Бисмиллаһир рәҺМАНир рәҺИМ



Yüklə 1,49 Mb.
səhifə18/62
tarix17.11.2018
ölçüsü1,49 Mb.
#80791
növüDərs
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   62

ON SӘKKİZİNCİ DӘRS

MÜSӘLMANLARIN SEVİNC VӘ KӘDӘRİNDӘ ŞӘRİK OLMAQ


Möminlər öz sevinclərini bir-birləri ilə bölüşdürdükləri kimi, qarşılaşdıqları çətinliklərin aradan qaldırılmasında, dərd-qəmlərində də bir-birləri ilə həmrəy və şərik olmalıdırlar.

Ümumiyyətlə həqiqi dostluq və qardaşlıq yalnız o zaman özünü büruzə verir ki, müsəlman bir şəxs öz müsəlman qardaşının sevincində sevinc və fərəh, dərd-qəmində isə kədər hissi keçirmiş olsun. Әvvəlki dərsimizdə işarə etdiyimiz kimi belə bir gözəl xüsusiyyət möminlərin qəlblərinə sevinc və şadlıq gətirir.

Həyatımızda sevinc və kədərə səbəb olan bir çox hadisələr baş verir. Bu kimi hallarda adətən başqalarının bizimlə həmrəy və şərik olmasını istəyirik. Çünki onların sevinc və kədərimizdə şərik olmaları bizə mənəvi rahatlıq verir. Bu səbəbdən də başqalarının bizim sevinc və kədərimizdə şərik olmalarını istədiyimiz kimi, biz də onlara qarşı həmin münasibətdə olmalıyıq. Yəni, sevinclərində şad, qəm-qüssələrində isə kədərli olmalıyıq. Ümumiyyətlə bir tərəfli münasibətin müsbət nəticə verməsi qeyri-mümkündür. Çünki biz başqalarından bu kimi münasibət gözlədiyimiz kimi, onlar da bizdən qayğı və mərhəmət umur, qarşılıqlı münasibətlər onlara da belə təsir bağışlayır.

Nəql olunmuş rəvayətlərdə müsəlmanların qarşılıqlı münasibətləri, onların bir-birlərinin qayğılarına qalmaları «uxuvvət»—yəni qardaşlıq adlandırılır. Həyatın bütün sahələrində ədalət və bərabərlik əsas meyar götürüldüyü kimi, müsəlmanlar bir-birlərinin sevinc və kədərlərində də bu meyarı əsas tutmalı və aralarındakı qardaşlıq əlaqələrini daha da gücləndirməlidirlər.

Burada iki mühüm mətləbə işarə etmək yerinə düşərdi:

1. Dəvəti qəbul etmək;

Hər bir müsəlmanın üzərinə düşən vəzifələrdən biri də müsəlman qardaşının dəvətini qəbul etməsidir. Nəql olunmuş rəvayətlərdə müsəlmanların bir-birlərinin dəvətini qəbul etmələri «haqq» adlandırılır. İmam Cəfər Sadiq (ə) bu haqda buyurur:

«Müsəlman bir şəxsin üzərinə düşən vəzifələrdən biri də müsəlman qardaşı dəvət etdiyi zaman onun dəvətini qəbul etməsidir».1

Başqa bir rəvayətdə isə dəvətin qəbul olunmaması müsəlman qardaşına qarşı cəfa və hörmətsizlik kimi göstərilir. İmam Cəfər Sadiq (ə) atasından Peyğəmbərin (s) buyuruqlarından birini nəql edərək deyir:

«Bu üç şey [müsəlmana qarşı] cəfa və hörmətsizlik hesab olunur: Dəvəti qəbul etməmək və ya qəbul edib süfrədən bir şey yeməmək.....»2

Başqa bir rəvayətdə buyurur:
«Hər bir mömin şəxsin üzərinə düşən vacib vəzifələrdən biri də müsəlman qardaşının dəvətini qəbul etməsidir».1

Göründüyü kimi, nəql olunmuş rəvayətlərdə dəvətin qəbul olunmasının zəruriliyindən söhbət açılır. Çünki, olunan dəvətlər müxtəlif məqsədlər daşıya bilər. O cümlədən borc istəmək, əmanət vermək və ya hər hansı bir əşyanı müvəqqəti istifadə üçün təhvil alınmasını buna misal göstərmək olar. Lakin bir çox hallarda qonaqlıq təşkil olunan ziyafətlər və bu qonaqlıqlarda iştirak etmək nəzərdə tutulur. Təbii ki, bir şəxs qonaqlıq təşkil etdiyi zaman özünü zəhmətə salır və nəzərdə tutduğu şəxslərin sayına müvafiq olaraq müəyyən qədər xərc çəkməli olur. Bir sözlə o, dəvət etdiyi şəxslərin məclisdə iştirak edəcəyini nəzərə alıb lazımı tədarük görür. Dəvət olunan şəxslərin məclisdə iştirak etmələri bir tərəfdən ev sahibinin sevincinə, digər tərəfdən isə ona göstərilən hörmət və qayğıya dəlalət edir. Bunun üçün də həm mömin bir şəxsin sevinci, həm də qarşılıqlı hörmət və ehtiramın artması üçün üzürlü səbəblər istisna olmaqla ev sahibinin dəvəti qəbul olunmalıdır. Dəvətin qəbul olunmasının böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi Peyğəmbərdən (s) nəql olunmuş rəvayətdə özünü bir daha büruzə verir:

«Ümmətimin burada olan və olmayanlarına tövsiyə edirəm ki, müsəlman qardaşlarının dəvətini qəbul etsinlər. Aranızdakı məsafə beş mil olsa belə (bir mil=900 metrə), dəvəti qəbul edib məclisdə iştirak edin. Çünki bu, dinin yarısıdır».2

Başqa bir rəvayətdə buyurur:

«Dəvəti qəbul etməyən şəxs sanki Allahın və Peyğəmbərin (s) itaətindən çıxmışdır. Yalnız dövlətlilər iştirak etdikləri məclislərə edilən dəvətlərin qəbul olunması məkruh və bəyənilməzdir».3

Hədisdə möminlərin dəvətinin qəbul olunmaması Allaha və Peyğəmbərə (s) itaətsizlik kimi qələmə verilir. Bunun isə məna və məfhumu bundan ibarətdir ki, möminlərin dəvətlərinin qəbul olunması eyni zamanda Allahın əmrinə itaət etmək deməkdir.

Peyğəmbərin (s) müsəlmanlara tövsiyə etdiyi şeylərdən biri də yalnız varlıların iştirak etdiyi məclislərdə iştirak etməməkdir. Belə ki, bəşəriyyətin son ilahi mənbəyi olan islam dini, maddi dəyərlər və insanların tutduqları dünyəvi mövqe baxımından bir-birlərinə fəxr etmələrini qətiyyətlə rədd və batil hesab edir. Üstünlük meyarı varsa, o da insanların təqva və mənəviyyatıdır. Nə var-dövlət, nə də ad-san islam dinində insanlar üçün üstünlük meyarı hesab olunmur.

Bütün bunları nəzərə alaraq, Peyğəmbər (s) məclislərə yoxsul təbəqənin də dəvət olunmasını təkid edir və səhabələrə var-dövlət, ad-san xatirinə təşkil olunan məclislərdə iştirak etməmələrini tapşırır.

Bir anlıq tarixə nəzər saldıqda, Peyğəmbərin (s) sadiq davamçıları olan Әhli-beytin (ə) bu məsələyə xüsusi diqqət yetirdiklərinin şahidi oluruq. Belə ki, Әli (ə) Bəsrə valisinin (Osman ibni Huneyf) belə bir qonaqlığa dəvət olunduğunu və onun bu dəvəti qəbul etdiyini eşitdikdə bərk narahat olur və göndərdiyi məktubda ona ciddi xəbərdarlıq edərək buyurur:

«Ey Huneyfin oğlu! Eşitdim Bəsrənin cavanları səni ziyafətə dəvət etmiş və orada rəngarəng yeməklər tədarük görmüşlər. Güman etməzdim ki, fəqirləri qapısından qovan və yalnız oraya dövlətlilər üçün ziyafət təşkil edən şəxslərin dəvətini qəbul edəsən».1

Bu haqda [qonaqlıq] növbəti dərsimizdə söhbət açacağıq. Haqqında danışdığımız məsələ dəvətin qəbul olunmasıdır. Peyğəmbərdən (s) nəql olunmuş hədisə və Әli (ə)-ın məktubuna işarə etməkdən məqsəd dəvətin qəbul olunmasının zəruriliyini göstərmək idi.

2. Başsağlığı vermək və dəfn mərasimində iştirak etmək:

Möminlərin üzərinə düşən vəzifələrdən biri də [müsəlman qardaşlarının] dəfn mərasimində iştirak etməkdən ibarətdir. Məsum imamlardan (ə) nəql olunmuş rəvayətlərdə dəfn mərasimlərində iştirak etmək və dünyadan köçmüş şəxsin qohum-əqrəbasına başsağlığı vermək haqda dəyərli tövsiyə və məsləhətlər verilmişdir. Bu rəvayətlərin böyük bir hissəsi müsəlmanları dünyasını dəyişmiş şəxsin qüsl və kəfən edilib dəfn olunmasında yaxından iştirak etməyə sövq edir və onlara bunların müqabilində böyük axirət mükafatına nail olacaqları müjdəsi verir. Belə ki, islam fiqhində bu kimi məsələlər «vacibi-kifayi» adlanır. Burada Әhli-beyt (ə) tərəfindən nəql olunmuş bir neçə rəvayəti gətiririk və xahiş edirik ki, onların məzmununa bir qədər dərindən diqqət yetirəsiniz.

İmam Baqir (ə) buyurur:

«Müsəlman bir şəxsin dəfn mərasimində iştirak edən şəxslər qiyamət günü dörd şəfaətə nail olarlar. O, dünyadan köçmüş şəxs üçün hər nə dua edərsə, Mələk [ona] belə cavab verər: Dediklərin sənə də aid olsun».2

İmam Cəfər Sadiq (ə) buyurur:

«Kim müsəlman bir şəxsi qəbr evinə qədər müşayiət edərsə, Allah-taala yetmiş min mələyi onun ardınca göndərər və [qiyamət günü] qəbrdən çıxdıqda Allah-taaladan onun bağışlanmasını diləyərlər».3

«Mömin bir şəxsin dəfn mərasimində iştirak edən şəxsin iyirmi beş böyük günahı bağışlanar».4

İmam Sadiq (ə) özünün sadiq səhabələrindən olan Xəysəməyə tövsiyə edərək buyurur:

«Ey Xəysəmə! Dostlarımıza salam çatdır və onları O böyük Allahın haram etdiyi şeylərdən çəkinmələrini və dünyasını dəyişən müsəlman qardaşlarının dəfn mərasimlərində iştirak etmələrini tövsiyə et».5

İmam Baqir (ə) buyurur:

«Mömin bir şəxs öz mömin qardaşına qüsl verib çevirdiyi zaman bu duanı edərsə, «İlahi! Bu mömin bəndənin ruhunu bədənindən çıxarıb ruhu ilə bədəni arasında fasilə qərar verdin. Elə isə ona rəhm et və bağışla!» Allah-taala da onun bir illik böyük günahlarını bağışlayar».1

İmam Sadiq (ə) buyurur:

«Allah-taala bir möminə qüsl verib əmanətini qoruyan şəxsin günahlarını bağışlayar. İmam Sadiq (ə)-dan əmanət dedikdə nəyi nəzərdə tutduğunu soruşduqda, buyurdu: «Onda gördüklərini başqalarına söyləməmək».2

İmam Həsən Müctəba (ə) Peyğəmbərdən (s) nəql edərək buyurur:

«Münafiq və ata-ananın üzünə ağ olan şəxslər istisna olmaqla, Allah-taala mömin bir şəxsə meyit namazı qılan şəxslərə cənnəti vacib edər».3

İmam Sadiq (ə) atasından və o da Peyğəmbərdən (s) nəql edərək buyurur:

«[Müsəlmana] meyit namazı qılan şəxslərə yetmiş min mələk namaz qılar və Allah-taala onun günahlarını bağışlayıb əfv edər. Әgər dəfn olunmasını gözlərsə, atdığı hər atdıma görə Ühüd dağı boyda savaba nail olar».4

Müsəlmanların dəfn mərasimində iştirak etmək və bunun savab və fəzilətləri haqda nəql olunmuş rəvayətlərin bir qismi ilə tanış oldunuz. Bunu da bilməliyik ki, savab, görülən işin əhəmiyyəti müqabilində verilir. Bunun üçün də hər bir müsəlman gördüyü hər bir xeyirxah işin əhəmiyyətini dərk edib, onu Allaha xatir və məhz Onun razılığını əldə etmək üçün həyata keçirməlidir.

Müsəlmanların üzərinə düşən digər ilahi vəzifələrdən biri də dünyasını dəyişmiş mömin qardaşlarını xoş xatirələrlə yad etmək, Allah-taaladan onun bağışlanmasını diləmək, vaxtaşırı qəbrini ziyarət etmək və yaxın qohum-əqrəbasına baş sağlığı verməkdən ibarətdir.

Məsum imamlardan (ə) və Peyğəmbərdən (s) bu məzmunda nəql olunmuş bir neçə rəvayətə diqqət yetirin. Peyğəmbər (s) buyurur:

«Matəm sahiblərinə toxtaqlıq verən şəxslər onun özü qədər savab qazanar».5

«Yaxınlarını itirmiş mömin qardaşına toxtaqlıq verən şəxslərə Allah-taala qiyamət günü böyük mükafat verər».6

Әli (ə) buyurur:

«Allah-taala övladını itirmiş anaya toxtaqlıq verən şəxslərə pənah veriləcək yer olmayan zaman [qiyamət günü] Öz ərşinin kölgəsində sığınacaq verər».7

Başqa bir rəvayətdə buyurur:

«Dünyadan köçmüş [müsəlman bacı və qardaşlarınızın] qəbrlərini ziyarət edin. Çünki onlar sizin gəlişinizdən sevinəcəklər. Hər kimin hacət və diləyi olsa, ata-anasının qəbrlərini ziyarət etdikdən sonra Allah-taaladan dualarının qəbul olunmasını istəsin».8

Rəvayətlərdən birində deyilir:

«İmam Sadiq (ə)-ın səhabələrindən biri o həzrətdən soruşur: Valideyinlərimizin və qohum-əqrəbalarımızın qəbrlərini ziyarət etməyimizin onlara bir xeyiri varmı?

İmam Sadiq (ə) həmin şəxsin cavabında buyurdu: «Bəli! Verilən hədiyyələr sizi sevindirdiyi kimi, sizin də onların qəbrlərini ziyarət etməyiniz onlara sevinc bəxş edir».1


SUALLAR VӘ TAPŞIRIQLAR


1. Möminlərin dəvətinin rədd olunması nə üçün onlara qarşı hörmətsizlik hesab olunur?

2. Peyğəmbər (s) kimlərin dəvətinin qəbul olunmamasını tövsiyə edir?

3. Dünyasını dəyişmiş möminlərlə əlaqədar üzərimizə nə kimi vəzifələr düşür?

4. Matəm sahiblərinə qarşı üzərimizə nə kimi vəzifələr düşür?

5.  Dünyalarını dəyişən möminləri sevindirmək olarmı?



Yüklə 1,49 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   62




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə