BiRİNCİ BÖLÜm amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1



Yüklə 1.78 Mb.
səhifə17/18
tarix14.09.2018
ölçüsü1.78 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18

Bir Kablo veya Hattın Kılıf  veya Zırhından Meydana Gelen Koruma İletkeni İçin Malzeme Katsayılarının Seçimi, Yabancı Gerilimi Az Olan Yerlerde Potansiyel Dengelemesi ve PEN İletkeni Olarak Kullanılacak Profil Raylara İlişkin Tamamlayıcı Bilgiler

V.1 Bir kablo veya hattın kılıf veya zırhından meydana gelen koruma iletkeni için malzeme katsayıları k

Çizelge-V.1  Bir kablo veya hattın kılıf veya zırhından meydana gelen koruma iletkeni için malzeme katsayıları k


 

Yalıtkan malzeme

 

G

PVC

XLPE, EPR

IIK

İletkenin başlangıç sıcaklığı

50C

60  C

80  C

75  C

Son sıcaklık

200  C

160  C

250  C

220  C

 

A s1/2 / mm2 cinsinden k

Fe ve Cu kaplı Fe

53

44

54

51

Al

97

81

98

93

Pb

27

22

27

26

Çizelgedeki kısaltmaların anlamları :

G                 Lastik yalıtkan



PVC            Polivinilklorür yalıtkan

XLPE          Çaprazlanmış Polietilen yalıtkan (PE-X)

EPR            Etilen-Propilen-Kauçuk yalıtkan

IIK              Bütil-Kauçuk yalıtkan

Son sıcaklık, iletken için izin verilen en yüksek sıcaklıktır.



V.2  Yabancı gerilimi az olan potansiyel dengelemesi

Bir bina içine iletişim tesislerinin yerleştirilmesi öngörülmüşse veya en azından bu mümkün ise, bu tesislerde ortaya çıkabilecek fonksiyon bozulmalarının önlenmesi için aşağıdaki hususlar tavsiye edilir:

a) Bütün binada PEN iletkeni kullanılmamalıdır.

Not : TN sistemi mevcutsa TN-S sistemi kullanılmalıdır. TT sistemleri ve IT sistemleri bu koşulu kendiliğinden sağlarlar.

b) İçine iletişim tesislerinin kurulacağı her katta veya bina bölümünde, eğer varsa her bir katın veya bina kısmının:

-Koruma iletkenleri,

-Su boruları,

-Gaz boruları,

-Örneğin merkezi ısıtma ve klima tesislerinin yukarı çıkan hatları gibi diğer metal boru sistemleri

-Mümkün olduğu takdirde bina konstrüksiyonunun metal kısımları

da dahil olmak üzere bir potansiyel dengelemesi yapılmalıdır.

V.3  PEN iletkeni olarak kullanılacak profil raylar

Profil raylar, eğer çelikten yapılmamışlarsa ve sadece klemensleri varsa, cihaz taşımıyorlarsa PEN iletkeni olarak kullanılabilirler. Bir PEN rayına PEN iletkenleri, nötr iletkenleri ve koruma iletkenleri bağlanabilir.

Örneğin aşağıdaki Çizelge-V.2’de belirtilen malzemelerden meydana gelen ray profiller PEN iletkeni için gerekli koşulları sağlarlar.

Çizelge-V.2  PEN iletkeni için ray profiller ve bunların akım taşıma kapasiteleri


Ray profil

Malzeme

Ray profillerin akım taşıma kapasitesi = Bir Cu iletkenin akım taşıma kapasitesi (mm2)

Şapka profil    EN 50 045 – 15 x 5

Şapka profil    EN 50 045 – 15 x 5

G – Profil       EN 50 035 – G 32

G – Profil       EN 50 035 – G 32

Şapka profil   EN 50 022 – 35 x 7,5

Şapka profil   EN 50 022 – 35 x 7,5

Şapka profil   EN 50 022 – 35 x 15

Şapka profil   EN 50 022 – 35 x 15



Bakır

Alüminyum

Bakır

Alüminyum



Bakır

Alüminyum

Bakır

Alüminyum



25

16

120



70

50

35



150

95


 Örneğin hat koruma anahtarı, hata akımı koruma anahtarı gibi cihazların yerleştirilmesi durumunda profil rayın ısı dağıtımı güvenlikli değildir.

Normal işletmede çeliğin akım taşıyan iletken olarak kullanılması olağan değildir. Çelik bu yönetmelikte PEN iletkeni malzemesi olarak öngörülmemiştir.



Ek-Y

Beşinci Bölüm’de Yer Alan m, n, p Katsayılarının Belirlenmesi

Y.1 Periyodik olaylar

Y.1.1 Doğru bileşenli, sinüs şeklindeki değişimler: Aşağıdaki hesap yöntemi, verilen akım veya gerilimin, doğru bileşene, süperpoze olmuş alternatif bileşene ve bunun frekansına bağlı olarak, Çizelge-15 ve Çizelge-16’da belirtilen boyutlandırma sınıflarından hangisine girdiğini tespit etmeye yarar.

Bunun için akım veya gerilimin zamana göre değişiminin aşağıdaki karakteristik değerleri belirlenmelidir:

a) Doğru bileşen i= veya u=

b) Bütün olaydaki alternatif bileşen  ıˆ~ veya uˆ~ ,



ıˆ veya uˆ tepe değerleri yardımıyla

ıˆ~ =  ıˆ - i=  veya uˆ~ = uˆ  - u=  

şeklinde belirlenir.

c) Alternatif bileşenin frekansı f

Örnek olarak Şekil-Y.1’e bakınız.

 

 

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image209.gif 



Şekil -Y.1  Boyutlandırma sınıfı 2’de belirtilen değerlerin sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilecek olan, süperpoze edilmiş doğru bileşeni bulunan f = 5 kHz frekanslı sinüs şeklindeki bir değişim için örnek; gerilim kaynağı için Ri   0  kabul edilmiştir. 

Bu şekilde bulunan karakteristik değerler, her birine karşı düşen akım ve gerilim değerleriyle birlikte (Çizelge-15 ve Çizelge-16’ya göre I~ ve I=  veya U~ ve U=

Akım ve gerilim için sırasıyla

   http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image210.gif 

   http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image211.gif eşitsizliklerine yerleştirilir.

 

I~ ve I=  veya U~ ve U= değerleri, şimdilik kabul edilen boyutlandırma sınıfına göre m ve n1 veya n2 frekans katsayıları da işe sokularak belirlenir. Eğer kısa süreli bir olay söz konusu ise, alternatif bileşen için ya m ve n1 veya n2 frekans katsayıları veya pI~ veya pU~ kısa süre katsayıları ile doğru bileşen için pI= veya pU= kısa süre katsayıları göz önünde bulundurulmalıdır (Çizelge-15 ve Çizelge-16’ya bakınız).

Yukarıdaki eşitsizlikler sağlanıyorsa, kabul edilerek değerleri esas alınan boyutlandırma sınıfı aşılmamış demektir.

Eşitsizlikler daha düşük bir boyutlandırma sınıfına ilişkin (I~ ve I=  veya U~ ve U=) değerlerle de sağlanıyorsa, değerlendirilen akım veya gerilim değeri bu daha düşük boyutlandırma sınıfına sokulmalıdır.

Hesap yöntemi için örnek : uˆ~ = 30 V, u=  = 40 V ve f = 5 kHz değerleriyle Şekil-7’den  m = 1,5 olarak bulunur.

Çizelge-16’ya göre boyutlandırma sınıfı 2’de, Şekil-Y.7’den bulunan gerilim katsayısı m = 1,5 ile aşağıdaki değerler elde edilir



U~ = 1,5.50 V = 75 V ve

U= = 120 V

Bununla, yukarıda gerilim için verilen eşitsizlik şöyle sağlanmaktadır:

[ 30 V / (75 V http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image212.gif)] + [ 40 V / 120 V ] = 0,616 < 1

Kontrol edilen değişim bu sonuca göre boyutlandırma sınıfı 2’ye dahildir.

Aynı değişim için boyutlandırma sınıfı 1B için verilen değerlerden hareketle bulunacak sonuç 1,232 olup bu sonuç  1 olma koşulunu sağlamayacaktır. Buna göre Şekil-Y.1’de verilen değişim boyutlandırma sınıfı 2’ye dahil edilmelidir.

Şekil-Y.1’deki gerilim, iç direnci 6 k olan bir gerilim kaynağının boşta çalışma gerilimi olarak kabul edilecek olursa, bu gerilim geniş yüzeyli bir temas durumunda (Şekil-11’de verilen bağlantı devresiyle,  f = 5 kHz için ve seri bağlanacak 6 k ile 6,507 k değeri hesaplanarak) aşağıdaki hesapla şu akım değerleri bulunur:



i^ = [ 30 V / 6.507 k  ]= 4.61 mA

i= = [40 V / ( 6 k + 2 k) ] = 5 mA

Çizelge-15’e göre, kabul edilen boyutlandırma sınıfı 1B’ye göre, 5 kHz’de Şekil-Y.6’dan bulunacak n2 = 3,4 değeri ile aşağıdaki değerler bulunur :



I~   =   3,4  .  3,5  mA  =  11,9 mA ve

I =  10 mA.

Bu değerlerle, yukarıda akımlar için verilen eşitsizlik sağlanır:

[ 4,61 mA / ( 11,9 mA. http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image213.gif) ] + [ 5 mA / 10 mA ] =   0,774  < 1

Y.1.2 Doğru bileşenli, sinüs şeklinde olmayan değişimler: Doğru bileşeni olan, sinüs şeklinde olmayan değişimlerin değerlendirmesi için, Y.1.1’deki gibi aynı şekilde hareket edilir, ancak alternatif bileşenin frekansının ve bununla ilgili m ve n1 veya n2 katsayılarının bulunması için değişimin periyodunun tersi alınmalıdır.

Boyutlandırma sınıfı 1B, 2 ve 3’e dahil akımların ve gerilimlerin periyotlarının bu şekilde tespiti sırasında en düşük frekanslı harmonik kısmı (örneğin, 50 Hz’lik gürültü gerilimi), eğer genliği 12 . http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image213.gifV veya 0,5 . http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image213.gifmA’i geçmiyorsa, dikkate alınmaz.

Örnek olarak Şekil-Y.2’ye bakınız.

  

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image214.gif

Şekil-Y.2 Doğru bileşeni bulunan, sinüs şeklinde olmayan bir değişim için örnek

 Not : Daha iyi açıklama amacıyla, boyutlandırma sınıfı 2 için izin verilen akım değerleri ıˆ~ ve i= (Şekil-Y.3’e bakınız) ve aynı şekilde izin verilen gerilim değerleri uˆ~ ve u= (Şekil-Y.4’e bakınız) gösterilmiştir.

 Y.2 Frekans ve etki süresinin tesiri için m, n ve p katsayıları:

Y.2.1 Frekans katsayısı n1 (Şekil-Y.5’e bakınız), Çizelge-15’deki boyutlandırma sınıfı 1A için verilen 0,5 mA’lik alternatif akımın frekansa bağlı olarak izin verilen artışını belirler.

Y.2.2 Frekans katsayısı n2 (Şekil-Y.6’ya bakınız), Çizelge-15’deki boyutlandırma sınıfı 1B ve 2 için verilen 3,5 mA ve 10 mA’lik alternatif akımın frekansa bağlı olarak izin verilen artışını belirler.

Y.2.3 Frekans katsayısı m (Şekil-Y.7’ye bakınız), Çizelge-16’daki boyutlandırma sınıfı 2 için verilen alternatif akımların frekansa bağlı olarak izin verilen artışını belirler.

Not : Şekil-Y.5, Şekil-Y.6 ve Şekil-Y.7 için, 100 kHz’in üstündeki frekanslarda, 100 kHz için tespit edilenden daha yüksek olan değerlere izin verilmez.

Y.2.4 Kısa zaman katsayıları pI, pI=,  pU ve pU= (Şekil-Y.8 ve Şekil-Y.9’a bakınız), daha kısa süreli etki süresinde, Çizelge-15 ve Çizelge-16’daki boyutlandırma sınıfı 2 için verilen akım ve gerilim değerlerinin izin verilen artışını belirler. pI alternatif akımlar, pI= doğru akımlar,  pU  alternatif gerilimler ve  pU= doğru gerilimler için geçerlidir.




















http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image215.gif




http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image216.gif













 

 

 



 

 

 




Şekil-Y.3 Boyutlandırma sınıfı 2’de izin verilen akım değerleri

Şekil-Y.4  Boyutlandırma sınıfı 2’de izin verilen gerilim değerleri

 




http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image217.gif
















http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image218.gif





































http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image219.gif










 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


Şekil-Y.5  Frekansa f bağlı olarak frekans katsayısı n1’in değişimi

Şekil-Y.6  Frekansa f bağlı olarak frekans katsayısı n2’nin değişimi

 

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image220.gif

 

 

 



 

 

 



Şekil-Y.7 Frekansa  f  bağlı olarak frekans katsayısı m’nin değişimi

 

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image221.gif

 

 

 



 

 

 



Şekil-Y.8 Etki süresine  t  bağlı olarak kısa süre katsayıları  pI ve pI=’nin değişimi

Şekil-Y.9 Etki süresine t bağlı olarak kısa süre katsayıları  pU ve pU=’nun değişimi



Ek-Z

 

İletişim Kablolarının Ekran Topraklaması  ve İletişim Kablolarının Yüksek Gerilimli Enerji Nakil Hatlarına (ENH) ve Bunların Direklerinin Topraklama Tesislerine Yaklaşması Durumunda, Tesis Etme Aşamasında Alınacak Önlemler

 

Z.1  1200 V.tan daha küçük toprak potansiyel yükselmeleri için koruma:









http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image222.gif

 

 

 



 

 

 



 

Şekil-Z.1 Koruma için  prensip şeması

 Z. 1.1 Tanımlama:

 a) Transformatör merkezi  içindeki koruma: Transformatör merkezi toprağı ve her bir iletken arasında bir adet parafudrdan  ibarettir.

 b) Transformatör merkezi giriş devresi: Bu, 50 Hz’de, hem iletkenleri arasında hem de  gerilme bu değerin % 60’ını aşmaması için yalıtkan dış kılıfı ile en az 2 kV’luk bir dielektrik dayanımı olan bir kablodan ibarettir (2000 Vx 0,6 = 1200 V). Bir çıplak telli hava hattı veya kablo yardımıyla uzaktaki tesise uzatılabilir.

c) Dış koruma:

-  Her bir iletkenle topraklanmış nötr arasında bir parafudr,

-  Bir uzak  topraktan (B noktası) ibarettir.

 Uzak toprak, bir arıza durumunda akacak toprak akımlardan dolayı transformatör merkezinde toprak potansiyelinin yükselmesinde önemli bir etki oluşturmayan, bu merkezin dışında uzak bir noktadır.

Bu nokta genellikle:

- Ya, yalnızca bir transformatör merkezi içinde bulunan bir devreyi  kullanan bir bağlantı ise, yerel (lokal) bir görüşmede,

- Veya, uzak toprak olarak kabul edilebilen bir toprağın kontrol edilmesinden sonra genel şebekeyle bağlanan (jonksiyon) bir noktada,

yeri belirlenir

Z. 1.2 Çalışma: Transformatör merkezindeki  toprak potansiyelinin yükselmesine neden olan  bir olayın oluşması durumunda çalışma yöntemi aşağıdaki gibidir:

- Uzak toprağa bağlanan dış parafudrun ve  transformatör merkezi topraklama sistemine bağlanan dahili parafudrun seri olarak çalışması. İletişim sistemi devrelerinin iletkenlerinden bir akım akar. Eşdeğer devre Şekil ZA.2 de gösterilmiştir:








http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image223.gif

 

 

 



 Referans toprak

Şekil-Z.2  Eşdeğer devre



ZA

Transformatör merkezinin toprak empedansı ,

ZS

İletişim  devresi iletkenlerinin empedansı,

UE

Bir arıza anında transformatör merkezinin topraklama gerilimi (toprak potansiyelinin yükselmesi) (IE  akımı ile),

RB

Uzak topraklama direnci.

                                                  

B noktasındaki uzak toprağın direnci, hangisi uygulanabilirse; bu noktadaki gerilim yükselmesi 430 veya 650 V’tan az  olacak şekilde olmalıdır.

430 V için,  http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image224.gif veya yaklaşık olarak  RB    RS  , http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image225.gifolmalıdır.

Şekil-Z.3, transformatör merkezindeki toprak potansiyel yükselmesinin 800 V  veya 1200 V’a yükselmesi durumunda, B noktasındaki potansiyel yükselmesinin  430 V’u geçmeyeceği RB topraklama direncinin en büyük değerini gösterir. Bu değer transformatör merkezi ile B noktası arasındaki kablo uzunluğu ve içinden akım akan tüm iletişim devre iletken kesitlerinin bir fonksiyonudur.


: img
img -> Mövzu fəLSƏFƏ onun predmeti, problem dairəsi və CƏmiyyəTDƏ rolu
img -> Multikulturalizmə giriş” fənninin predmeti və əhəmiyyəti plan mədəniyyətin sosioloji anlayışı Mədəniyyətin Elementləri
img -> Çocuklarda Anamnez Alma
img -> Herhangi bir uyaran karşısında organizmanın verdiği tepkilere davranış denir. Dav­ranışları üç grupta toplayabiliriz
img -> Azərbaycan döVLƏt aqrar universiteti MÜHƏNDİSLİk fakultəSİ HƏyat fəALİYYƏTİNİn təHLÜKƏSİZLİYİ kafedrası
img -> Ahlak; İnsanların bir toplum içinde uyumlu yaşamaları için kendilerine göre belirledikleri ilkelerin tümüdür
img -> Mövzu Dövlət və hüququn Plan
img -> Yazıya qədərki qaynaqlar. Mixi yazılar və antik ədəbiyyat. "Albaniya tarixi"
img -> Gençler çok farklı nedenlerle madde kullanırlar. Ergenliğin hedefi güçlü bir kimlik oluşturmaktır
img -> Rsf index tr-1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə