Daġ DÖVRÜ alti cġlddə



Yüklə 2,35 Mb.

səhifə24/106
tarix30.12.2017
ölçüsü2,35 Mb.
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   106

96 

 

Orta  əsrlər  dövrlərində  mağaranın  çöküntüləri  dağıdılmış  və  bir-



birinə qarışmışdır.  Damcılı  mağarasının qabaq  hissəsi  isə dərədən 

axan sel şəlalələri  ilə qarışmış, bəzi  hissələri  isə yuyub aparmışdır 

(Hüseynov, 1975, s. 30). Məhz qeyd olunan səbəblərdən Damcılı 

düşərgəsində  çöküntünün  stratiqrafiyası  müəyyən  edilməmişdir. 

Müxtəlif  tarixi dövrlərdə  formalaşan torpaq çöküntüləri bir-birinə 

qarışmışdır.  Arxeoloji  qazıntılar  zamanı  Damcılı  mağarasının 

çöküntülərindən  Orta  əsrlər,  Tunc,  Eneolit,  Neolit,  Mezolit,  üst 

Paleolit  və  orta  Paleolit    dövrlərinə  aid  arxeoloji  və  paleontoloji 

məmulatlar aşkar edilmişdir (Hüseynov, 1975).  

 

 



    7.Buzeyir paleolit düĢərgəsinin stratiqrafiyası 

 

Çoxtəbəqəli  Buzeyir  paleolit  düşərgəsində  1985,  1990  və 

2007-ci  illərdə  Paleolit  arxeoloji  ekspedisiyası    Ə.Q.Cəfərovun 

rəhbərliyi  altında    arxeoloji  qazıntılar  aparılmışdır.  Düşərgədə 

aparılan  arxeoloji  qazıntılar  zamanı  çöküntülərdə  6  təbəqə  qeydə 

alınmışdır.  Çöküntünün  stratiqrafiyasında  alınmış  təbəqələr 

aşağıdakılardan ibarətdir: 

Birinci  təbəqə  qara  çürüntülü  heyvan  peyinindən  və  qara 

torpaqdan  olan  təbəqədən  ibarətdir.  Arxeoloji  qazıntılar  zamanı 




97 

 

Orta əsrlərə  aid  gil qab qırıqları aşkar olunmuşdur.  Təsvir olunan 



təbəqənin qalınlığı 5-7 sm-ə qədər olmuşdur. 

Ġkinci  təbəqə  sarı  gillicə  torpaq  təbəqəsindən  ibarətdir. 

İkinci təbəqədə aparılan arxeoloji qazıntılar  zamanı çoxlu  gil qab 

qırıqları aşkar edilmişdir.  Təsvir olunan  ikinci təbəqənin qalınlığı 

40-45  sm-ə  bərabərdir.  Arxeoloji  qazıntılar  zamanı  II  təbəqənin 

aşağısında  4-6  sm  qalınlığında  boz  lay  qeydə  alınmışdır.  Həmin 

laydan  nümunə  götürülmüş  və  təyinat  üçün    AMEA  Geologiya 

İnstitutuna  verilmişdir.  Laydan  olan  nümunəyə  Coğrafiya 

İnstitutunun  paleocoğrafiya  laboratoriyasının  müdiri,  akademik 

Ə.Məmmədov  baxmış  və  onun  rəyinə  görə  həmin  lay  karst 

qumundan ibarətdir (Məmmədov, 1995). 



Üçüncü  təbəqə  boz  rəngli  sarı  gillicə  təbəqəsindən 

ibarətdir.Təbəqənin  içərisindən  ovlanmış  heyvan  sümüklərinin 

qalıqları  tapılmışdır.  Təsvir  olunan  təbəqənin  qalınlığı  32-35  sm 

olmuşdur. 



Dördüncü  təbəqə  açıq  boz  rəngli  gillicə  torpaq 

təbəqəsindən  ibarətdir.  Arxeoloji  qazıntılar  zamanı  mağaranın 

tavanından  düşmüş  qaya  qırıqları  qeydə  alınmışdır.  Təbəqənin 

qalınlığı 25-30 sm-ə bərabər olmuşdur. 



BeĢinci  təbəqə  tünd-sarı  rəngli  gillicə  torpaq  təbəqəsindən 

ibarətdir.  Təbəqənin  tərkibində  tək-tək  qaya  qırıqları  qeydə 

alınmışdır.  Təsvir olunan   təbəqənin qalınlığı 50-55 sm-ə bərabər 



98 

 

olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı  təbəqədən daş məmulatı və 



fauna qalıqları tapılmışdır. 

Altıncı  təbəqə  açıq-sarı  rəngli  qumlu  təbəqədən  ibarətdir. 

Altıncı  təbəqənin  tərkibində  mağaranın  tavanından  düşən  qaya 

daşlarının  qırıqları  qeydə  alınmışdır.  Təsvir  olunan  təbəqənin 

qalınlığı  35-40  sm-ə  bərabər  olmuşdur.  Arxeoloji  qazıntılar 

zamanı  hələlik    Buzeyir  düşərgəsinin  döşəməsi  aşkar 

edilməmişdir.  Ola  bilsin  ki,  gələcəkdə  aparılacaq  arxeoloji 

qazıntılar  zamanı  yeni  bir  arxeoloji  təbəqə  qeydə  alınsın. 

Düşərgədə qazılmış çöküntünün ümumi qalınlığı 3 m-ə yaxındır. 



 

 

IV FƏSĠL 

 

DAġ DÖVRÜNÜN HEYVANAT ALƏMĠ 

VƏ OVÇULUQ TƏSƏRRÜFATI 

 

Azərbaycan 

Respublikası 

ərazisində 

olan 

paleolit 



düşərgələrində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar  zamanı  daş  məmulatı 

ilə  birlikdə  100  minlərlə  ovlanmış  heyvan  və  quş  sümükləri 

tapılmışdır.  Paleolit  düşərgələrində  aşkar  edilmiş  heyvan 

sümükləri  əsasında  həmin  dövrün  heyvanat  aləmi    və  ovçuluq 




99 

 

təsərrüfatını  tədqiq  etmək  mümkün  olmuşdur  (Hacıyev,  1965; 



Əliyev, 1969). 

Yaxın  Şərq,  Qafqaz  və  Azərbaycan  ərazisində  aparılan 

arxeoloji  qazıntılar  zamanı  Paleolit  dövrünə  aid  ən  zəngin  fauna 

qalıqları  çoxtəbəqəli  Azıx  paleolit  düşərgəsinin    III,  V  və  VI 

təbəqələrində  tapılmışdır.  Azıx  paleolit  düşərgəsinin  VII-X 

təbəqələrində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar  zamanı  isə    tək-tək 

(cəmi  7  ədəd)  daşlaşmış  heyvan  sümükləri  və  xırda  gəmirici 

sümükləri  aşkar  edilmişdir  (Süleymanov,  1982).  Aşağı 

təbəqələrdən  (VII-X)  tapılmış  heyvan  sümükləri  ibtidai  öküz  və 

etrus  kərgədanına  aid  sümüklərdən  ibarətdir.  Arxeoloji  cəhətdən 

Quruçay  mədəniyyətinə  aid  olan  fauna  qalıqları  düşərgədə 

məskunlaşmış  ibtidai  insanların  ovçuluqla  məşğul  olduqlarını 

göstərir (Hüseynov, 1985). 

Çoxtəbəqəli  Azıx  paleolit  düşərgəsinin  qədim  Aşel 

mədəniyyətinə  aid  VI  təbəqəsində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar 

zamanı 200  mindən artıq ovlanmış  heyvan sümüklərinin qalıqları 

tapılmışdır.  Qədim  Aşel  mədəniyyətinə  aid  təbəqədən  tapılmış 

fauna  qalıqlarının  əksəriyyəti  olduqca  çapılıb  doğranmış 

vəziyyətdə  olduğu  üçün    həmin  sümük  məmulatlarının  hansı 

heyvan  növünə  aid  olmasını  təyin  etmək  olduqca  çətindir.  Azıx 

paleolit  düşərgəsinin  VI  təbəqəsindən  tapılmış  fauna  qalıqları 

içərisində  yüzlərlə çənə, kəllə qapaqları, çənə qırıqları, diş, quş və 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə