Bmt-nin 822 və 853 saylı qətnamələrindən əvvəl işğal olunmuş Azərbaycan ərazisi


QARABAĞ  ERMƏNİLƏRİNİN  QORBAÇOVLA



Yüklə 104 Kb.

səhifə19/86
tarix08.03.2018
ölçüsü104 Kb.
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   86

QARABAĞ  ERMƏNİLƏRİNİN  QORBAÇOVLA 
İLK  GÖRÜŞÜ
Həmin  günlərdə  Siyasi  büroda  başqa  mülahizə  var  idi- 
mi?  Gəlin  üç  il  sonra  «La  Stampa»  qəzetinə  verdiyi  müsa- 
hibədə  Yeqor  Liqaçovun  dediyi  fıkrə  nəzer  yetirək.
Sual:  -  Sizinlə  Qorbaçov  arasında,  xüsusən  millətçi- 
lik  təzahürləri  m əsələsində  ayrılıq  var  idimi?
Liqaçov: 
-  Bəli,  bu  bizim  aramızdakı  ixtilafm  üçüncü 
və  bəlkə  də  ən  ciddi  bəndi  idi.  1988-ci  ildə  Dağlıq  Qara- 
bağda  konflikt  başlayanda  biz  çox  tez-tez  görüşər  və  çox- 
lu  mübahisə  edərdik.  O.  əlbəttə  olduqca  narahat idi.  Lakin, 
həmişə  olduğu  kimi  (bir  a z d a   dğh  çatmayan  adarhlar 
kimi)  ekstremist  qüvvələrdən  danışır  və  həmişəki  kimi 
qayda-qanunun  bərpa  olunması  üçün  zəruri  tədbirləri  gör- 
mek  istəmirdi.  Nəticəsi  məlumdur:  minlərlə  həlak  olanlar, 
yüz  minlərlə  qaçqm,  bütün İttifaq  üçün  təhlükəli  gərginlik.
Sual:  Siz  hesab  edirsinizmi  ki,  bu  Qorbaçovun  təqsi- 
ri  üzündəndir?
Liqaçov:  Mən  indi  də  o  vaxt  təkrar  etdiyimi  deyirəm. 
Yenidənqurma üçün əsl  təhlükə konservatizm yox,  ölkeni  par- 
çalayan separatçı antisosialist millətçilikdir.  Men bilirəm ki, in- 
di  Qorbaçov  da bu  fıkirle razıdır.  Lakin bir neçə  il  ərzində bu 
neticəye  ehəmiyyət verməmək  faciə  ilə  neticəlendi.
***
Mən  belə  hesab  etmirəm  ki,  o  zaman  Liqaçov  sağlam 
düşüncə  sahibi  idi,  Qorbaçov  isə  yox.  Sadəcə  onlar  öz  tə- 
sir  dairələrini  bölmüşdülər  və  hər  birinin  öz  xəbərçiləri 
vardı.  Bir  də  xatırladım  ki,  Qorbaçovun  şəxsi  məsləhətçi- 
sı  onunla  Qarabağ  nümayəndə  heyətinin  görüşünü  təşkil 
edən  Georgi  Şahnazarov  olmuşdu  və  bu  gün  də  qalır.  Nü- 
mayənde  heyetinin  həmin  vaxtadək  dəfələrlə  özlərinin 
«türklərə»  -  azərbaycanlılara  zooloji  nifrətini  açıq  söyləmiş 
Yerevan  edibləri  Zori  Balayan  və  Şilva  Kaputikyan  təşkil 
edirdi.  Qorbaçovun  siyasi  ikiüzlülüyü  müsəlmanlara  olan 
pataloji  nifrəti  və  onun  millətlerarası  ehtiraslar  girdabının 
yaradılması  sahəsində  fəaliyyəti  və  fəaliyyətsizliyində 
abırsızlığı  heyrət  doğururdu.  Yalnız  kiçik  bir  xronikaya 
diqqət  verin:
Dekabr,  1986-cı il  ilk  sınaq  şarı  -  Alma-ata;  milli  ze- 
minde  toqquşma?  Belə  olsa  nə  var  ki?  Yälana  və  dezin- 
formasiyaya  vərdiş  edin.  Müsəlmanlar  üzərində  ilk  sınaq.
Fevral,  1988-ci il fevrai  Dağlıq  Qarabağ və  Əsgəran- 
Sumqayıt  dupleti.  Məhz  bu  ardıcıllıqla.  Talanın  ilk  qur- 
banları.  Şəhərdə  ordu.  Komendant  saatı.
RUS  İMPERİYASININ  MİİSƏLMAN  ÖLKƏLƏRİNƏ 
QARŞI  YENİ  HƏMLƏLƏRİ
Seiıtyabr  1988-ci  il.  Regiona  Saxarov,  Bonrier  ve  Sta- 
rovoytovanm  gəlişinden  sonra  iki  yüz  minədek  azerbay- 
canlınm  Ermenistandan  qovulması.  Bakı  ve  Yerevanda


çoxgünlük  xüsusi  vəziyyət  və  komendant  saatı.  Ordu  şəhə- 
rin  küçələrində.
5  dekabr,  1988-ci  il.  Xüsusi  təyinatlı  qüvvələrin  Bakı- 
da  Lenin  adma  meydanı  boşaltması.  Silahsız  adamlarm  dö- 
yülməsi.

aprel,  1989-cu  il  Tbilisi.  Ordu  4  ay  əvvəl  olduğu  ki- 
mi  yenə  də  polis  rolunu  oynayır.  Bakıda  olduğu  kimi  ye- 
nə  də  xalqm  mılli  mənliyi  ağılasığmaz  dərəcədə  alçaldılır.
May  1989-cu  il.  Fərqanədə  vəhşilik.
Rus  şovinistlərinin  yeni  oyunları  başlayır.  Ordu  artıq 
fəaliyyətsizlik  göstərir.  Milis  gücsüzdür.  Qırx  minə  yaxm 
m əshəti  türkü kainatm  ənginliklərinə  atılmış  olur.  Onlar nə 
Rusiyada,  nə  də  Gürcüstanda  heç  kimə  gərək  deyil.  Qaç- 
qmlarm  bir  çoxu  kasıb  qeyri-qaratorpaq  Rusiyasmda  və 
tapdalanmış  Azərbaycanda  özünə  sığmacaq  tapır.
1989-cu  ilin  yayı,  yeni  zərbələr:  Uzen,  yenidən  Dağ- 
lıq  Qarabağ,  Abxaziya.
Bəs  Qorbaçov?  Bu  ikiüzlü  alçaq  1989-cu  ilin  sentyab- 
rmda  MK plenumunda  o,  milli  m əsələyə  dair  platforma  ilə 
çıxış  edir.  Yeni  sözbazlıq  və  yeni  gücsüzlük:  «Ümumiy- 
yətlə,  kim  bizim  bir-birinə  çuiğalanmış,  bütüın  iqtisadi,  si- 
yasi,  sosial,  mənəvi,  insani  və  ailəvi  tellərlə  bağlı  cəmiyyə- 
ti  biçib-doğramağı  öz  üzərinə  götürə  bilər».
Bir  ay  sonra  İtaliya  şəhəri  Assizidə  o,  Qərbdən  özü- 
nün ilk mükafatını  -  «Sülh z ə w a r ı  1989»  mükafatmı  alır.
İşğal  edilmiş  Şuşa  qalası.
Sülh  uğrunda  Nobel  mükafatma  layiq  görülmək  üçün  Ba- 
kıda  bir  dərya  müsəlman  qanı  tÖkmək  ordunu  tam  biabır 
etmək  lazım  idi.
1988-ci  ilin  əw əlin in   erməni  qəzetləri  isə  başqa  ça- 
ğınşlaria dolu  idi:  «Biz  tələb  edirik,  siz  razılaşın!  Qoy bütün 
dünya  odda yansın,  təki  Qarabağ  bizim  olsun!»
Diasporun  millətçi  xadimlərinin  ləyihələri  dərc  olu- 
nurdu:  Ermenistan  SSR-in  Iİttifaqın  tərkibindən  çıxması, 
Qərb  ölkələrinde  «vahid,  müsteqil  erməni  dövlətinin»  kon- 
sulluqlarmm  açılması,  əsgerleri  respublika  ərazisinde  qul- 
luq  etmeli  olan  milli  herbi  hissəlerin  yaradılması.
Bu  artıq  uzunmüddetli  realist  proqram  idi.  Ve  hem  de 
təkce  Ermenistan  üçün  üox.  Lakin  ilk növbede  onun  üçün.


Işğal  ediimiş  Qarabağ.  Ağa  körpüsü.
Məqsəd  müəyyənləşdirildi,  vəsait  ayrıldı,  əvvəllər  de- 
yildiyi  kimi,  iş  başma,  yoldaşlar!
«Bütün  dünya  erməniləri  bizə  baxır»  -  Yerevandakı 
«Kommunist»  qəzeti  bu  başlıqla  çıxdı.
...XRİSTİAN  DÜNYASININ  SƏLİB  YLİRLİŞÜ
Təsəvvür  edin  ki,  Sumqayıt  hadisəsi  günlərində  mən 
Dağlıq Qarabağda  -  Stepanakert şəhərində  idim.  Hadisələr- 
lə  maraqlanırdım.  Bu  vaxt  camaat  toplandı.  Onlara  dedim 
ki,  Sumqayıt  hadisələrini  sizin  öz  erməniləriniz  törətdilər. 
Hadisədən  əvvəl  həmin  cinayətkarlar əmanət banklarından 
pullarmı  çıxartmış,  ailələrini  köçürmüşlər.  Ermənilərə  bil- 
dirdim  ki,  siz  bura  köçüb  gəlmisiniz,  Erməniler  heç  ne
ERMƏNİ  TERRORU
başa  düşmek  istemirdiler.  Onlar  menim  -  komsomol 
işçisinin  gelişinə bele  ciddi etiräzlarını bildirirdilər.  Özü də 
men  Qarabağa  könüllü  getmişdim.  Axı  Qarabağ  menim 
doğma  yurdumdur.
1988-ci  ilin  mart  ayından  etibaren  Dağlıq  Qarabağda 
yaşayan  soydaşlarımız  öz  yerİərindən  qovulmağa  başladı- 
lar.  Gözlənilməz  hadisələrdən  biri  Stepanakertdeki  Qara- 
bağ  Ipək  Kombinatmda  töredilmişdi.  Erməniler  azərbay- 
canlıları 
q z  
iş  yerlərinə  buraxmırdılar. lİpək  Kombinatı  Par- 
tiya  Komitəsinin  katibi  Robert  Koçaryan  (indiki  Ermənis- 
tan prezidenti)  hadisələrin  önündə  gedirdi.  Mən  onunla  da 
görüşdüm.  Azərbaycanhlarm  iş yerlərine  qaytarılmasmı  tə- 
leb  etdim.  Dedim ki,  Robert,  bu  camaatı  niyə  işə buraxmır- 
sınız?  O  iki  əlini  açaraq,  ara,  mən  nə  edirem,  gəlib  işlə- 
sinlər,  dedi...
Səhəri  gün  azerbaycanlılar  öz  iş  yerlərinə  qayıtdıla^ 
Onu  da  deyim  ki,  heç  qayıdıb  işləmək  de  mümkün  deyif- 
di.  Ermənilər  azərbaycanlılara  imkan  vermirdiler.  Söyüş, 
təhqir  ermənilerin  iç  üzünü  açmışdı.
1988-ci  ilin  may-iyun  aylarmda  Qazax  bolgesine  yol- 
landım.  Bölğe  Ermenistandan  qovulan  qaçqınlarla  dolu  idi. 
Onları  öz  yurd-yuvalarına  qaytarmaq  çetinleşmişdi.  Bize 
şifahi  tapşırıq  verilmişdi  ki,  qaçqınlar  Azerbaycanda 
yerleşmelidir.




Dostları ilə paylaş:
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   86


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə