Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatlarini o‘stirish



Yüklə 2,43 Mb.
səhifə10/19
tarix18.04.2022
ölçüsü2,43 Mb.
#85626
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   19
boshlangich sinf matematika darslarida oquvchilarning fikrlash qobiliyatlarini ostirish

2-§. O‘quvchilar fikrlash qobiliyatlarini o‘stirishda qiziqarli masalalarni echish usullarini qo‘llash

Masalalarni tasvirlash usuli. Masaladagi berilgan sonlarning nechtaligini
takidlashga va ular ortasidagi munosabatlarini aniqlay bilish konikmasini rivojlantirishga imkon beruvchi eng muhim matn usuli-masalani tasvirlashdir. Bolalarning narsalarning chizmada tasvirlash usullari bilan tanishishi ham foydalidir. Dastlabki 1-2 ta masalani oqituvchining ozi tasvirlab chizadi. Oqituvchi doskaning ichiga 5 ta qoziqorin va uning oldiga bitta qoziqorin solingan savatchaning rasmini chizdi. Bolalar oqituvchi qanday maslalni chizganini topganlaridan kiyin ozlari hohlagan narsalar haqida masala tuzadi. Bolalarni masalaning javobi emas, balki masala shartini chizish kerakligi haqida bosh qotirish kerak, oqituvchi tez chiziladigan narsalarni tanlash haqida maslahat beradi. U bir nechta yaxshi chiqqan va 1-2 ta yaxshi chiqmagan rasmlarni tanlab oladi. Bolalar kim qanday masala tuzganini topadilar. Ular qaysi rasm boyicha masala tuzish mumkin, qaysi rasm buyicha.masla tuzib bolmasligini, nima uchun xatosi nimada ekanligini aniqlaydilar. Rasmda masalada berilgan sonlar korsatilishi kerakli haqida ishonch hosil qilinadi ozaro tekshirish olib borilsa yaxshi boladi. Ayirishga oid masala tuzishda kopincha ikkita rasm chizishga togri keladi, birida kamayuvchi, ikkinchisida qoldiq va ayiruvchi chiziladi. Masalan: birinchisida 6 ta archa, ikkinchisida 5 ta archa chiziladi.

Bolalarga hisoblash usulini orgatish. Bolalar arifmetik amallarni ifoda etishga va uni asoslab berishga organib olganlaridan kiyin ularni hisoblash usullri bilan tanishtirish mumkin. Ular qoshish va ayirishni 1 ni qoshib va ayirib organib olishlari kerak. Bolalar ushbu usullarni egallab borishda qoshni sonlar ortasidagi boglanish va munosabatlarni tushunishga hamda sonlaming birliklaridan iborat tartibini bilishga tayanishlari lozim. Arifmetik amasllarni orgatish jarayonidagi mashgulotning bir qismi sonlarni solishtirish va sonlarning birliklaridan iborat tarkibi haqidagi bilimlarni mustahkamlashga orgatadi. Bolalarga hisoblash usullarini qanday orgatish mumkin? Rasm buyicha quyidagi masalani tuzishni taklif etish mumkin. Bolalarni arifmetik amallarni ifoda etishni

hisoblash usullaridan farq qila bilishga orgatish uchun qoshishda+ "ga" ayirishda
-"dan" qoshimchalaridan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Bolalar hisoblash vaqtida olingan javob bilan birga arifmetik amallarni takrorlaydilar. SHunday kiyingi ular masala savoliga javob beradilar. Dastlab bolalar korsatma material asosida keyinroq miyada sonlarning togri va teskari ketma- ketligi haqidagi bilimlar hamda ular masala ortasidagi boglanish va munosabatlarni tushunishiga asoslanib hisoblaydilar.

Yil oxirida bolalar masala tuzishga undagi shart va savolni farq qila bilishi, berilgan sonlarni ajratib olishni, ular ortasidagi miqdoriy munosabatlar aniqlashini arifmetik amallarni togri toplashni va ifoda etishni hisoblash usullaridan foydalanib harakat natijasini topishni va masala savoliga toliq javob berishni bilishlari kerak.

Arifmetik masalalar echish.
Masala echishda " qoshish " " ayirish" " barobar" matematik atamalaridan foydalanish zarur. Bolalar " yozishni" mashq qiladilar.

1-2 bola mustaqil " yozganlarini "oqib beradilar. "3 ta sharga 1 ta shar qoshilsa 4 ta shar boladi". Kim masalani echadi? 3ga 1 ni qoshish kerak. Lolada nechta shar boldi? 4 ta

Doskada 3 oquvchi barobar 4 deb aytishadi.
Bolalar kopincha masalani hikoya, topishmoq bilan aralashtirib yuboradilar. Masalan: Akvariumda 6 ta baliq bor edi. YAna bir necha baliq solib quyishdi. Bu masalani echish mumkinmi? YOki 4 ogayni bitta tom tagida yashaydi. Bular masala emas, balki hikoya va topishmoqdir. Masalada eng kamida ikkita son ishtirok etishi uqtiriladi.

Geometrik figuralar
Bolalarni geometrik figuralar bilan tanishtirishning asosiy vazifasi kopburchaklar bilan tanishtirishdir. Uchburchak, kvadrat, togri tortburchaklar kopburchaklarning turlari sifatida qaraladi. Dastur mazmuni shunday tuzulganki uni ozlashtirish natijasida bolalarning kopburchaklar turlari haqidagi umumiy

bilimlari kengayadi. Bu bolalrada elementar matematik tafakkurni ostirishga imkon beradi. Figuralarning moddalari bilan shugullanish jarayonida bolalarning kopburchakning bazi bir xususiyatlari haqidagi tasavvurlari shakllanadi. Kop burchaklar tomonlari burchaklari tengligi bilan aniqlanadi.

Birinchi tanishishda korish, siljitish, paypastlash usullaridan kiyin son va olchashdan foydalanadilar. Avval umumiy belgilari: tomonlari, burchaklari, burchak uchlari korsatilishi lozim. Bularni bolalar birinchi mashgulotlardayoq ozlashtirib oladilar. Faqat nuqtalar qoyib ularni birlashtirib, kopburchaklar chizganda qiynaladilar. xususiyatlarini organa borish davomida uning yangi xususiyatlari ochila boradi: ularning 4 ta tomoni, 4 ta burchagi, 4 ta burchak uchi bor.


Olchash asosida bolalar ozlari uchun yangi xususiyatlar (teng va notenglikni) aniqlaydilar. Olchov asosida bolalar ozlari yangi xususiyatlar (teng va notenglikni) aniqlaydilar. Olchov birligi qilib qogoz tugmasi olinadi: kvadratga 1 ta tasma, togri turtburchak uchun ikkita tasma. Bolalar ixtiyorida doimo xilma xil kopburchaklar bolishi kerak. Buklash orqali bolalar bir figuradan boshqa figuralar hosil qiladilar. Kopburchaklarning xossalarini aniqlaydilar. bunda ayniqsa kopburchaklardan uchburchak hosil qilish va uchburchaklardan boshqa figuralar hosil qilishga kop etibor berish kerak.


Yüklə 2,43 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   19




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə