Dərslik Prof. S.İ. Seyidov və prof. M.Ə. Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə



Yüklə 3,93 Mb.

səhifə144/191
tarix17.09.2017
ölçüsü3,93 Mb.
növüDərs
1   ...   140   141   142   143   144   145   146   147   ...   191

494

düzgün


təşkili

şagirdlərin

sonrakı

əmək


fəaliyyətinin

subyektinə çevrilməsini, onların əməyi sevmələrini şərtləndirir.

İlk gənclik dövründə təlim-peşə fəaliyyəti əsas

fəaliyyətə çevrilməklə bu dövrdə məktəblilərdə peşəyönümü və

peşəseçməyə meyli də yüksəlir.  Gənclər öz maraq və

imkanlarına uyğun peşələri seçməyə meyl edirlər. Lakin bəzən

imkanlarını düzgün qiymətləndirə bilmədiklərinə görə bu

sahədə düzgün olmayan istiqamət tuturlar. Ona görə də bu işdə

müəllimin gənclərə istiqamət verməsi zəruridir.

Özünü yoxlamaq üçün sual və tapşırıqlar

1.Gənclik yaşının ümumi xarakteristikası haqqında      

danışın.

2.İlk gənclik dövründə mənlik şüuru necə inkişaf edir?

3.İlk

gənclik


dövründə

əxlaqi


şüurun

inkişaf


xüsusiyyətləri haqqında danışın.

4.İlk gənclik dövründə təlim fəaliyyətinin ümumi

xarakteristikası nədən ibarətdir?

5.İlk gənclik dövründə idrak proseslərinin inkişafı

haqqında danışın.

Referat, məruzə və müstəqil tədqiqat üçün mövzular.

         1. İlk gənclik yaşının psixoloji xüsusiyyyətləri.

         2. İlk gənclik yaşı dövründə yoldaşlıq və dostluq.

          3.    Böyük məktəblilərin şəxsiyyətinin ümumi xarakte  

ristikası.

           4.  Tələbə təlim fəaliyyətinin subyekti kimi.



Ədəbiyyat

     Qədirov Ə.Ə.  Yaş psixologiyası. – Bakı, 2002, səh.341-

371



495

Kovalev A.Q. Psixoloqiə liçnosti. – M., 1970, s.370-381.

Mudrik A.V.  O vospitanii starşeklassnikov. – M., 1981.

Vozrastnaə i pedaqoqiçeskaə psixoloqiə.  Xrestomatiə.  –

M., 2001, s.229-243

Kon İ.S.  Psixoloqiə önoşeskoy drujbı. – M., 1973.

Kon İ.S. Drujba. – M., 1980.

Kon İ.S.  Psixoloqiə ranney önosti. – M., 1989

Stolərenko L.D Pedaqoqiçeskaə psixoloqiə.  «Feniks». 

2000, s. 165-173.

Razvitie liçnosti rebenka. – M., 1987, s.231-266.

Nemov R.S.    Psixoloqiə.  V 3-x kn.,  kn.2.  – M.,  1998, 

s.235-248

.



496

2 3 - c ü F Ə S İ L

TƏRBİYƏ PSİXOLOGİYASI

Qısa xülasə

Şəxsiyyətin formalaşması tərbiyə psixologiyasının əsas

problemi kimi. Tərbiyə hər bir cəmiyyətin başlıca vəzifələrindən bi-

ridir.


Şəxsiyyətin

formalaşmasının

psixoloji

mexanizminin

öyrənilməsi.  Şəxsiyyətin strukturu,  əlamət və keyfiyyətləri, 

xassələrinin dəqiqləşdirilməsi.



Məktəb yaşı dövründə şəxsiyyətin formalaşmasının psix-

oloji şərtləri. Tərbiyə olunan və tərbiyə edənin xüsusiyyətləri, 

onların qarşılıqlı münasibətləri,  tərbiyənin məqsədi,  tərbiyə

prosesində istifadə olunan yollar.

Tərbiyəvi tədbirlərin psixoloji cəhətdən əsaslandırılması və

məktəblilərin tərbiyəlilik səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi prob-

lemi. Tərbiyə işinin metodları və formalarının nəzərə alınması. 

Məktəblilərin tərbiyəlilik göstəriciləri və kriteriyaları: davranışın ix-

tiyarilik səviyyəsi,  özünün tələbatlarına yiyələnmək səviyyəsi, 

nəzarət, məcburiyyət olmadan düzgün və əxlaqi davranmaq.



Şəxsiyyətin  özünütərbiyəsinin psixoloji əsasları. Tərbiyənin

idarə olunması. Xarici və daxili idarəolunma. Özünütərbiyə və onun

motivləri.  Şəxsiyyətin inkişafı və özünütərbiyənin xüsusiyyətləri. 

Şagirdlərin özünütərbiyəsinin təşkili.



Şagirdlərin əxlaq tərbiyəsinin psixoloji əsasları. Əxlaqi şüur

əxlaqi



davranışın

formalaşmasının

vəhdəti.  Şagirdlərin

kollektivdə tərbiyəsi.  Kollektivin uşaq şəxsiyyətinin inkişafı üçün

şərait və alət rolunu oynaması.  Yüksək əxlaqi

hisslərin

formalaşmasında kollektivin rolu.  Yeni nəslin əxlaq tərbiyəsində

ailənin rolu.



“Çətin”  uşaqlar və onlarla aparılan işin xüsusiyyətləri.

“Çətin” uşaqlar və onların psixologiyası. “Çətin” uşaqların pedaqoji

baxımsızlıqdan və ailə tərbiyəsinin nöqsanları ilə bağlılığı.  “Çətin” 

uşaqlarla işin əsas istiqamətləri.




497

VI.23.1. Şəxsiyyətin formalaşması tərbiyə

psixologiyasının əsas problemi kimi

Hər bir cəmiyyətdə tərbiyə həmin cəmiyyətin başlıca

vəzifələrindən birini təşkil edir. Müasir dövrdə gənc nəslin el-

mi dünyagörüşünə,  yüksək əxlaqi keyfiyyətlərə malik olan, 

mənəvi zənginliyi,  əxlaqi saflığı və fiziki kamilliyi özündə

birləşdirən şəxsiyyət kimi tərbiyə olunması,  formalaşdırılması

ən vacib,  təxirəsalınmaz bir vəzifə kimi qarşıda durur.  Bu

mühüm


vəzifənin

həyata


keçirilməsində

məktəb


müəllimlərimiz həlledici mövqe tutur.

Məktəblərimizin,  müəllim və tərbiyəçilərimizin bu

vəzifəni müvəffəqiyyətlə yerinə yetirmələri tərbiyə prosesinin

psixologiyası,  psixoloji əsasları,  qanunauyğunluqları haqqında

biliklərdən çox asılıdır. Təsadüfi deyildir kişəxsiyyətin forma-



laşmasının psixoloji mexanizminin öyrənilməsi tərbiyə

psixologiyasının başlıca vəzifəsi hesab olunur.

Şəxsiyyətin əxlaqi-iradi sahəsinin,  əxlaqi şüurunun, 

əxlaqi təsəvvür, anlayış, prinsip və inamının, əxlaqi hisslərinin, 

adətlərinin,  başqa adamlara,  cəmiyyətə,  əməyə münasibətdə

ifadə olunan davranış tərzlərinin formalaşmasının psixoloji me-

xanizmlərini açmaqla,  tərbiyə psixologiyası böyüyən gənc

nəslin şəxsiyyətinin fəal şəkildə istiqamətləndirilməsi üçün im-

kan verir.

Şagirdlərin tərbiyəvi təsir şəraitində psixi fəaliyyətlərinin

qanunauyğunluqlarını,  məktəblilərin özünütərbiyəsinin psix-

oloji əsaslarını aşkara çıxarmaqla,  tərbiyə psixologiyası

şəxsiyyətin keyfiyyətlərinin formalaşmasına imkan yaradan

həmin təsirlərin mexanizmlərini də öyrənir.

Tərbiyə şəxsiyyətin formalaşmasına yönəldilmiş xüsusi

fəaliyyət sahəsidir.  Bu prosesdə daha yaşlı nəsl özünün

təcrübəsini,  ehtiraslarını,  inamını kiçik nəslə verir.  Tərbiyə






Dostları ilə paylaş:
1   ...   140   141   142   143   144   145   146   147   ...   191


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə