Bulten sinir sayisi pdf



Yüklə 182.95 Kb.

səhifə79/93
tarix05.03.2018
ölçüsü182.95 Kb.
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   93

164
Sınır Özel Sayısı, Yaz 2016
Bir şey için ‘bu nedir’ sorusu, gerçek-
te iki farklı soru içerir: İlkin ve önce-
likle  onun  varlık  olarak,  yani  nesne 
olarak ne olduğunu sormak, sonra ise, 
o nesnenin içeriğinin, kavramının ne 
olduğunu sormaktır. Bu nedenle “Fel-
sefe  nedir?”  sorusunun  ilk  bölümü, 
“Felsefenin  nesnesi  nedir?”,  ikinci 
bölümü  ise  “Bu  nesnenin  içeriğinde 
yani  kavramında  ne  içerilidir?”  de-
mektir. 
Kavram  olarak  kavram,  nesnesi  ile 
ilişkisinde iki kipte görünür.
1.Birinci  kip
  ki; 
zamansal olarak değil, mantıksal ola-
rak varlığa, yani nesnesine önsel olan, 
varlığın  formu  ya  da  verili  usu  ola-
rak ondaki, O; onu o yapan, varlıkta 
koşulsuz  olan  ya  da  koşulsuz  varlık. 
Heraklitos, her şeyi kaplayan değişi-
min, ‘değişmeyen  bir varlığı’ zorunlu 
olarak  gereksindiğini  kanıtlamış  ve 
bu  varlığa,  dolayısı  ile  bu  varlığın 
kavramına LOGOS demiştir. 
2. İkinci kip, 
 kav-
ramın nesnesine dair reel, bu andaki, 
şimdiki bilgimizdir.  Bu bilgimiz, nes-
nenin başka belirlenimlerinin keşfi ka-
dar genişlemeye açık olacaktır.
Kullanımdaki  her  Kavram  sözcüğü 
bu iki kipten birindedir. 
İkinci  kipte,  kavramın  ‘Bilgi’  (bizim 
için  kavram)  olarak  varlığına,  man-
tıksal  açıdan,  bir  varlık  önseldir.  Bu 
önsel varlık, kavrama nesne olan var-
lıktır.  Nesne,  bizim  için  ‘Kavramın 
kaynağı’ olarak görünür. 
Birinci kipte, ‘Kendinde kavram’ için 
ise diziliş, tam tersidir. Kendinde kav-
ram,  mantıksal  olarak  temsil  ettiği 
varlığa  önseldir.  Başka  bir  ifade  ile, 
birinde  varlıktan  kavrama,  öbüründe 
kavramdan varlığa doğru bir ilerleyiş 
söz konusudur.
Üçüncü  kip  bizim  için  kavram  ile 
kendinde kavramın birliği olarak so-
mut olandır ki başlangıç noktaları ola-
rak hem kendinde nesne ve kendinde 
kavram  hem  de  bizim  için  kavram 
noktaları  ortadan  kalkar.  Her  nokta 
bizim için olduğu kadar kendindedir, 
evrik  olarak  başlangıç  olduğu  kadar 
bitiştir.  Bir  dairede  işaretlenecek  her 
noktada olduğu gibi.
İlk sorumuz, ‘Felsefe ve mantık kav-
ramlarının nesnesi nedir?’ dir. Ancak 
bu  sorunun  yanıtını  aramaya  başla-
madan önce kavram ve onun varlığı-
na, yani nesnesine ilişkin başka soru-
lara da ihtiyacımız olacaktır. Nesnesi 
olmayan bir kavram olabilir mi? Ola-
bilir ise bu, boş kavramdan başka bir 
şey olabilir mi? Bir kavram yanlış bir 
nesne ile eşlemlenebilir mi? Felsefe-
nin, bu yaşlı entelektüel kavramın, bir 
nesnesinin  olmama  olasılığı  var  mı-
dır?  Bütün  felsefe  tarihinin,  nesnesi 
olmayan boş bir kavramla uğraşı tari-
hi olarak sürmüş olması mümkün mü-
dür? Yoksa, insanın entelektüel bilin-
ciyle yaşıt ve her dönemde neredeyse 
bütün bilimi altına alan bu kavramın 
bir  nesnesinin  var  olup  olmadığını 
sorgulamak  aptallıkların  en  büyüğü 
müdür? Büyük bir entelektüel üretim 
kütlesi,  nesnesi  olmayan  bir  kavram 
etrafında üretilebilir mi? Felsefe kav-
ramını ve onun nesnesini sorgulamak 
bütün  bir  felsefe  tarihine  karşı  bir 
saygısızlık mıdır? Böyle bir sorunun 
bütün  büyük  filozofların  ilgisinden 
kaçmış  olması  mümkün  müdür?  Bu 
soruların  tümü,  ‘Felsefenin  nesnesi’ 
sorununun çözümlemesi içine girer.
Anımsanmalıdır ki, salt soruların çö-
zümünün  değil  düşüncelerin  soru  ve 
sorun haline gelişinin de tarihi vardır. 
Bir soru durup dururken ve bir çırpıda 
ortaya çıkmaz; süreci gereksinir çün-
kü  sorunun  ortaya  çıkışı  bir  dizilişin 
oluşudur  ya  da  bir  oluşun  dizilişidir. 
Her  oluş  süreçseldir.  Soru  ve  sorun, 
mantıki  olarak  her  zaman  çözüme 
önseldir, ama süreçte aynı anda bulu-
nurlar.
Kavram  nesnesinde  içkindir,    nesne 
ise kavramında /bilgisinde. Bu neden-
le belirli bir kavram, belirli bir şeyin 
kavramıdır.  “İnsan  anlığının  edimsel 
varlığını  oluşturan  ilk  şey,  edimsel 
olarak  var  olan  tekil  bir  şeyin  idea-
sıdır”    Spinoza.  Ya  da  evrik  olarak 
belirli  bir  varlığın  bilgisi,  belirli  bir 
kavramdır. Öyleyse bir varlığın belir-
lenimini onun kavramı, bir kavramın 
belirlenimini onun nesnesi verir. “Ru-
hun ve her tözün başına gelen yalnız-
ca kavramının bir sonucudur” 
 1
 Bilinç 
ve nesnesinin, varlık ve kavram ola-
rak bu konumlanması ayrımların bir
 ve birliğin ayrımı hem diyalektik 
hem  kurgul  kıpıyı  kapsar.  Bu  birlik 
zorunludur.  Çünkü  ikisi  arasında  bir 
birlik olanaklı değilse bilgi de olanak-
lı değildir, ikisi arasında ayrım olma-
sa idi bilgiyi aramaya gerek olmaya-
caktı; varlık kendini bilince doğrudan 
bilgi kipinde sunmuş olurdu ki bilinç 
hiçbir zaman hazır bilgi kipinde var-
lıkla karşılaşmaz.                               
Felsefe gibi binlerce yıl kullanılan bir 
kavramın,  nesnesi  konusunda  kuşku 
varsa,  kavramı  konusunda  da  kuşku 
vardır.  Alışılmış  kullanımlar  içinde-
ki kuşku unsurları, çoğunlukla, uzun 
zaman  kendilerini  insan  anlığından 
gizleyebilirler.  Biraz  parlamış  bir 
çelişki,  çözülmediği  zaman  sonra-
ki  kuşaklar  için  yeniden  silikleşir  ve 
gözden kaybolur ve tekrar parlatılma 
zamanını beklemeye koyulur. Kuşku-
nun  ortadan  kaldırılması  için  ilgimi-
zin,  kolayına  kaçarak  ilk  yöneldiği 
şey kavramın filozoflarca yapılmış ta-
nımları olur. Çünkü o kavramı en çok 
kullananlarca yapılan tanımlar, kavra-
mın nesnesi ve içeriği ile ilgili en özlü 
çıkarımlar olması beklenir. 
Modern felsefenin bu yönde yapılmış; 
“Felsefe  dünya  görüşüdür”,  “Felsefe 
bir  disiplindir”,  “Felsefe  dil  oyunu-
dur”,  “Felsefe  dünyayı  olduğu  gibi 
bırakır”,  “Felsefe  bir  öğretidir”,  “Bu 
dünyaya  bir  kez  yerleştirilmiş  oldu-
ğumuza göre, felsefeye düşen ilk gö-
rev betimleme oluyor” vb. tanımlar ve 
anlatımlar daha da az üzerinde durul-
mayı  hak  ederler.  Klasik  filozofların 
1
 Leibniz, 
. Arya 
Yayıncılık. s.109.
Anadolu Aydınlanma Vakfı 
Düşünüyorum Bülteni




Dostları ilə paylaş:
1   ...   75   76   77   78   79   80   81   82   ...   93


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə