Daġ DÖVRÜ alti cġlddə



Yüklə 2,35 Mb.

səhifə27/106
tarix30.12.2017
ölçüsü2,35 Mb.
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   106

108 

 

Buzeyir  düşərgəsində  15,    Şuşa  düşərgəsində  isə  10  növ  heyvan 



ovlamışdır  (Hüseynov,  1975;  Hacıyev,  1991).  Aparılan 

paleontoloji  tədqiqatlar  zamanı  Azıx  paleolit  düşərgəsinin  orta 

Paleolit dövrünə aid təbəqəsindən  mağara ayısı, qonur ayı, qaban, 

cüyür,    Mesopotamiya  maralı,  nəhəng  maral,  Qafqaz  maralı,  dağ 

keçisi  ekus  hidruntunus  və  müxtəlif  quşlara  aid  sümük  qalıqları 

qeydə alınmışdır.  

 

Daşsalahlı  mustye  düşərgəsində  aparılmış  arxeoloji 



qazıntılar  zamanı  daş  məmulatı  ilə  yanaşı,  2000-dən  artıq 

ovlanmış  heyvan  sümüklərinin  qalıqları  tapılmışdır.  Daşsalahlı 

mustye  düşərgəsindən  aşkar  edilmiş  fauna  qalıqlarının  elmi 

tədqiqi  ilə  Gürcüstan  Elmlər  Akademiyası  Paleobiologiya 

İnstitutunun  əməkdaşları  professor  L.K.Qobunya  və  A.Q.Vekua 

məşğul  olmuşlar  (Hüseynov,  1960).  Onların  apardıqları  elmi 

tədqiqatlar  zamanı  Daşsalahlı  düşərgəsinin  sümük  məmulatları 

içərisində  canavar,  porsuq,  Qafqaz  maralı,  ceyran,  tatar  sayqası, 

Dağıstan  turu,  köpgəz,  dağ  keçisi,  bizon,  vəhşi  at,  qazıntı  eşşəyi, 

dovşan  və  rusak  heyvanlarına  məxsus  sümük  qalıqları  qeydə 

alınmışdır (Hüseynov, 1960). 

 

Damcılı  mağara  düşərgəsində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar 



zamanı  daş  məmulatı  ilə  birlikdə  minlərlə  ovlanmış  heyvan 

sümüklərinin qalıqları  tapılmışdır. Damcılı  mağara düşərgəsindən 

tapılmış  heyvan sümüklərinin elmi tədqiqi  ilə N.A.Ələkbərova  və 



109 

 

A.Q.Vekua 



məşğul  olmuşlar  (Hüseynov,  1960).  Onların 

apardıqları  elmi  tədqiqatlar  zamanı  Damcılı  mağarasının  sümük 

məmulatı  içərisindən Qafqaz  maralı, qaban, ceyran,  tatar sayqası, 

Dağıstan  turu,  dağ  keçisi,  vəhşi  qoyun,  bizon,  vəhşi  at,  yunan 

tısbağası,    qazıntı  eşşəyi,  kəklik  və  digər  quşlara  məxsus  sümük 

qalıqları müəyyən edilmişdir (Hüseynov, 1960, 1975). 

 

Aparılmış  paleontoloji  tədqiqatlar  zamanı  aydın  olmuşdur 



ki,  Azıx  və  Tağlar  paleolit  düşərgələrində  orta  Paleolit  dövründə 

qədim insanların ovladıqları heyvanlar içərisində əsas yeri mağara 

ayısı,  maral,  keçi,  qaban  və  Qafqaz  maralı  tutmuşdur.    Təyin 

olunmuş  sümük  məmulatı  içərisində  məhz  yuxarıda  qeyd 

etdiyimiz  heyvanlara  məxsus  sümük  qalıqları  çoxluq  təşkil  edir 

(Hüseynov, 1975). 

 

Daşsalahlı  və  Damcılı  düşərgələrindən  tapılmış  fauna 



qalıqları  içərisində əsas  yeri  Dağıstan turu, tatar sayqası  və keçiyə 

məxsus olan sümüklər təşkil edir. 

 

Azərbaycan  Respublikası ərazisində qeydə alınmış paleolit 



düşərgələrindən  tapılmış  külli  miqdarda  heyvan  sümüklərinin 

qalıqları bu dövrdə qədim insanların həyatında ovçuluğun əsas yer 

tutduğunu göstərir. 

 

Tağlar paleolit düĢərgəsinin fauna qalıqları 



 


110 

 

     Çoxtəbəqəli  Tağlar  paleolit  mağara  düşərgəsində  aparılan 



arxeoloji qazıntılar  zamanı daş  məmulatı  ilə  yanaşı,  zəngin  fauna 

qalıqları aşkar olunmuşdur. Tağlar paleolit düşərgəsindən tapılmış 

heyvan  və  quş  sümüklərinin  sayı  500  mindən  artıqdır.  Sümük 

məmulatının  əksəriyyəti  çapılıb  doğranmış  vəziyyətdədir.  Ona 

görə də onların hansı heyvan növünə aid olmasını müəyyən etmək 

çox  çətindir.  Tağlar  düşərgəsindən    aşkar  olunmuş  sümük 

məmulatı  içərisində  yüzlərlə  çənə  və  ayrı-ayrı  heyvan  və  quş 

dişləri  qeydə  alınmışdır.  Məhz  tapılmış  çənə  və  dişlər  əsasında 

düşərgənin  heyvan  və  quşlar  aləmi  müəyyən  olunmuşdur.  Tağlar 

düşərgəsindən  olduqca  zəngin  fauna  qalıqlarının  aşkar  olunması 

burada Mustye  mədəniyyəti  zamanı  yaşamış sakinlərin ovçuluqla 

məşğul  olduqlarını  göstərir.  Maraqlıdır  ki,  düşərgədən  tapılmış 

sümük  məmulatı  içərisində  ayrı-ayrı  fauna  qalıqları  odda 

yandırılmışdır.  Bu  ovlanmış  heyvanların  ayrı-ayrı  hissələrinin 

odda bişirildiyini söyləməyə əsas verir. 

 

Tağlar  paleolit  düşərgəsində  aparılmış  arxeoloji  qazıntılar 



zamanı  düşərgənin  ayrı-ayrı  təbəqələrindən  500  mindən  artıq 

fauna  qalıqları  aşkar  olunmuşdur.  Tağlar  paleolit  düşərgəsindən 

aşkar  olunmuş  fauna  qalıqları  Qarabağın  Mustye  mədəniyyəti 

dövründə mövcud olmuş ovçuluq təsərrüfatı haqqında zəngin elmi 

məlumatlar əldə etməyə  imkan vermiş   və dövrün  heyvanat aləmi 

müəyyən  olunmuşdur.  Düşərgədən  tapılmış  fauna  qalıqlarının 




111 

 

elmi  tədqiqi  Mustye  mədəniyyəti  dövründə  qədim  insanların 



həyatında  ovçuluq  təsərrüfatının  əsas  yer  tutduğunu  söyləməyə 

əsas verir. 

 

Tağlar  paleolit  düşərgəsindən  tapılmış  fauna  qalıqlarının 



elmi tədqiqi ilə  Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 

biologiya  elmləri  doktoru,  professor  Dəmir  Hacıyev  məşğul 

olmuşdur.  Sümük  məmulatının  təyinatı  zamanı  aydın  olur  ki, 

Tağlar  paleolit  düşərgəsində  yaşayan  qədim  insanların  ovçuluq 

təsərrüfatında əsas yeri maral, at və mağara ayıları tutmuşdur. 

 

Tağlar  paleolit  düşərgəsində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar 



zamanı aşkar olunmuş  fauna qalıqları  içərisində aşağıdakı  heyvan 

növlərinin sümük qalıqları qeydə alınmışdır: 

1)

 

mağara  ayısı;  2)  mağara  pələngi;  3)  Qafqaz  maralı;  4) 



Mesopotamiya  maralı; 5) dağ keçisi; 6) vəhşi at; 7) bizon; 

8)  qaban;  9)  qonur  ayı;  10)  mağara  kaftarı;  11)  canavar; 

12)  tülkü;  13)  çaqqal;  14)  yaşıl  qurbağa;  15)  şelkovnikov 

qurbağası;  16)  şişqulaq  bayquş;  17)  natterer  bayquş;  18) 

böyük  nalburun yarasa; 19)  uzunqulaq  yarasa; 20) oxoton; 

21) dovşan-rusak və s. 

          Yuxarıda  qeyd  olunanlardan  aydın  olur  ki,  Azıx  və 

Tağlar  paleolit  düşərgələrində  ovlanmış  heyvanların  əsasını 

ayı,  maral,  dağ  keçisi,  at  və  qaban  təşkil  etmişdir.  Bu  qədim 

insanların  həyatında  ovçuluğun  əsas  yer  tutduğunu 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə