Daġ DÖVRÜ alti cġlddə



Yüklə 2,35 Mb.

səhifə40/106
tarix30.12.2017
ölçüsü2,35 Mb.
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   106

160 

 

mədəniyyət  nümunələri  tapılmışdır.  Bu  Azıx  düşərgəsində  qədim 



Aşel  dövrünün  sonralar  orta  Aşel  mədəniyyəti  ilə  əvəz 

olunduğunu göstərir. Elmi tədqiqatlar zamanı məlum olmuşdur ki, 

orta  Aşel  mədəniyyəti  400  min  il  bundan  qabaq  başlamış  və  200 

min il əvvəllər sona çatmışdır. 

                Arxeoloji  qazıntılar  zamanı  Azıx  düşərgəsində  tapılmış  daş 

alətlərin  əsasını  çapma  alətləri  və  əl  çapacaqları  təşkil  edir.  Daş 

məmulatı  arasında  müxtəlif  klekton  tipli  əmək  alətləri    və  kobud 

hazırlanmış  itiuclu alətlər də qeydə alınmışdır.  Azıx düşərgəsinin 

V  təbəqəsinin  daş  məmulatının  texniki- tipoloji  xüsusiyyətlərinə 

görə  özündən  aşağıda  yerləşən  VI  təbəqənin  daş  məmulatı  ilə 

yaxınlıq  təşkil  edir.  Eyni  zamanda  V  təbəqənin  əmək  alətləri 

qədim Aşel dövrü  daş  məmulatlarının bəzi oxşar  xüsusiyyətlərini 

özündə birləşdirir.  

                   Uzun  illər  ərzində  Azıx  mağarasının  V  təbəqəsində  aparılan 

kompleks  arxeoloji  tədqiqatlar  nəticəsində  daş  məmulatı  ilə 

yanaşı, 10 minlərlə ovlanmış heyvan sümükləri aşkar olunmuşdur. 

Fauna  qalıqları  sübut  edir  ki,  orta  Aşel  mədəniyyəti  dövründə 

Azıx  paleolit  düşərgəsində  yaşayan  sakinlərin  məşğuliyyətində 

əsas yeri ovçuluq tutmuşdur. Azıx paleolit düşərgəsindən tapılmış 

fauna  qalıqlarının  elmi  tədqiqi  ilə  professor  Dəmir  Hacıyev 

məşğul olmuşdur. 



161 

 

                   İbtidai  insanların  orta  Aşel  mədəniyyəti  dövründə  ovçuluqla 



məşğul olması, əsasən,  maral  və  mağara ayılarını ovlaması  həmin 

ərazidə maral və mağara ayılarının çox olması ilə əlaqədardır. 

                    Azıx  paleolit  düşərgəsində  aşkar  olunmuş  fauna  qalıqları 

göstərir  ki,  orta  Aşel  mədəniyyəti  dövründə  ovçuluq  təsərrüfatı 

özünün  ən  yüksək  inkişaf  zirvəsinə  çatmışdır.  Əgər  qədim  Aşel 

dövründə  Azıx  düşərgəsində  yaşayan  qədim  insanlar  11  növ  iri 

heyvan  ovlamışlarsa,  orta  Aşeldə  isə  45  növ  heyvan  və  quş 

ovlamışlar. 

                   Azıx  paleolit  düşərgəsinin  orta  Aşel  mədəniyyətinə  aid  V 

təbəqəsində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar  zamanı  ancaq  ovç uluq 

təsərrüfatı  üçün  yararlı  olan  əmək  alətləri  tapılmışdır.  Azıx 

paleolit düşərgəsinin  V  təbəqəsindən 300-dən artıq daş  məmulatı 

qeydə  alınmışdır.  Düşərgənin  daş  məmulatı  içərisində  istehsal 

tullantıları  bir  neçə  ədəd  qeydə  alınmışdır.  Bu  fakt  paleolit 

düşərgəsinin  V  təbəqəsindən  aşkar  olunmuş  əmək  alətlərinin 

düşərgədən kənarda hazırlanmasını göstərir. 

                   Azıx 

çoxtəbəqəli 

paleolit 

düşərgəsinin 

orta 

Aşel 


mədəniyyətinə aid təbəqəsindən tapılmış əmək alətlərini aşağıdakı 

qruplara bölmək olar: 

1.

 

nüvələr (6 ədəd); 



2.

 

əl çapacaqları (5 ədəd); 



3.

 

kobud çapma alətləri (12 ədəd); 




162 

 

4.



 

üzərində işlənmə izləri olmayan çaydaşıları (14 ədəd); 

5.

 

mustye tipli itiuclular (2 ədəd); 



6.

 

sadə bir işlək ağızlı qaşovlar (5 ədəd); 



7.

 

sadə qabarıq işlək ağızlı qaşovlar (3 ədəd); 



8.

 

iki işlək ağızlı düz qaşovlar (2 ədəd); 



9.

 

iki işlək ağızlı qabarıq qaşovlar (2 ədəd); 



10.

 

iki işlək ağızlı batıq qaşovlar (2 ədəd); 



11.

 

künclü qaşovlar (6 ədəd); 



12.

 

enli düz ağızlı qaşovlar (1 ədəd); 



13.

 

enli qabarıq ağızlı qaşovlar 92 ədəd); 



14.

 

tipik qaşovcuqlar (2 ədəd); 



15.

 

atipik qaşovcuqlar (3 ədəd); 



16.

 

bıçaq tipli alətlər (3 ədəd); 



17.

 

dişli alətlər (3 ədəd); 



18.

 

fraqment şəkilli alətlər (17 ədəd); 



19.

 

üzərində ikinci dəfə işlənmə izi olmayan qəlpələr (81 ədəd); 



20.

 

istehsal tullantıları (32 ədəd). 



        Düşərgənin  V  təbəqəsindən  aşkar  olunmuş  daş  məmulatının 

əksəriyyəti  çaxmaq  (143  ədəd)  və  slanes    (124  ədəd)  daşlarından 

hazırlanmışdır. Daş  məmulatı  içərisində bazalt  (2 ədəd), pesçanik 

(3  ədəd)  və  3  ədəd  dəvəgözü  daşından  hazırlanmış  alətlər  qeydə 

alınmışdır. 



163 

 

        Düşərgənin V təbəqəsindən aşkar olunmuş nüvələri aşağıdakı 



qruplara  ayırmaq  olar:  birzərbəsəthli,  ikizərbəsəthli  və  diskşəkilli 

nüvələr. 

       Orta  Aşel  mədəniyyətinə  aid  təbəqənin  daş  məmulatı 

içərisində 2 ədəd mustye itiuclusu qeydə alınmışdır. Maraqlıdır ki, 

Qafqaz  və  Yaxın  Şərqin  paleolit  düşərgələri  içərisində  ilk  dəfə 

olaraq  orta  Aşel  mədəniyyətinə  aid  təbəqədən  mustye  itiucluları 

aşkar  olunmuşdur.  Buradan  tapılmış  mustye  itiucluları  üçbucaqlı 

qəlpə  üzərində  hazırlanmışdır.  Təsvir  olunan  mustye  itiucluları 

dik və yarımdik dişəklə işlənmişdir. 

     Sadə  bir  işlək  ağızlı  qaşovlar  (5  ədəd).  Onların  4  ədədi 

çaxmaqdaşından,  biri  isə  slanes  daşından  hazırlanmışdır. 

Qaşovların  3  ədədi    qəlpə,  2  ədədi  isə  üçbucaqlı  qəlpə  üzərində 

hazırlanmışdır. Qaşovların işlək ağızları dik, yarımdik və bəzən də 

itiləyici  dişəklə  işlənmişdir.  Alətlərin  hamısında  zərbə  səthi  və 

zərbə düyünü yaxşı saxlanmışdır. 

     Sadə  qabarıq  ağızlı  qaşovlar  (3  ədəd).  Onların  2  ədədi 

çaxmaq,  biri  isə  slanes  daşlarından  hazırlanmışdır.  Alətlərin  ikisi 

lövhə,  digəri  isə  qəlpə  üzərində  hazırlanmışdır.  Alətlərin  işlək 

ağızları, əsasən, yarımdik və itiləyici dişəklə işlənmişdir. 

       İki  düz  işlək  ağızlı  qaşovlar  (2  ədəd).  Alət  slanes  daşından 

hazırlanmışdır.  Hər  iki  qaşov  lövhədən  ibarətdir.  Maraqlıdır  ki, 

hər  iki qaşovun  üstü ərplə örtülmüşdür.  Bu  göstərir ki,  alətlər bir 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə