əhli pak qəlb, ürək gözü ilə varlıq aləminə nəzər saldıqda, bütün varlıqları ilə mövcudların yaradıcısını yad və bacardıqları qədər fəryad edirlər: «Ey bizim Malik Rəbbimiz, bu xilqəti boş yerə yaratmayıbsan»1.


İn həme nəqşe əcəb bər dəru divar vucud

Hər ke fekrət nəkonəd nəqş buvəd bər divar.


Mə᾽nası:

Varlıq aləminin qapı və divarlarını gözəl rəsmlərlə bəzəyibsən,

Sənin barəndə düşünüb, fikirləşməyən divara çırpılar.
Bəli, nəzm və qanun, zahirdə və batində varlıq aləminin bütün ünsürlərini əhatə edir. Bütün mövcudatda Haqqın ismi və sifətləri özünü əks etdirir. Bu isim və sifətlərin xətti o qədər aydındır ki, hər bir savadsız və savadlı şəxs onu oxuya bilər.
Be nəzde anke canəş dər təcəllast

Həme aləm sefate Həqq Təalast.


Mə᾽nası:

Qəlbləri nurani olanlar bilir ki,

Bütün aləm Haqq-təalanın sifətləridir.
Maraqlı budur ki, bütün varlıqlar məxsus nizama, öz məhbublarına ‒ Haqq-təalaya çatmağa can atırlar.

«Həqiqətən, son dönüş Rəbbinə doğrudur»2.


BİTKİLƏRİN BİRGƏ HƏYAT SİSTEMİ


Bitkilər aləminin tozlanma, cütləşmə, başqa sözlə desək, törəyib-artma prosesi hər bir müşahidəçini təəccüb dəryasına qərq edir.

Əlimizdə olan az fürsət bu mühüm məsələ haqqında ətraflı mə᾽lumat verməyə imkan yaratmır. Buna görə də, bir neçə sözlə bu maraqlı həqiqətin müəyyən şəraitdə, dəqiq və münəzzəm proqram əsasında qurulmasını əziz oxucuların diqqətinə çatdırırıq.

Əgər güllərə diqqət yetirsəniz, onların ortasında incə mil və bayraqcıqlar görünəcəkdir ki, onlara «göbəkcik» deyilir. Göbəkciklərin sayı güllərdə müxtəlif olmaqla yanaşı, xüsusi hesabı da vardır. Bu millərin yuxarısında «tac» adlanan sarı rəngli kiçik yumaq, onun daxilində isə dörd dəlikli çox kiçik bir torba vardır. Onların arasında yumru tozlar yerləşir. Yumru toz dənələri mikroskopla görünən çox xırda tozlardır. Vəzifə və iş e᾽tibarilə, onlar heyvanların spermasına olduqca bənzəyirlər.

Onlarla dişiciklər arasında tozlanma əməliyyatından sonra çiçək toxumu düzəlir. Həddən artıq kiçik olmalarına baxmayaraq, yumru tozlar öz növbələrində iç-içə keçmiş hissələrə və qəribə incəliklərə malikdirlər. Onların arasında protoplazma, yağ, şəkər, nişasta və azot maddələri vardır. Ortada biri kiçik, digəri isə böyük olan iki nüvə yerləşir. Kiçik nüvə «törəyən nüvə», böyük nüvə isə «cücərdən nüvə» adlanır. Bunların hər birinin ümdə vəzifəsi aşağıdakılardan ibarətdir:

Dişicik: Gülün üzərində - ortada - yerləşən hissədir. Onun yuxarısında «kəlalə» adlanan xüsusi bir çıxıntı vardır. Üzəri yapışqan və sürüşkən bir maddə ilə örtülmüşdür. Bu yapışqan maddənin işi erkəkcik tozlarını cəzb edib saxlamaq və onların cücərməsinə kömək etməkdir.

Dişiciyin gülün aşağısına birləşən alt hissəsində «yumurtalıq» adlanan bir çıxıntı vardır. Onun arasında kiçik yumurtacıqlar görünür. O yumurtacıqlar xüsusi quyruğabənzər hissəylə yumurtalığın divarına birləşir, onun vasitəsilə su və digər lazımi maddələri cəzb edirlər. Yumurtacıqların da özlərinə görə diqqət etməli quruluşları vardır.

Nikah: Tacın yumru torbaları parçalandıqdan və tozlar dişiciyin üzərinə düşdükdən sonra dərhal cücərməyə başlayırlar. Burada qeyd etmək lazımdır ki, erkəkcik tozlarının dişiciyin üzərinə çatması üçün müxtəlif yollar vardır. Onları müşahidə edərkən, yaranış aləmini öyrənənlər mütləq təəccüb edəcəklər.

O cümlədən, bu həyati vəzifəni müxtəlif həşəratlar yerinə yetirirlər. Onlar güllərin gözəl ətir və rəngi, həmçinin onlarda olan xüsusi şirəyə görə onlara sarı hərəkət edir və üzərlərində oturub, tüklü ayaqları ilə toz dənələrini digər yerlərə aparırlar. Bu əməliyyat, xüsusilə erkəkcik və dişicikləri bir-birindən ayrı olan və iki dayaq üzərində duran güllərdə xüsusi əhəmiyyətə malikdir.

Dediyimiz kimi, tozlar dişiciyin üzərində yerləşdikdən sonra böyüyüb, inkişaf etməyə başlayırlar. Cücərdən və bitirən böyük nüvə onunla birgə yumurtalığa doğru inkişaf edir, süzülür. Onun yaxınlığında tamamilə aradan gedib, məhv olur. Amma törəyən kiçik nüvə bu nazik borunun arasından keçib, yumurtalığa daxil olur. Orada yumurtalıqlarla qarışıb, gizli və qaranlıq mühitdə bir-birlərinə qovuşurlar. Gülün nütfəsi bağlanır və onun əsl yumurtası əmələ gəlir.

Hava, su və insan bitkilərin tozlanmasına şərait yaradan digər vasitələrdirlər.

Cansız əşyaların yerləşdirilməsi kimi bitkilərin həyatında da tərkib olunmaq, törəmək və tozlanmaq üçün Haqq-təalanın iradəsiylə1 qanun və şəraitlər vardır. Bu qanunlar ziddiyyət və nifrət, qarşıdurma və boşanma olmadan öz işlərini yerinə yetirir və bu yolla diri məxluqların, xüsusən də insanın ruzi süfrəsini müxtəlif ne᾽mətlərlə doldururlar.




Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə