Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatlarini o‘stirish



Yüklə 2,43 Mb.
səhifə11/19
tarix18.04.2022
ölçüsü2,43 Mb.
#85626
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   19
boshlangich sinf matematika darslarida oquvchilarning fikrlash qobiliyatlarini ostirish

    Bu səhifədəki naviqasiya:
  • J av ob
3-§. Hayotiy masalalar echish jarayonida fikrlash qobiliyatlarini o‘stirish metodikasi

  1. Rasmga qarab masala tuzing va uni eching.



Bir xaltadan 10 kg kartoshka bor edi. Undan 2 kg va 4 kg kartoshka ishlatildi. Necha kg kartoshka qoldi.

Echish: 1. 10-2=8 kg 8-4=4 kg
2. 10-(2+4)=10-6=4kg
Javob: 4 kg kartoshka qoldi.


  1. Uchinchi qopda necha kg bodring bor?



Uch qopda 90 kg bodring bor, 1-qopda 40 kg 2-qopda esa 30 kg, uchinchi qopda necha kg bodring bolgan?

Echish: 1. 40+30=70 kg 90-70=20 kg. 2. 90-(40+30)=90-70=20 kg
Javob:Uchinchi qopda 20 kg bodring bolgan. 3.Hammasi bolib necha kg sabzi bor?


6 kS Slks
Birinchi savatda 6 kg, ikkinchi savatda esa 9 kg sabzi bor edi. Uchinchi savatda esa ikkinchi savatda qancha bolsa shuncha sabzi bolgan uchala savatda qancha sabzi bolgan?

Echish: 6+9+9=24 kg Javob: uchchalasida 24 kg sabzi bolgan.

4. Rasmga qarab masala tuzing?



11 kg 7 kg engil
Birinchi velosiped 11 kg ikkinchi velosiped 7 kg engil. Ikkalasi necha kg?

Echish- 11-7=4 kg 11+4=15 kg. 11+(11-7)=11+4=15 kg.
Javob: Ikkalasi 15 kg
Bir oramda 35 m ip bor edi. Undan oldin 8 m va keyin 5 m qirqib olindi.Necha m ip qoldi.

Echish: 35-(8+5)= 35-13=22 m
35-8=27 m 27-5=22 m
Javob: 22 metr ip qoldi
b) Axmadda 16 ta bir chiziq va 20 ta 2 chiziqli daftar bor edi. U yana 14 ta daftar sotiboldi. Axmadda nechta daftar boldi.

Echish: (16+20)+14=50 ta Javob:Axmadda 50 ta daftar boldi.

  1. Rasmga qarab masala tuzing va uni eching.



Vali 3 ta daftarni 12 so‗mga sotib oldi. Unga yana 4 ta daftar kerak edi. Unga necha so‗m kerak edi.

Echish: 12:3=4 so‗m 4*4=16 so‗m. Javob: Valiga yana 16 so‗m kerak edi.

  1. Rasmga qarab masala tuzing. Niginaning oyisi 4 ta oyinchoqni 36 so‗mga S

otib oldi. Unga necha som kerak

Echish: 36:4=9 so‗m 9*3=27 so‗m.
Javob Niginaning oyisiga 27 so‗m kerak.


  1. Bogbon 60 kg olxori terdi. U 6 ta yashikni barobar qilib toldirgandan keyin yana 12kg olxori qoldi. Bogbon bittata yashikka necha kg olxori solgan? Echish. 60-12=48 kg. 48:6=8 kg.

Javob: Bogbon bitta yashikka 8 kg olxori solgan.


  1. Uchburchakning perimetri 37 sm. Uning birtomoni 11 sm, ikkinchi tomoni 10 sm bolsa, uchinchi tomonini toping?

Echish: 11+10=21 sm 37-21 = 16 sm. Javob: Uchinchi tomoni 16 sm. 10.Jadvalga qarab masala tuzing?


1 ta quti massali

Qutilar soni Ham ma quti massasi


Bir xil 6 ta 48 kg
? 12ta _ 72 kg


Nodir 6 ta qutini sotib oldi. Hamma qutilarning massasi 48 kg. U yana 12 ta quti sotib oldi. Uning massasi 72 kg edi. Har bir qutining massasi necha kg edi.

Echish: 48:6=6 kg. 72:12=6 kg


Har bir qutining massasi 6 kg edi.

Sonlar va izlanayotgan son orasida yangi boglanishlarni kiritish yoli bilan olib borishi mumkin. Masalan baho miqdor jami pul kabi kattaliklar bilan tortinchi proporsionalni topishga doir masala bilan tanishgandan song malumotli masalalar yordam beradi.

YAngi turdagi masalani echish oquvchini hosil qilishda shu turdagi masalalarning echilish usullarini aralashtirilib yuborishning oldini oladi. Masalan: sonni bir necha birlik orttirish yoki kamaytirish bevosita yoki bilvosita bayon qilingan masalalarni taqqoslash lozim. SHu maqsadda masalalarni jufti bilan kiritish kerak.

  1. Nomalum son 15 da 8 ta ortiq. Noma‘lum sonni toping x+8=15, x=15-8,


x=7
Bu masalalar echilgandan song nima uchun ularning har birida ham "dan... ta ortiq" deyilsa ham har xil amal bilan echimini oddiylashtiradi. Oquvchilar ikkinchi masalada 15 sonini nomalum sondan 8 ta ortiq demak nom‘lum son 15 dan 8 ta kam va masalani ayirish amali bilan echish lozim deb lavob berishlari lozim deb javob berishlari kerak.

Bu uchinchi bosqichda ayrim masala ustida ishlash metodikasi xam boshqacha boladi shuni kozda tutish kerakki malum turdagi masalani echish oquvchini egallash hamma bolalarda xam bir vaqtda paydo bolmaydi. Masalan bir gruppa bolalar qaralayotgan turdagi masalaning echilish usulini umumlashtirishga muljallangan birinchi darsdayoq masalani oqib darhol tegishli boglanishlarni aniqlay olishlari va amallarni togri bilishlari mumkin. Ikkinchi bir gruppa bolalar masalani qisqa yozuv yoki chizmani bajarganlaridan song echa oladilar, yani bazan bolalar xam masala shartini konkretlashtirishiga muhtoj boladilar. Xuddi shu vaqtda uchinchi gruppa bolalar masalani oqituvchi rahbarligida tegishlicha muhokama qilganidan songgina echa oladilar.Buni hisobga olib, shunday sharoit yaratish kerakki, bunda bolalarning har biri ozining imkoniyatiga yarasha ishlasin. Bunga turli gruppa oquvchilariga turlicha talab qoyish yo‗li bilan erishiladi. Bunday tabaqalangan yol tutish amalda har xil bajariladi.Masalan: Bolalarning hammasiga bitta masalani oqishni taklif qilib, songra ulardan qaysi biri bu masdalani ozi echa olishini sorash mumkin. Bu masalani qanday echishni biladigan oquvchilarga masalani mustaqil echishni qolgan oquvchilarga esa masalani qisqa yozib olishni chizma yoki rasmni chizishni taklif qilish kerak; SHundan song endi qanday echishni yana bir bor sorash kerak. Bolalarning yana

bir qismi masalani mustaqil echishga kirishadi. Qolgan oquvchilar bilan masalani birgalikda muhokama qilinadi. SHundan song echishni mustaqil yozish taklif qilinadi.Masalani boshqalardan ilgari echgan oquvchilar qoshimcha topshiriqlar beriladi.

Quyidagi variant bolishi ham mumkin qaralayotgan turdagi masalalarda qiyinchilik darajasi turlicha bolgan bir nechtasi mustaqil ishlash uchun taklif qilinadi. Bunda masalalar shunday maqsad bilan olinadiki engil masalani har bir 1-sinfda bolalarni echishni ifoda yoki tenglama korinishda yozishga orgatish etarli, bunda bolalar yozish malakalari hali bosh boladi. 2-3-4- sinflarda masalalarni yozib echilishi orgatiladi. Kop hollarda 2 ta yozuv shakli, yani ifoda va tenglama tuzish yoli bilan echish maqul boladi.

Masala echimini tekshirish degan soz bu echim togri yoki xatoligini aniqlash demakdir. Boshlangich sinflarda quyidagi 4 ta tekshirish usulidan foydalanadi.


  1. Yüklə 2,43 Mb.

    Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   19




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə