BiRİNCİ BÖLÜm amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1



Yüklə 1,78 Mb.
səhifə12/18
tarix14.09.2018
ölçüsü1,78 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18

Dokunma Gerilimi ve Vücut Akımı 

C.1 Dokunma gerilimi ile vücut akımı arasındaki bağıntı

YG tesislerindeki dokunma geriliminin izin verilen değerlerini hesaplamak için aşağıdaki kabuller yapılır:

-Bir el ve her iki ayak üzerinden geçen akım yolu,

-Vücut empedansı değeri için % 50 olasılık,

-Kalp kasının kasılmasının (ventriküler fibrilasyon’un ) ortaya çıkma olasılığı  % 5,

-Ek dirençler ihmal edilmiştir.

Not : Bu kabuller , özellikle uzman kişilerin deneyimleri, kabul edilebilir maliyetler vb. göz önüne alınarak, YG tesislerinde ortaya çıkan toprak hatalarında kabul edilebilecek, tahmin edilebilen riskleri de kapsayan dokunma gerilimi eğrilerinin elde edilmesini sağlarlar.

Vücut akımlarına bağlı olarak hesapların yapılması için IEC/TR2 60479–1'in esas alınacağı  ve akımın izin verilen sınır  değeri için Şekil-C.3’te gösterilen c2 eğrisinin göz önüne alındığı ( sol elden iki ayağa doğru olan akım yolu için ventriküler fibrilasyon  olasılığının % 5'ten küçük olduğu ) kabulü ile, aşağıdaki Çizelge C.1’de gösterilen değerler elde edilir.

Çizelge-C.1 Hata süresine tF  bağlı olarak izin verilen en yüksek vücut akımı I



Hata süresi

(s)


Vücut akımı

(mA)


0,05

0,1


0,2

0,5


1

2

5



10

900

750


600

200


80

60

51



50

İzin verilen ilgili dokunma gerilimini elde etmek için, toplam vücut empedansını tespit etmek gerekir. Bu empedans dokunma gerilimine ve akım yoluna bağlıdır. Elden ele veya elden bir ayağa doğru akım yolları için IEC/TR2 60479-1’ de değerler verilmiş olup Çizelge-C.2’deki değerler bunlarla bulunmuştur  (vücut empedansı olasılığı  %50 ).

Çizelge-C.2  Elden ele veya elden ayağa doğru bir akım yolu için dokunma gerilimi UT‘ ye bağlı olarak toplam vücut empedansı ZB



Dokunma gerilimi

(V)


Toplam vücut empedansı

()


25

50

75



100

125


220

700


1000

3250

2625


2200

1875


1625

1350


1100

1050


 

Elden ayaklara doğru bir akım yolunun dikkate alınması durumunda vücut empedansı için düzeltme faktörü olarak 0.75 katsayısı kullanılır ( IEC/ TR2 60479-1 : 1994’deki Şekil .3). Her iki çizelgenin birleştirilmesi ve düzeltme faktörünün göz önüne alınması ile, bir iterasyon yöntemi kullanılarak her hata süresi için dokunma geriliminin sınırını hesaplamak mümkündür. Sonuç Şekil-6’da gösterilmiştir. Çizelge-C.3'de, Şekil-6’daki eğrinin  birkaç noktadaki değerleri verilmiştir. 

 Çizelge-C.3 İzin verilen dokunma geriliminin UTp  hata süresine tF bağlı olarak hesaplanan değerleri


Hata süresi,tF

(s)


İzin verilen dokunma gerilimi,UTp

(V)


                    10

1,1


0,72

0,64


0,49

0,39


0,29

0,20


0,14

0,08


0,04

  80

100


125

150


220

300


400

500


600

700


800

C.2 Ek dirençlerin göz önüne alınması

Ek dirençlerin göz önüne alınması durumunda dokunma devresinin eşdeğer şeması Şekil-C.1'de verilmiştir









http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image101.gif

 

 

 



 

 

 



Şekil-C.1 Dokunma devresinin eşdeğer şeması

 

Şekil-C.1, Çizelge-C.3  ve Çizelge-C.4’deki  büyüklüklerin açıklamaları:



USTp

Dokunma devresinde kaynak gerilimi olarak etkili olan ve bilinen ek dirençler (örneğin ayakkabılar, basılan yerdeki yalıtım malzemesi) kullanıldığında  kişilerin güvenlik altında bulunduğu potansiyel farkının sınır değeri. Ek dirençler gözönüne alınmadığında USTp  , Şekil-6’da verilen UTp’ ye eşittir,

ZB

Toplam vücut empedansı,

IB

İnsan vücudundan akan akım,

UTp

İzin verilen dokunma gerilimi (insan vücudu üzerinde düşen gerilim),

Ra

Ek direnç   (Ra=Ra1+ Ra2),

Ra1

Örneğin ayakkabıların direnci,

Ra2

Basılan yerdeki toprak yayılma direnci,

S

Bir tesisin sathındaki toprak özdirenci (m),

tF

Hata süresi.

Çizelge-C.4 Ek dirençler gözönüne alınarak yapılacak hesaplar için kabuller

Dokunma Türü

Sol el-her iki ayak

ZB değerinin aşılmama olasılığı

%50

 

IB=f(tF) eğrisi



IEC/ TR2 60479-1 : 1994’deki Şekil-14 ‘te gösterilen c2 eğrisi

Akım devresinin eşdeğer empedansı

ZB(%50) + Ra

 

Ek direnç



Ra = Ra1 + Ra2

    = Ra1 + 1,5 m-1 x s



Hesaplama yöntemi:

tF                                                               (Hata süresi)

UTp             = f(tF)                C.1’den alınacak (veya Şekil-6)



ZB              = f(UTp)          C.1, Çizelge-C.2’den alınacaktır (veya IEC/TR2 60479-1, Şekil -4 ve Şekil-5).

                                           

IB                = http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image102.gif            Tanıma göre



USTp(tF)      = UTp (tF) + (Ra1 + Ra2) x IB

= UTp (tF) x http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image103.gif

 

Şekil-C.2’de, USTp(tF) = f(tF) eğrileri Ra’nın dört değeri için gösterilmiştir.



 

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image104.gif

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 (1)        Ek dirençsiz (Şekil 6’ya uygun olarak)

(2)        Ra  = 750                      (Ra1 = 0 ;          s =500 m)

(3)        Ra  = 1750                    (Ra1 = 1000 ;    s =500 m)

(4)        Ra  = 2500                    (Ra1 = 1000 ;    s =1000 m)

(5)            Ra  = 4000                    (Ra1 = 1000 ;    s =2000 m)

Not: Ra1 = 1000  değeri kullanılmış nemli ayakkabılar için bir ortalama değerdir.

Şekil-C.2  Farklı ek dirençler Ra = Ra1 + Ra2 için  USTp  =   f (tFeğrilerine örnekler

C.3 Alternatif akımda vücut akımı-zaman eğrileri

İnsan vücudunda sol elden her iki ayağa doğru akan 15 Hz’den 100 Hz’e kadar frekanslı sinüsoidal alternatif akımın etkileri Şekil-C.3’te  etki bölgelerine ayrılarak verilmiştir.

Bölgelere ilişkin açıklamalar:



Bölge No

Bölge sınırları

Fizyolojik etkiler

AC-1

0,5 mA’e kadar

a doğrusu



Genellikle bir tepki yoktur.

AC-2

0,5 mA

b doğrusuna kadar



Genellikle zararlı bir fizyolojik etki yoktur.

AC-3

b*) doğrusu

c1 eğrisine kadar



Genellikle organik bir hasar beklenmez. Akım akış süresinin 2 s’den daha uzun olmasıyla kaslarda kramp kasılmaları ve nefes almada zorluklar görülür. Akımın büyüklüğü ve süresinin artmasıyla ventriküler fibrilasyon hariç, atriyel fibrilasyon  ve geçici kalp kasılmaları gibi kalpte, kalp atışlarının iletiminde ve biçiminde bozulmalar görülür.

AC-4

c1 eğrisinden sonra

AC-3 bölgesindeki etkilere ek olarak kalpte ve nefes alıp vermede akımın büyüklüğü ve süresinin artmasıyla tehlikeli fizyolojik etkiler ve ağır yanıklar meydana gelebilir.

AC-4.1

c1 - c2

Ventriküler fibrilasyon olasılığı yaklaşık % 5’e kadar yükselir.

AC-4.2

c2 - c3

Ventriküler fibrilasyon olasılığı yaklaşık % 50’ye kadardır.

AC-4.3

 c3 eğrisinden sonra

Ventriküler fibrilasyon olasılığı %50’nin üzerindedir.

*) 10 ms’nin altındaki akım akış süreleri için b doğrusundaki vücut akımı için olan sınır 200 mA’lik bir değerde olduğu kabuhttp://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image105.gifl edilir.

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image106.gif

 Şekil-C.3   15 Hz’den 100 Hz’e kadar a.a. etkilerinin akım/zaman bölgeleri

 C.4 Doğru akımda vücut akımı-zaman eğrileri

İnsan vücudunda sol elden her iki ayağa doğru akan doğru akımın etkileri Şekil-C.4’te  etki bölgelerine ayrılarak verilmiştir.

Şekil-C.4  Doğru akım etkilerinin akım/zaman bölgeleri

 Bölgelere ilişkin açıklamalar:



Bölge No

Bölge sınırları

Fizyolojik etkiler

DC-1

2 mA’e kadar

a doğrusu



Genellikle bir tepki yoktur.

Devre açıldığında veya devre kapandığında hafif karıncalanma.



DC-2

2 mA

b doğrusuna kadar



Genellikle zararlı bir fizyolojik etki yoktur.

DC-3

b*) doğrusu

c1 eğrisine kadar



Genellikle organik bir hasar beklenmez. Akımın büyüklüğü ve süresinin artmasıyla kalp atışlarının iletiminde ve biçiminde bozulmalar meydana gelebilir.

DC-4

c1 eğrisinden sonra

Akımın büyüklüğü ve süresinin artmasıyla DC-3 bölgesindeki etkilere ek olarak, ağır yanıklar gibi tehlikeli fizyolojik etkiler  beklenir.

DC-4.1

c1 - c2

Ventriküler fibrilasyon olasılığı yaklaşık % 5’e kadar yükselir.

DC-4.2

c2 - c3

Ventriküler fibrilasyon olasılığı yaklaşık % 50’ye kadardır.

DC-4.3

c3 eğrisinden sonra

Ventriküler fibrilasyon olasılığı %50’nin üzerindedir.

*) 10 ms’nin altındaki akım akış süreleri için b doğrusundaki vücut akımı için olan sınır 200 mA’lik bir değerde olduğu kabul edilir.

Ek-D

 Kabul Edilmiş  ve Belirlenmiş M Önlemlerinin  Açıklanması

Çizelge-D.1 İzin verilen dokunma gerilimlerinin  UTp güvenlik altına alınması için (Şekil 6’ya bakınız), M ek önlemlerinin kullanılması ile ilgili koşullar


Hata süresi

 

tF



Topraklama gerilimi

UE



Tesislerin dış duvarlarında ve çitlerinde

Tesislerin içinde

Bina içi (dahili tip) tesis

Bina dışı (harici tip) tesis

 

tF > 5s



UE  4 x UTp

M1 veya M2

M3

M4.1 veya M4.2

UE > 4 x UTp

UT  UTp olduğunun ispatı

M3

M4.2

tH  5s

UE  4 x UTp

M1 veya M2

M3

M4.2

UE > 4 x UTp

UE  UTp  olduğunun ispatı

 M1: İçinde bina içi (dahili tip) tesisler bulunan binaların dış duvarları için ek önlemler:

Dış tarafta oluşacak dokunma gerilimine karşı koruma önlemi olarak M1.1  ila M1.3 ek önlemlerinden biri kullanılabilir.

M1.1: Dış duvarlar için iletken olmayan malzemenin kullanılması (örneğin, tuğla duvar veya tahta) veya dışarıdan temas edilebilecek topraklanmış metal kısımların kullanılmaması

M1.2 : Yaklaşık olarak dış duvarın 1 m dışında ve en fazla 0,5 m derinliğe gömülü, topraklama tesisine bağlanmış bir yüzeysel topraklayıcı ile potansiyel düzenlemesi .

M1.3 : Kumanda için üstünde bulunulan yerin yalıtımı: Yalıtkan tabaka, bu tabakanın dışındaki basılan yerden, topraklanmış iletken bir kısma elle dokunma mümkün olmayacak şekilde, yeterince büyük olacaktır. Sadece yan yönden bir dokunma mümkün ise, yalıtkan tabakanın 1,25 m genişliğinde olması yeterlidir.

Aşağıdaki koşullarda basılan yerin yalıtımı yeterli kabul edilir:

-En az 100 mm kalınlığında çakıl taşlı bir tabaka

-Alt yapısı yeterli (örneğin mıcırlı) olan asfalt tabaka

-Minimum yüzeyi 1000 mm x 1000 mm ve kalınlığı en az 2,5 mm olan yalıtkan örtü veya aynı mertebede yalıtımı sağlayacak bir önlem.

M2 : Bina dışı (harici tip) tesislerin dış çitlerinde alınacak ek önlemler:

Dış tarafta ortaya çıkabilecek dokunma gerilimlerine karşı koruma önlemi olarak M2.1 ila M2.3 de belirtilen ek önlemlerden biri kullanılabilir; dış çitlerdeki kapılarda M2.4 ek önlemi ek olarak göz önüne alınmak zorundadır.

M2.1 : İletken olmayan malzemeden meydana gelen veya plastik kaplı örgü tel çitlerin kullanılması (Yalıtılmamış iletken çit kazıklarının kullanılması durumunda de geçerlidir)

M2.2 : Çitin dışında 1 m açıklıkta ve en fazla  0.5 m derinliğe gömülü, çite bağlanmış bir yüzeysel topraklayıcı ile potansiyel düzenlemesi sağlanmış olan iletken malzemeli çitlerin kullanılması. Çitin topraklama sistemine bağlanması isteğe bağlıdır (ancak bu durumda M2.4’e bakınız).

M2.3 : Kumanda için üstünde bulunulan yerin M1.3 ek önlemine uygun olarak yalıtılması ve aynı zamanda çitin ya Ek-F’ye uygun şekilde topraklanması veya bir topraklama tesisine bağlanarak topraklanması.

M2.4 : Dış çitlerde bulunan kapılar doğrudan doğruya veya koruma iletkenleri üzerinden veya kapı haberleşme cihazları ve benzeri tesislerin  kablolarının metal kılıfları ile topraklama tesisine bağlanmış ise, bu kapıların açılma bölgelerinde de bir potansiyel düzenlemesi veya M1.3 ek önlemine uygun olarak basılan yerin yalıtılması gerekir.

Ayrı olarak topraklanmış iletken bir çitin kapıları ana topraklama tesisine bağlanmışsa, kapılar çitin iletken kısımlarından  en az 2,5 m uzaklıkta elektriksel ayırma sağlanacak şekilde olmalıdır. Bu durum, çitin bir bölümünün iletken olmayan bir malzeme ile yapılması veya iletken çitin her iki sonunda yalıtkan ayırma bölgeleri kullanılması durumunda sağlanabilir.  Kapı tam olarak açıldığında bu elektriksel ayrımın kalıcı olmasına da dikkat edilmelidir.

M3 : Bina içi tesislerde ek önlemler:

Bina içi tesislerde M3.1 ila M3.3 ek önlemlerinden biri kullanılabilir.

M3.1 : Bina temeli içine gömülmüş hasır (örneğin, minimum kesiti 50 mm2  ve en büyük göz genişliği 10 m olan hasır veya çelik yapı) topraklayıcı ile eşpotansiyel düzenleme yapılır ve topraklama tesisine yer olarak birbirinden ayrı en az iki noktadan bağlanır.

Beton içindeki çelik hasır aynı zamanda hata akımlarının iletilmesi için de kullanılıyorsa, çelik hasırın bu amaç için uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Parçalı çelik hasırlar kullanılıyorsa yan yana olan hasırlar en az bir kere birbirleriyle bağlanmalı ve hasırların tamamı en az iki ayrı noktadan topraklama tesisine bağlanmalıdır.

Mevcut  binalarda dış duvarların yakınında toprağa gömülmüş ve topraklama tesisi ile bağlanmış bir yüzeysel topraklayıcı kullanılabilir.

M3.2 : Kumanda için üstünde bulunulan yerin metal malzemeden yapılması (örneğin metal hasır veya metal plaka) ve bu yerden dokunulması mümkün olan ve topraklanması gerekli olan metal kısımlara bağlanması.

M3.3 : Kumanda için üstünde bulunulan yerin M1.3 ek önlemine uygun olarak topraklama gerilimine karşı yalıtılması.

Burada,eş potansiyel dengelemesi sağlamak üzere, kumanda için üstünde bulunulan yerden  aynı anda dokunulabilecek topraklanması gereken metal kısımların kendi aralarında bağlanması.

M4 : Bina dışı tesislerde ek önlemler:

M4.1 : Kumanda için üstünde bulunulan yerler:

Yaklaşık 0,2 m derinlikte ve kumanda edilecek kısımdan yaklaşık 1 m uzaklıkta bulunan bir yüzeysel topraklayıcı ile potansiyel dengelemesi. Yüzeysel topraklayıcı, kumanda için üstünde bulunulan yerden dokunulması mümkün olan topraklanmış metal kısımların hepsine bağlanmalıdır.

Veya ;

Kumanda için üstünde bulunulan yerin metal malzemeden yapılması (örneğin, metal hasır veya metal plaka) ve bu yerden dokunulması mümkün olan topraklanması gerekli metal kısımlarla bağlanması.



Ya da;

Kumanda için üstünde bulunulan yerin M1.3 ek önlemine uygun olarak topraklama gerilimine karşı yalıtılması. Burada, eş potansiyel dengelemesi sağlamak üzere, kumanda için üstünde bulunulan yerden  aynı anda dokunulabilecek topraklanmış metal kısımlar kendi aralarında bağlanmalıdır.

M4.2 : Topraklama tesisini bir kapalı halka şeklinde çevreleyen yüzeysel topraklamanın yapılması.

Bu halkanın içinde her bir gözü en fazla 10 m x10 m büyüklüğünde olan gözlü topraklama şebekesi tesis edilmelidir. Bu halkanın dışında bulunan ve topraklama tesisine bağlanan her bir tesis kısmı için , yaklaşık 1 m aralıklı ve yaklaşık 0,2 m derinliğe gömülen potansiyel düzenleyici topraklayıcı yapılmalıdır (örneğin, koruma iletkeni üzerinden topraklama tesisine bağlanan aydınlatma direkleri).

  Ek-E 

Yüksek Frekanslı Girişimlerin Etkilerinin Azaltılması ve Kontrol Sistemlerinin Elektromanyetik Uyumluluğu için Alınacak Önlemler

E.1 Yüksek frekanslı girişimlerin etkilerinin azaltılması için topraklama tesisinde alınacak önlemler: Her ne kadar topraklama tesisleri, esas itibariyle 50 Hz frekanslı akımlara dayalı taleplere uygun olarak tasarımlanmış olsa da, yüksek frekanslı akımlara dayalı talepler de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu akımlar esas itibariyle yıldırımlar veya YG tesislerindeki açma kapama olayları nedeniyle ortaya çıkarlar. Ortaya çıkan geçici akımlar veya bunlara karşı düşen gerilimler örneğin kumanda ve koruma düzenlerinin çalışmalarını bozabilirler. Mevcut topraklama tesisinin değiştirilmesiyle bu etkilerin azaltılması çok yüksek masraflarla mümkün olabilir; bu nedenle, topraklama tesisi projelendirilirken ve tesis edilirken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır:

a) Akım yollarının endüktansı mümkün olduğu kadar küçük olmak zorundadır:

-Topraklayıcılar ve topraklama iletkenleri sık gözlü olmalıdır.

-Büyük geçici akımların ortaya çıkması olası olan bölgelerde topraklama şebekesinin göz yoğunluğu arttırılmalıdır. Bu özellikle parafudrlar, gerilim transformatörleri, akım transformatörleri ve gaz yalıtımlı metal muhafazalı (GIS)  tesisler için geçerlidir.

-YG işletme elemanları, kumanda dolaplarının, röle panolarının vs. topraklama noktaları bir göz oluşturacak şekilde bağlanmalıdır.

-Topraklama tesisine yapılan bağlantı mümkün olduğu kadar kısa bir topraklama iletkeni ile yapılmalıdır.

-Topraklama iletkenleri kesişme noktalarına bağlanmalıdır.

-Ortaya çıkan gözler kısa devre edilmelidir.

-Karşılıklı empedans (kuplaj empedansı) ya birçok paralel topraklayıcı veya topraklama iletkeni birbirlerinden en az 0,5 m aralıkla döşenerek veya bir iletkenin bölünmesi ve her bir iletkenin ayrı ayrı döşenmesiyle azaltılabilir.

-Kablo kanallarında, topraklama iletkenleri kabloya paralel olarak döşenmelidir. Kablo ekranları kablonun her iki sonunda topraklama sistemi ile bağlanmalıdır.Ekran, toprak hata akımının üzerinden geçen kısmını  taşıyabilecek şekilde boyutlandırılmalıdır.

b) Daha iyi bir elektromanyetik ekranlama ve endüktansı küçük bir akım yolu elde etmek için binaların metalik konstrüksiyon kısımları ve beton içine gömülmüş çelikler, topraklama tesisine bağlanmalıdır.

Not : Beton içindeki çelikler ve metalik konstrüksiyon kısımlarının dallandığı bölümler potansiyel düzenlemesi ve /veya topraklama için kullanılmanın dışında hassas ve verici olarak çalışan bölgeler arasında (örneğin, bir YG kablosunun  GIS tesisine bağlantı noktası) ekran etkisi yapmak üzere de kullanılabilir. Bu durumda ekran etkisi, çelik beton dallanmalarının göz aralıklarının küçültülerek ve çelik hasırdan meydana gelen bu şebeke GIS  tesislerinin metal kısımlarıyla veya beton içinden geçirilen kumanda kablolarının ekranlarıyla sıksık bağlanarak arttırılabilir. Topraklama iletkenlerinin kendi aralarında iletken olarak bağlanması sadece, eğer büyük akımlar göz önüne alınacaksa veya çelik hasır, topraklama şebekesinin bir kısmını oluşturuyorsa gereklidir. Normalde  çelik hasırın tellerle birçok yerden bağlanması yeterlidir. Bütün kısımların birbirleriyle ve topraklama tesisiyle, birçok yerde bağlanmasını sağlayacak sayıda bağlantı noktaları öngörülmelidir.      

E.2 Kontrol sistemlerinin elektromanyetik uyumluluğu için temel kurallar: Bu madde elektro-manyetik girişimlere karşı kontrol devrelerinin korunması ile ilgilidir.

a) Yüksek gerilim tesislerinde elektriksel gürültü kaynakları: Parazitler yüksek gerilim tesislerine iletkenlerle kapasiteler üzerinden, endükleme ile veya radyasyonla iletilir.

1) Yüksek frekanslı girişimler:

- Primer devredeki  manevralarla,

- Enerji nakil hatlarına veya yüksek gerilim tesislerinin topraklamasının bir parçasına düşen yıldırım darbeleriyle,

- Hava aralıklı parafudrların çalışmasıyla,

- Sekonder devredeki bağlama olayları ile,

- Yüksek frekanslı radyo vericileriyle,

- Elektrostatik boşalma yoluyla üretilirler.

2) Alçak frekanslı girişimler:

- Kısa devrelerle,

- Toprak arızalarıyla,

-Cihazlar (baralar, güç kabloları, reaktanslar, transformatörler vb)  tarafından yaratılan elektromanyetik alanlar yoluyla

üretilirler.

Elektromanyetik girişimlere karşı korumalar iki genel ilkeye dayanır:

- Cihazlara elektromanyetik alanların girişimini azaltmak,

- Her cihaz parçasıyla ve topraklama sistemi arasında eşpotansiyeli tesis etmek.

b) Yüksek frekanslı girişimlerin etkilerinin azaltılması için alınması gereken önlemler: Yüksek frekanslı girişimlerin etkilerinin azaltılması için aşağıda sıralanan öneriler en önemlileridir.

1) Uygun ölçü transformatörlerinin yapımı ( gerilim transformatörleri, akım transformatörleri) primer ve sekonder sargılar arasında etkili ekranlama, yüksek frekans iletim davranışının deneyden geçirilmesi.

2) Yıldırım darbelerine karşı koruma,

3) Topraklama sisteminin ve topraklama bağlantılarının kontrol edilerek gerektiğinde yenilenmesi (Madde 6-b’ ye bakınız),

4) Sekonder devre kablolarının ekranlanması:

- Ekranlar kesintisiz olmalıdır,

- Ekranlar düşük dirençli olmalıdır (birkaç  / km),

- Ekranlar girişim frekans aralığı içinde düşük kuplaj empedansına sahip olmalıdır,

- Ekran topraklamaları mümkün olduğunca kısa olmalıdır,

- Ekranlar her iki uçtan ve mümkünse ara noktalardan topraklanmalıdır,

- Ekranlardaki akım sirkülasyonunun ekranlanmamış devreleri etkilenmemesi için, ekranlar kontrol panosunun girişinde topraklanmalıdır. Bağlantılar,  tercihen uygun kablo pabuçları kullanılarak veya lehim işlemleri ile, dairesel olarak yapılmalıdır.

5) Devrelerin gruplandırılması.

Aşırı gerilimlerin oluşturduğu fark durumunu (diferensiyel modunu) azaltmak için, aynı fonksiyonla ilişkili giriş ve çıkış kabloları aynı kablo içerisinde gruplandırılmalıdır. Yardımcı kablolar kontrol kablolarından mümkün olduğunca uzakta tutulmalıdır.

c) Alçak  frekanslı girişimlerin etkilerini azaltmak için alınması gereken önlemler: Alçak  frekanslı girişimlerin etkilerini azaltmak için aşağıda sıralanan öneriler en önemlileridir:

1) Kablolarla ilgili önlemler:

- Değişik güzergahlar veya uygun ayırmalar kullanılarak kontrol kablolarının güç kablolarından ayrılması,

- Güç kablolarının  üçgen düzende döşenmiş olmaları, yatay düzende döşenmiş olmalarına göre tercih edilmelidir,

- Kablo güzergahları mümkün olduğunca baralara ve güç kablolarına paralel ve yakın olmamalıdır,

- Kontrol kabloları endüktanslardan ve tek fazlı transformatörlerden uzakta döşenmelidir.

2) Devre düzenlemesine ilişkin alınacak önlemler:

- İletkenlerin halka oluşturmasından sakınılmalıdır,

-   D.a. yardımcı besleme devresi için ring (halka) şeklinden çok radyal şekilde düzenleme uygundur,

-   İki farklı d.a. devresinin korunmasında aynı elektriksel koruma düzeni kullanılmamalıdır,

- Ayrı panolarda bulunan paralel sargılardan sakınılmalıdır,

- Aynı devreye ilişkin bütün teller aynı kablo içine yerleştirilmelidir. Değişik kablolar kullanıldığında aynı kanal içerisine yatırılmalıdır.

3) Bükümlü çift kablolar düşük seviye sinyalleri için tavsiye edilir.

d) Cihaz seçimine ilişkin önlemler:

1) Tesis her biri özel çevresel sınıfları temsil eden değişik bölgelere ayrılmalıdır. Sınıflar IEC standartlarında (IEC SC 17B) tanımlanmıştır. Her bölgedeki işletme elemanları kendi çevre sınıfına uygun seçilmelidir.

2) İç devrelerde gerektiğinde aşağıdaki önlemler alınmalıdır.

- I / O sinyal devrelerinin elektriksel olarak ayrılması,

- Yardımcı güç besleme devrelerinde filtrelerin tesisi,

-Gerilim sınırlama cihazlarının (örneğin, kondansatörler veya RC devreleri, alçak gerilim parafudurları,zener diyodları veya varistörler, transzorb diyodları vb) tesisi.

Bu cihazlar koruma ve kontrol cihazlarının içine konulmalıdır.

3) Gaz yalıtımlı anahtarlama tesislerinde alınacak ek önlemler:

- Özellikle zeminde olmak üzere (Ek-L'de L.3'e bakınız) beton içindeki çelik hasırların değişik noktalarda topraklama sistemine bağlanması,

- GIS merkezlerinde mahfaza ve tesis duvarı (beton demir hasırına  veya metal muhafazaya) arasında çoklu bağlantılarla iyi bir ekranlama yapılması ve duvarla topraklama sistemi arasında çoklu bağlantıların yapılması,

- Sekonder donanımın elektriksel geçici rejim büyüklüklerine karşı bağışıklığı ile ilgili deneyden geçirilmesi ve uygun tasarım.

e) Girişim etkilerinin azaltılması için alınabilecek diğer önlemler: Aşağıda listelenen diğer tavsiyeler uygulanabildiği ölçüde yerine getirilmelidir.

- Kontrol kablolarının metalik kablo boruları içinde tesis edilmesi önerilir. Bu boruların topraklanması ve sürekliliğinin bütün uzunluk boyunca sağlanması önerilir,

- Kablo tesisatlarının mümkün olduğu kadar metalik yüzeyler boyunca yapılması önerilir,

- Uygun  fiber optik kabloların kullanılması önerilir.

Ek-F 



: img
img -> Mövzu fəLSƏFƏ onun predmeti, problem dairəsi və CƏmiyyəTDƏ rolu
img -> Multikulturalizmə giriş” fənninin predmeti və əhəmiyyəti plan mədəniyyətin sosioloji anlayışı Mədəniyyətin Elementləri
img -> Çocuklarda Anamnez Alma
img -> Herhangi bir uyaran karşısında organizmanın verdiği tepkilere davranış denir. Dav­ranışları üç grupta toplayabiliriz
img -> Azərbaycan döVLƏt aqrar universiteti MÜHƏNDİSLİk fakultəSİ HƏyat fəALİYYƏTİNİn təHLÜKƏSİZLİYİ kafedrası
img -> Ahlak; İnsanların bir toplum içinde uyumlu yaşamaları için kendilerine göre belirledikleri ilkelerin tümüdür
img -> Mövzu Dövlət və hüququn Plan
img -> Yazıya qədərki qaynaqlar. Mixi yazılar və antik ədəbiyyat. "Albaniya tarixi"
img -> Gençler çok farklı nedenlerle madde kullanırlar. Ergenliğin hedefi güçlü bir kimlik oluşturmaktır
img -> Rsf index tr-1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə