BiRİNCİ BÖLÜm amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1



Yüklə 1.78 Mb.
səhifə7/18
tarix14.09.2018
ölçüsü1.78 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   18

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

 YG ve AG Sistemlerinde  Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi  ve AG  Tesislerinin, YG  Sistemleri ile Toprak Arasında Meydana Gelen  Arızalara Karşı Korunması

 YG ve AG Sistemlerinde  Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi

 Madde 11-a) Birleştirilmiş topraklama tesisleri için kurallar: Bir yüksek gerilim tesisinde, toprak hatası esnasında;

-Alçak gerilim şebekesinde veya tesis edilen tüketim tesislerinde tehlikeli dokunma gerilimleri ortaya çıkmaz ise (Şekil-6’ya bakınız) (ortak topraklama tesisinin topraklama gerilimi Çizelge-13’deki değerleri aşmıyorsa) ve,

-Tüketim tesislerindeki alçak gerilim cihazlarının gerilim zorlanmasının (işletme frekansında) büyüklüğü, alçak gerilim yıldız noktasındaki bir potansiyel yükselmesinin sonucu olarak Çizelge-13’de izin verilen değerleri aşmaz ise,

alçak gerilim şebekelerinin nötr ve PEN iletkeni, yüksek gerilim şebekesinin topraklama tesisleri ile bağlanabilir

b)Yüksek gerilim topraklama tesisleri alanı içindeki, alçak gerilimli tesislerin  beslenmesi durumunda: Bir yüksek gerilim tesisi, alçak gerilim tüketicilerini besliyorsa; YG topraklama tesisleri içindeki tüm işletme ve koruma topraklamaları ortak bir topraklama sistemine bağlanmalıdır. Böylece Madde 11-a’daki tüm koşullar alçak gerilim tüketicileri için geçerlidir.

c) Yüksek gerilim topraklama tesislerinin alanı dışındaki alçak gerilimli tesislerin beslenmesi durumunda:

-Söz konusu yüksek gerilim topraklama tesisi global topraklama sistemine bağlanmış ise,

-Veya alçak gerilim şebekesinde koruma iletkeni ve hata süresi Çizelge-13’deki koşullara bağlı olarak yerine getirilmişse, Madde 11-a’daki koşullar yerine getirilmiş sayılır.

Bu koşullar yerine getirildiğinde ortak topraklama tesisinin yapılması önerilir.

 

Çizelge-13  Bir yüksek gerilim topraklama tesisinin dışındaki alçak gerilim tesislerinin beslenmesi durumunda ortak topraklama tesisinin yapılabilmesi için koşullar



Alçak gerilim

Sistem (Şebekesinin) tipi1)



Hata süresi

Ortak topraklama sistemi için koşullar 2), 3)

Dokunma gerilimi açısından

Zorlanma gerilimi açısından

TT 4)

t  5 s

Uygulanmaz

UE  1200 V

tF  5 s

UE  250 V

TN5)

 

U UTp 6)

Uygulanmaz

U X .UTp 7)

X katsayısı için uygun değer 2 dir,özel durumlarda deneyimler,X değerinin 5’e kadar alınabildiğini göstermektedir.

1)   AG koruma iletkeni YG topraklama tesisine bağlı IT sistemleri, çoğunlukla sanayi tesislerinde kullanıldığından Madde 11-b’de dikkate alınmıştır. Diğer IT sistemleri göz önünde bulundurulmamıştır.

2)   Ortak topraklama tesisinin topraklama gerilimi UE dir. UE , Ek-N’de belirtildiği gibi hesaplanabilir.

3)  Transformatör merkezi potansiyelinin sürüklenmiş potansiyel tarafından etkilendiği (örneğin komşu tesislere bağlanmış kablo zırhları vasıtasıyla) dikkate alınmalıdır.

4)    AG malzemelerinin yalıtkanlık dayanımı dikkate alınmalıdır.

5)   İnsanların güvenliği için dokunma gerilimi dikkate alınmalıdır.

6)    AG şebekesinin PEN iletkeni  ile YG topraklama tesisi arasındaki bağlantı sadece transformatör merkezinde yapılmıştır.

7)  PEN iletkeninde ortaya çıkabilecek gerilimleri sınırlamak için, AG şebekesinin PEN iletkeni, birçok noktada toprak ile bağlanmıştır.

 d) Ayrılmış topraklama tesisleri: Madde 11-c’deki koşullar yerine getirilmezse AG ve YG topraklama tesisleri mutlaka ayrılmalıdır. Bu tesislere ilişkin topraklayıcıların ayrılması; AG tesisinde, insanlar veya işletme araçları için tehlike oluşmayacak şekilde yapılmalıdır. YG tarafında, toprak hatasından dolayı oluşan potansiyel yükselmesi, alçak gerilim topraklama tesisinde Çizelge-13’de verilen değerlerden küçük olmalıdır. 50 kV’un altındaki işletme gerilimli tesislerde AG ve YG topraklama tesislerine ilişkin topraklayıcıların arasında en az  20 m mesafe olmalıdır. Gerekli olan mesafe (dKabul) formüller ile hesaplanabilir. Bu arada topraklayıcının geometrik şekli dikkate alınmalıdır (Ek-M’deki örneklere bakınız).

d  dkabul olan yüksek gerilim tesislerinin civarındaki alanlarda, AG şebekelerinin toprakla bağlanmasına kesinlikle izin verilmez. Bu durumda özel önlemler alınmalıdır.

Ayrılmış topraklama tesisleri, yıldırıma karşı koruma sağlamak için, transformatör merkezinde bir parafudr üzerinden  birbirleriyle bağlanabilir.

Not: Parafudrun atlama gerilimi (hava aralıklı parafudrda) veya sürekli işletme gerilimi (metaloksit parafudrda) YG tesisinin topraklama geriliminden fazla olmalıdır.

YG transformatör merkezinin içinde bulunan AG işletme araçlarının gövdeleri, dolaylı dokunmaya karşı koruma için, koruma iletkeni vasıtasıyla YG topraklama tesisine bağlanmalıdır.

YG ve AG topraklama tesisleri ayrılmış ise; YG transformatör merkezi içindeki AG işletme araçlarının yalıtkanlık boyutlandırılmasında, topraklama geriliminin büyüklüğü ve süresi göz önünde bulundurulmalıdır.

 Alçak Gerilim Tesislerinin, Yüksek Gerilim Sistemleri ile Toprak Arasında Meydana Gelen  Arızalara Karşı Korunması için Alınması Gereken Önlemler

 Madde 12- Bu maddede alçak gerilim tesisini besleyen bir transformatör merkezinde yüksek gerilim sistemi ile toprak arasındaki bir arıza durumunda, alçak gerilim tesisinde bulunan elektrik işletme elemanlarının ve kişilerin güvenliğine dair kurallar yer almaktadır.

Transformatör merkezinin açıktaki iletken bölümlerinin, transformatör merkezinin topraklama tesisine bağlanması için kurallar Madde 11’de yer almaktadır.

Bu maddede yer alan kurallar genel elektrik besleme sisteminin (şebekesinin) bir bölümü olan alçak gerilimli sistemlere uygulanmaz.

a) Güç frekanslı zorlanma gerilimi: Yüksek gerilim sisteminde bir toprak hatasından dolayı, alçak gerilim tesisindeki elektrik işletme elemanlarındaki güç frekanslı zorlanma geriliminin büyüklüğü ve süresi Çizelge-14’deki değerleri aşmamalıdır.

 Çizelge-14 Alçak gerilim tesisinde bulunan elektrik işletme araçlarının üzerinde izin verilen güç frekanslı zorlanma gerilimi



Alçak gerilim tesisinde bulunan elektrik işletme araçlarının üzerinde izin verilen güç frekanslı zorlanma gerilimi   (Vetkin)

Ayırma (açma) süresi

(s)


U0 + 250

U0 + 1200



     > 5

      5


 Burada U0  AG sisteminin faz-nötr gerilimidir. IT sistemlerinde U0 için, faz arası gerilim değeri alınır

Not 1: Güç frekanslı zorlanma gerilimi AG işletme elemanlarının yalıtımı üzerinde ve AG sistemine bağlı aşırı gerilim koruma düzenleri üzerinde meydana çıkan gerilimdir.

Not 2: Transformatör merkezine ilişkin AG elektrik işletme elemanları için güç frekanslı zorlanma gerilimi ile ilgili kurallar Madde 12-c’ de verilmiştir.

Not 3: Çizelge-14’ün ilk satırı örnek olarak yıldız noktası  yalıtılmış veya kompanze edilmiş YG sistemleri gibi uzun ayırma süreleri bulunan YG sistemleri ile ilgilidir. İkinci satır, küçük değerli bir empedans üzerinden topraklanmış YG sistemleri gibi kısa ayırma süreleri bulunan YG sistemleri ile ilgilidir. Her iki satır geçici güç frekanslı aşırı gerilime göre, AG işletme elemanlarının yalıtımı için ilgili tasarım kriterleridir.

Not 4: Yıldız noktası transformatör merkezinin topraklama tesisine bağlı bir sistemde bu gibi geçici güç frekanslı aşırı gerilimler işletme elemanları bir binanın dışında iken, topraklanmış bir mahfaza içinde olmayan yalıtım üzerinde de beklenir.

b) Bu maddede yer alan sembollerin anlamları aşağıda verilmiştir:



IE

YG sistemi içinde, transformatör merkezinin topraklama düzenlemesi içinden geçen toprak kaçak akım bölümü,

RE

Transformatör merkezi topraklama direnci,

RA

AG işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümlerinin topraklama direnci,

RB

Transformatör merkezi topraklama tesisi ile AG sisteminin yıldız noktasının elektriksel olarak bağımsız olduğu AG sistemi için AG sisteminin nötrünün topraklama direnci,

U0

AG sisteminin faz-nötr gerilimi,

UF

AG sisteminde, hata süresinde açıktaki iletken bölümle toprak arasında oluşan gerilim,

U1

Transformatör merkezine ilişkin AG işletme elemanlarındaki güç frekanslı zorlanma gerilimi,

U2

AG tesisine ilişkin AG işletme elemanlarındaki güç frekanslı zorlanma gerilimi,

Not : RE ve RB ana potansiyel dengeleme hattı (eşpotansiyel kuşaklama) ve topraklayıcıların toprağa göre empedansından etkilenebilir.

AG tesisine ilişkin işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümleri, transformatör merkezinin topraklama tesisinden elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenine bağlandığında, IT sistemleri ile ilgili olarak aşağıdaki ek semboller kullanılır.



Ih

AG sistemine ilişkin işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümlerinden, YG’ de hata olduğu ve AG tesisinde ilk arıza olduğu sürede geçen arıza akımı (Şekil-9d),

Id

AG sistemindeki ilk arıza süresinde, AG tesisinin açıktaki iletken bölümlerinin topraklama düzenlemesinden geçen arıza akımı (Şekil-9e ve Şekil-9f),

Z

Transformatör merkezinin topraklama tesisi ile AG sisteminin nötrü elektriksel olarak bağımsız olduğunda, AG sistemi için AG nötrüne ilişkin topraklama empedansı.

Not : Bir topraklama tesisinde topraklama gerilimi (toprağa göre potansiyel artışı), diğer topraklama tesisinde toprağa göre kabul edilemeyecek bir topraklama gerilimi meydana getirmiyorsa, bir topraklama tesisinin diğer topraklama tesisinden elektriksel olarak bağımsız olduğu kabul edilir. Elektriksel olarak bağımsız topraklama tesislerine ilişkin kurallar İkinci ve Üçüncü Bölüm’de verilmiştir.

c) Transformatör merkezlerinin topraklama tesisleri: İkinci Bölüm’e, Üçüncü Bölüm’e  ve Madde 11'e bakınız.

d) AG sistemlerindeki topraklama düzenlemeleri:

1) TN sistemleri

i) Uf ,  (RE x  IE ) geriliminin, Şekil-6’da verilen sürede ayrılması durumunda, alçak gerilim sisteminin nötr iletkeni transformatör merkezinin topraklama düzenine bağlanabilir (Şekil-9a TN-a).

Not 1: Bu koşul, alçak gerilim sistemi nötr iletkeninin (TN C sistemlerinde PEN iletkeninin) sadece transformatör merkezinin topraklama düzenlemesinde topraklandığı basit ve en elverişsiz durumu esas alır. Nötr iletkeni veya PEN iletkeninin birkaç noktadan topraklandığında veya topraklama global topraklama sisteminin bir bölümü içinde ise, Madde 11'deki kurallar uygulanabilir.

Not 2: Genel olarak, TN-a sistemi için (Şekil-9a ya bakınız), bina içinde ana eşpotansiyel kuşaklama uygulandığında, hiçbir dokunma gerilimi ortaya çıkmaz.

ii) Alçak gerilim sisteminin nötr iletkeni, Madde 12-d1/i koşuluna uygun biçimde transformatör merkezinin topraklama düzenine bağlı değilse, alçak gerilim sisteminin nötr iletkeni, elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesi yardımı ile topraklanmalıdır(Şekil-9a’da TN-b). Bu durumda Madde 12-e1 uygulanır.

Not: Transformatör merkezi bir binanın içinde ise, transformatör merkezine, alçak gerilim sistemi nötr iletkeninin topraklama düzeninden elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzeni yapılması mümkün olmayabilir.

2) TT sistemleri

i) Zorlanma gerilimi U2 , (RE x IE + Uo) ve Çizelge-14’de verilen ayırma süresi arasındaki bağıntı, tesisin alçak gerilim işletme elemanları için olanlarla uyumlu ise, alçak gerilim sisteminin nötr iletkeni, transformatör merkezinin topraklama düzenlemesine bağlanabilir (Şekil-9b’de TT-a).

Not : Transformatör merkezi, global topraklama sisteminin bir bölümü ise, Madde 11’deki kurallar uygulanabilir.

ii) Madde 12-d2/i’deki koşul sağlanamıyorsa, alçak gerilim sisteminin nötr iletkeni, elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesi yardımı ile topraklanmalıdır( Şekil-9b’de TT-b). Bu durumda Madde 12-e1 uygulanır.

 3) IT sistemleri:

i) Uf , (RE x IE ) geriliminin Şekil-6’ da verilen sürede ayrılması durumunda, alçak gerilim tesisine ilişkin işletme elemanlarının  açıktaki iletken bölümleri, sadece transformatör merkezine ilişkin  topraklama düzenlemesine bağlanabilir (Şekil-9c ve Şekil-9g).

Bu koşul tam olarak sağlanamaz ise;

-   Alçak gerilim tesisine ilişkin işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümleri, transformatör merkezinin topraklama düzenlemesinden elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesine bağlanmalıdır (Şekil –9d ve Şekil-9f) ve

-   IT-b sistemi (Şekil-9d) için alçak gerilim tesisine ilişkin işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümlerinin  düzenlemesinin toprağa geçiş direnci, Uf geriliminin (bu durumda RA x Ih) Şekil-6’daki eğri ile uyumlu olacak bir sürede ayrılmasına yetecek kadar düşük olmalıdır.

ii) Zorlanma gerilimi (RE x IE +http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image062.gifUo) ve Çizelge-14’de verilen ayırma süresi arasındaki bağıntı, AG tesisine ilişkin işletme elemanları için olanlarla uyumlu ise, alçak gerilim tesisine ilişkin işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümleri, transformatör merkezine ilişkin  topraklama düzenlemesinden (Şekil-9d) elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzeni üzerinden topraklandığında, varsa alçak gerilim sisteminin nötr empedansı, transformatör merkezinin  topraklama düzenlemesine bağlanabilir.

Bu koşul tam olarak sağlanamaz ise, nötr empedansı, elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesi üzerinden topraklanmalıdır (Şekil-9e ve Şekil-9f). Bu durumda Madde 12-e2 uygulanır.

e) Transformatör merkezlerindeki alçak gerilim işletme elemanlarında güç frekanslı zorlanma gerilimi:

1) TN ve TT sistemleri: TN ve TT sistemlerinde nötr iletkeni, transformatör merkezinin topraklama düzenlemesinden elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesi yardımı ile topraklanıyorsa (Şekil-9a’da TN-b ve Şekil-9b’de TT-b), transformatör merkezine ilişkin AG işletme elemanlarının yalıtım düzeyi, güç frekanslı zorlanma gerilimi (RE x IE + Uo) ile uygun olmalıdır.

2) IT sistemleri: IT sistemlerinde, tüketici tesisatının açıktaki iletken bölümleri ve varsa nötr empedansı, transformatör merkezinin topraklama düzenlemesinden elektriksel olarak bağımsız bir topraklama düzenlemesi yardımı ile topraklandığında (Şekil-9e ve Şekil-9f), transformatör merkezine ilişkin AG işletme elemanlarının yalıtım düzeyi, güç frekanslı zorlanma gerilimi (RE x IEhttp://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image063.gifUo) ile uyumlu olmalıdır.

Not : Elektrik tedarik eden kuruluş, beklenen zorlanma gerilimlerine göre genel bir kılavuz verebilir.

3) TN ve TT sisteminde nötr iletkeninin kopması durumunda zorlanma gerilimi: Üç fazlı TN veya TT sisteminde nötr iletkeni koptuğunda, faz-nötr gerilimine göre boyutlandırılan bileşenler ile birlikte temel, çift ve takviyeli yalıtımın da geçici olarak faz arası gerilimle zorlanabileceği gerçeği dikkate alınmalıdır. Zorlanma gerilimi U= http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image063.gifUo’a kadar yükselebilir.

4) IT sisteminin yanlışlıkla topraklanması  durumunda zorlanma gerilimi: Bir IT sisteminde bir faz iletkeni yanlışlıkla topraklandığında, faz-nötr gerilimine göre boyutlandırılan bileşenler ile birlikte temel, çift ve takviyeli yalıtımın da geçici olarak faz arası gerilimle zorlanabileceği incelenmelidir. Zorlanma gerilimi U=http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image064.gif Uo’ a kadar yükselebilir.

5) Bir faz iletkeni ile nötr iletkeni arasında kısa devre durumunda zorlanma gerilimi: Bir faz iletkeni ile nötr iletkeni arasında kısa devre olması durumunda zorlanma geriliminin 5 saniyeye kadar bir süre için 1,45 Uo değerine yükselebileceği dikkate alınmalıdır.









http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image065.gif

 

 

 



 

 

 



 

 



http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image066.gif

 

 

 



 

 

 



 

 

 



  Şekil-9a TN sistemleri







http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image067.gif

 

 

 

 

 

 

 

 

 

http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image068.gif










 Şekil-9b TT sistemleri

 http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image069.gif

AG sistemlerinde ilk arızanın oluşması

Şekil-9c IT sistemleri, örnek a



 







http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image070.gif

 

 

 

 

 

 

 

 
AG sistemlerinde ilk arızanın oluşması

Şekil-9d IT sistemleri, örnek b



http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image071.gif 

 AG sisteminde ilk arızanın oluşması

  Şekil-9e IT sistemleri, örnek c 

Not: Nötrü büyük değerli bir Z empedansı üzerinden topraklanmış AG sistemlerinde aynı koşullar uygulanır.



 

 

 

 







http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image072.gif

 

 

 

 

 

 

 

AG sisteminde ilk arızanın oluşması

Şekil-9f IT sistemleri, Örnek d








http://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.10392-ek_dosyalar/image073.gif

 

 

 

 

 

 

 

 

AG sisteminde ilk arızanın oluşması

Şekil-9g IT sistemleri, örnek e 

Not: Nötrü  büyük değerli  bir Z empedansı üzerinden topraklanmış AG sistemlerinde aynı koşullar uygulanır.



: img
img -> Mövzu fəLSƏFƏ onun predmeti, problem dairəsi və CƏmiyyəTDƏ rolu
img -> Multikulturalizmə giriş” fənninin predmeti və əhəmiyyəti plan mədəniyyətin sosioloji anlayışı Mədəniyyətin Elementləri
img -> Çocuklarda Anamnez Alma
img -> Herhangi bir uyaran karşısında organizmanın verdiği tepkilere davranış denir. Dav­ranışları üç grupta toplayabiliriz
img -> Azərbaycan döVLƏt aqrar universiteti MÜHƏNDİSLİk fakultəSİ HƏyat fəALİYYƏTİNİn təHLÜKƏSİZLİYİ kafedrası
img -> Ahlak; İnsanların bir toplum içinde uyumlu yaşamaları için kendilerine göre belirledikleri ilkelerin tümüdür
img -> Mövzu Dövlət və hüququn Plan
img -> Yazıya qədərki qaynaqlar. Mixi yazılar və antik ədəbiyyat. "Albaniya tarixi"
img -> Gençler çok farklı nedenlerle madde kullanırlar. Ergenliğin hedefi güçlü bir kimlik oluşturmaktır
img -> Rsf index tr-1


Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə