Dərs vəsaiti Azərbaycan Respublikası



Yüklə 2,83 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/126
tarix04.11.2017
ölçüsü2,83 Kb.
#8438
növüDərs
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   126


AFAQ  YUSİFLİ  İSHAQLI 
 
 
 
 
 
 
 
XVII ƏSR 
QƏRBİ AVROPA ƏDƏBİYYATI 
 
Ali məktəb tələbələri üçün dərs vəsaiti 
 
 
 
Azərbaycan Respublikası 
Təhsil nazirinin 
16 may 2012-ci il tarixli 
837 saylı əmri ilə nəşr 
olunur. 
 
 
 
 
BAKI – 2012 


Afaq Yusifli İshaqlı 
 
 

 
 
Elmi redaktor: Əlyar Səfərli 
                           AMEA-nın müxbir üzvü 
Rəyçi: Nəzakət Əliyeva 
            filologiya üzrə fəlsəfə doktoru  
 
Afaq Yusifli İshaqlı.  
XVII əsr Qərbi Avropa ölkələri ədəbiyyatı.  
481 səh. 
 
Qərbi  Avropa  ölkələri  ədəbiyyatının  müxtəlif  dövrləri,  ədəbi 
hadisələri və şəxsiyyətləri haqqında Azərbaycanda müxtəlif xarakterli bir 
sıra  əsərlər  yazılıb  çap  edildiyi  halda  XVII  əsr  Qərbi  Avropa  ölkələri 
ədəbiyyatı haqqında sistemli məlumat verən heç bir əsər yoxdur. Müəllif 
bu cəhəti nəzərə alıb XVII əsr Qərbi Avropa ölkələri ədəbiyyatı haqqında 
sistemli,  ardıcıl  və  yığcam  məlumat  verən  bir  kitab  hazırlamışdır. 
Kitabda  italyan,  alman,  ingilis,  ispan  və  fransız  ədəbiyyatlarından  əsas 
hadisə  və  şəxsiyyətləri  gözdən  keçirilmiş,  bu  və  ya  başqa  bir  ədəbi 
hadisənin  ictimai,  tarixi  kökləri  araşdırılmışdır.  Əsrin  Lope  de  Veqa, 
Molyer, Kornel, Rasin, Milton, Kalderon və başqa nümayəndələri barədə 
ayrıca  oçerklər  verilmişdir.  Kitab  yazılarkən  müəllif  rus  dilində  olan 
ədəbiyyatdan  bəhrələnmiş,  xarici  ölkələr  ədəbiyyatı  üzrə  apardığı 
mühazirələrdən istifadə etmişdir. 
Kitab ali məktəb müəllimləri, tələbələr və Qərbi Avropa ölkələri 
ədəbiyyatı ilə maraqlanan geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. 
 
 

   Afaq  Yusifli  İshaqlı, 2012  
 
 


XVII əsr Qərbi Avropa ədəbiyyatı 
 
 

 
 
 
XVII YÜZİLLİYİN QƏRBİ AVROPA 
ÖLKƏLƏRİ ƏDƏBİYYATI 
 
İstər  tarixşünaslıqda,  istərsə  də  ədəbiyyatşünaslıqda 
XVII  əsr  Qərbi  Avropa  xalqlarının  tarixində  keçid  dövrü 
kimi  səciyyələnir.  Bir  tərəfdən  İntibahla,  digər  tərəfdən 
Maarifçiliklə bağlı olan, onların hər ikisi ilə müxtəlif şəkildə 
bağlanan XVII əsr mahiyyət etibarilə bu dövrlərin heç biriylə 
eyniləşmir,  tam  doğmalaşmır.  Onu  İntibah  və  Maarifçiliklə 
birləşdirən cizgilər ayıran keyfiyyətlərdən daha azdır. İntibah 
və  Maarifçiliyə  nisbətən  XVII  əsr  daha  mürəkkəb  daxili 
ziddiyyətlərə malikdir. İntibah dövrünə nisbətən XVII əsrdə 
qabaqcıl  sosial-siyasi  qüvvələrin  mübarizəsi  daha  yüksək 
ictimai 
inkişaf  sayəsində  aparılır.  Eyni  zamanda 
mühafizəkar,  mürtəce  qüvvələrin  də  çox  güclü  tərzdə 
fəallaşması müşahidə olunur. Tarixin irəliyə doğru hərəkətini 
dayandırmaq  feodal  dünyasının  parçalanmasının  qarşısı 
almaq  üçün  çox  ciddi  addımlar  atılır.  Bu  addımlar  bəzi 
hallarda  uğurla  nəticələnir. 
Bu  əsrin  mürəkkəbliyi, 
ziddiyyətlərinin  kəskinliyi  birinci  növbədə  buradan  irəli 
gəlir. 
XVII əsri İntibah və Maarifçilikdən fərqləndirən mü-
hüm  əlamətlərdən  biri  onun  keçid,  ara,  orta  mərhələ  təşkil 
etməsidir.  Daha  doğrusu,  təzə-təzə  təşəkkül  tapan,  get-gedə 
qüvvətlənən  burjua  münasibətlərinin  təzyiqi  altında 
feodalizmin tədricən süquta uğraması prosesində ara mərhələ 
olmasıdır.  İntibah  dövrü  bu  hərəkatın  başlanğıc,  Maarifçilik 
isə  yekun  mərhələsidirsə,  XVII  əsr  irəliyə  doğru  hərəkət 
zəncirində orta həlqəni təşkil edir. 
Artıq  XVII  əsrdə  iki  sosial-iqtisadi  sistemin  toq-


Afaq Yusifli İshaqlı 
 
 

quşması nəticəsində Niderlandiya və İngiltərədə yeni burjua 
dövlətinin  ilk  nümunələri  meydana  gəldi.  Yeni  iqtisadi 
sistemin  oyanmaqda  olan  qüvvələrindən  ilk  zərbələr  alan, 
müvazinətini  itirən  feodalizmi  tamamilə  məhv  etmək  üçün 
bir əsrlik vaxt lazım idi. XVII əsrin ədəbiyyatını öyrənərkən 
o  vaxt  Qərbi  Avropa  ölkələrində  baş  verən  tarixi  döyüşləri 
mütləq nəzərə almaq lazımdır. 
XVII  əsr  ədəbiyyatı  və  bütünlükdə  dövrün  əqli 
hərəkatını  İntibah  dövrünün  nailiyyətlərini  nəzərə  almadan 
düzgün başa düşmək və qiymətləndirmək çətindir. Çünki bu 
dövrün  bütün  ən  mühüm  hadisələri  bu  və  ya  başqa  şəkildə 
özündən  əvvəlki  tarixi  mərhələnin  axtarışları,  kəşfləri, 
mübarizələri  ilə  bağlıdır.  İntibah  mərhələsinin  nəhəng 
kəşfləri  xalqların  şüurunu  yerindən  oynatdı,  orta  əsrlər 
gerçəkliyinin  ənənəvi  həyat  normalarını  sarsıtdı.  Müasir 
materializmin banisi, ingilis filosofu Frensis Bekon məhz bu 
cəhətə  işarə  edərək  yazmışdır:  "Kitab  çapı,  barıtın  və 
kompasın  kəşfi  insan  münasibətlərinə  elə  bir  təsir  göstərdi 
ki, heç bir hakimiyyət, heç bir təriqət, heç bir ulduz belə bir 
təsirə malik olmamışdır". 
XV  əsrin  sonlarında  Amerikanın  kəşfi,  Kopernikin 
heliosentrik sisteminin meydana çıxması, antik mədəniyyətin 
dirçəlməsi insanların təsəvvürlərini alt-üst etdi, yerin coğrafi 
quruluşu  haqqındakı  fikirlər  dəyişdi,  insanlar  kainata  başqa 
cür  yanaşmağa  başladılar,  humanist  alimlərin  antik 
mədəniyyəti  dirçəltmələri  bəşər  tarixinə  baxışda  inqilab 
yaratdı,  xristianlıq  ideologiyasına  əsaslanan  orta  əsr 
dünyagörüşünün saxtalığını, əsl mahiyyətini üzə çıxartdı. 
Burjuaziyanın  ictimai  həyatda  mövqeyi  gücləndikcə, 
qüvvətləndikcə  ticarəti,  daxili  iqtisadi  inkişafı,  ordunun 
silahlandırılması və dənizçilik işini öz əlinə aldı. O, elmlərin 
və  materialist  dünyagörüşünün  praktik  əhəmiyyətini  başa 
düşdüyündən  yeni  elmi  axtarışlara  tərəfdar  çıxdı.  İnkişaf 



Yüklə 2,83 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   126




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə