…di un grande Azerbaijan si è messo in strada il carro scrollando via le nebbie d’un appassito Oriente



Yüklə 140,39 Kb.

tarix28.06.2018
ölçüsü140,39 Kb.


                                           Archivi di Studi Indo-Mediterranei III (2013) 

 

 

 

 

“…di un grande Azerbaijan si è messo in strada il carro 

scrollando via le nebbie d’un appassito Oriente” 

 

Silloge di opere poetiche di Məmməd Araz 

in traduzione e versificazione italiana  

 

di Davide Gualtieri 

con la collaborazione di Maìs Nouriev 

 

 



 

1.

 

Presentazione 

 

Məmməd Araz, è poeta tra i più amati in Azerbaijan.



1

La silloge, seguendo un iter cronologico,mostra la varietà dei temi, dei mezzi poetici e la 

coerenza di uno stile volutamente aderenti alla grande tradizione della Poesia Azerì.

2

 Appare evidente come l’indole umana e poetica di Araz 



sia fortemente connaturata con la sua patria. Araz è un patriota e come ogni Azero s’identifica profondamente con la sua terra e le sue 

tradizioni. L’Azerbaijan, il suo ambiente e la sua cultura, si rifrangono costantemente nei versi di Araz, unitamente alla speranza di un riscatto 

che restituisca dignità al popolo a cui il poeta sente di appartenere in misura totalitaria. 

In AZƏRBAYCAN - DÜNYAM MƏNİM del 1970 l’Azerbaijan è un fiore tra le rocce, puro, ed il cuore del poeta batte per esso. L’Azerbaijan è 

tutto, quel tutto che rende rapportabile il tutto, 

 

Azerbaijan – come un fiore nella roccia erto, 

Azerbaijan – sei tu di quella roccia il fiore puro. 

Batte il mio cuore, sol è per questa terra inserto, 

Azerbaijan, ‘l mondo tuo e l’altro in te io curo. 

... 


capace di commuovere e toccare nel profondo come i versi del grande poeta Fizuli (umanista e scienziato del XVI secolo). 

 

Tu, come Fizuli alle rime, commuovi e cogli. 

 

L’Ascolto e la mutuazione tra il sentire quotidiano e il mondo sapienziale e poetico della sua patria più volte ricorre 



 

è come un’onda, ch’è voce di Sabir, possente, 

                                                        

1

M

ə



mm

ə

dAraz nacque a Nursu, nella regione di Shakhbuz il 14 ottobre 1933. 



Laureatosi presso l'Istituto Pedagogico pubblicò il suo primo poema nel 1952. Trasferitosi a Baku iniziò a lavorare nell'Ufficio Stampa 

del Consiglio dei Ministri. Dal 1959 al 1961 studiò a Mosca (Università Facoltà di Letteratura). Dopo essere stato Segretario esecutivo 

della rivista "Star", e del giornale "Letteratura e Arte", fu Vice Direttore dell’Azerbaijan State Publishing House.

 

Dal 1974 fino alla fine della sua vita, è stato Redattore Capo della rivista "La Natura". Ha diretto per lungo tempo la sezione Poesia 



dell'Unione degli Scrittori. Ha dato il suo contributo all'Ordine di Indipendenza della Repubblica di Azerbaigian (1995), e gli fu assegnata 

una medaglia d'onore dal Presidium del Soviet Supremo dell'Azerbaijan. È stato vincitore del Premio Nazionale 

“HajiZeynalabdinTaghiyev” (1992). In suo onore è stato istituito nel 1993 il premio Mə

mm

ə



dAraz. Dopo la sua morte (avvenuta il giorno 

1 dicembre 2004),  

fu tumulato a Baku nel Vicolo degli Onori. 

 

2



Fatta eccezione per 

BİR


  ÖMRÜN  QONAQLARI (Visite quoridiane), la seconda nella silloge, in stile dialogico, e che Araz nel 

sottotitolo esplicita come “scene di vita e d’umorismo”, tutte le altre poesie seguono ritmiche ben definite (in quartine di 

versi di 8 o 12 o 

14 sillabe - 

versi sempre tronchi poiché la lingua Azera ha come costante la parola ossitona) con rima a schema ABAB CDCD… e 

talvolta a rima baciata.  

Nelle due poesie DUMAN  

ÖMRÜ, “La nebbia, la vita”, AZƏRBAYCAN 

DÜNYAM MƏNİM, “Azerbaijan –



 

mio mondo” si è mant

enuta la  

sequenza delle rime e la lunghezza del verso, rispettivamente di 12 e 14 sillabe, come nell’originale in Azerì.

 

Per due poesie PAYIZ  



NİDASI, “I segni d’Autunno”, YETİM

  

ULDUZLAR, “Stelle orfane”



 

si è preferito, nella versificazione italiana, assecondare solo la rima e di operare quindi diversamente e variamente sulla lunghezza dei 

versi, ricalcando la tecnica antica usata da NizamiGencevi. 

Per MÜHARİBƏ OLMASA, “Se non fosser più le guerre!” si è mantenuto l’ottonario ma ci si è resi liberi dalla rima. Per due poesie, İŞIQ, 

“La luce, ÇOBAN

  

NƏĞMƏSİ, “Il canto del Pastore”, su versi dodecasillabi tronchi si è preferito l’endecasillabo italiano in traduzione



 

Per l’Inno finale AYAĞA

  

DUR, AZƏRBAYCAN!, “Alzati Azerbaijan, è l’ora!”, Araz utilizza la ri



ma baciata e versi tronchi di 13 e 9 sillabe 

variamente composti. Si è deciso di tradurre l’Inno liberamente valorizzandone il contenuto espressivo recitativo.

 

 



 

e quali siano i fondamenti spirituali di questi “ascolti”, di cui si fanno protagonisti poeti e popolo, Araz li ha ben chiari da sempre e li mostra, 

ancor giovane, alla fine della poesia MÜHARİBƏ OLMASA composta nel 1956. 

 

Nella pace dello spirito 



né dolore o bramosie. 

Come scudi le parole 

le parole dell’amore. 

 

Patriota e pacifista, dunque, Araz ha come scudo “parole d’amore”, ama la sua terra e vorrebbe (DUMAN  ÖMRÜ del 1967) essere o diventare 



un suo elemento naturale: aria, nebbia, gregge, pioggia, neve;in più volendo questa terra esplorare in libertà e piena dignità. 

 

Poss’io mutar in aria, nebbia, gregge. 



esser pioggia, esser neve. Più d’anco, 

poter andar dove mia voglia regge, 

nel rispetto e nel voler mio franco. 

 

Leggiamo anche in ÇOBAN  NƏĞMƏSİ del 1970, diun pastore ches’embrica nel canto con le sue montagne. 



 

Lo spirito dei monti è in questi canti, 

canta il pastor di loro stessi ai monti. 

 

Per quella dignità naturale e amorosa, ancora in İŞIQ (1968), Araz mostra la chiave di accesso: vera è quella speranza di percorrere 

rettamente le del mondo, per far circolar l’amore. 

 

Percorso han tante strade i miei pensieri 



pur tanti e più rimasero frenati. 

Ma tesi all'orizzonte ed ancor fieri, 

desii son di mie mani inappagati. 

…. 

Risplenda luce a richiamar del bene 

in buona sorte a prossima nel segno. 

Sia buona speme andar come conviene. 

Torna Amor con pegno, l’amar di degno. 

 

Un compendio “profetico” di tutto lo troviamo nell’Inno del 1992 AYAĞA  DUR, AZƏRBAYCAN!. Il poeta si rivolge alla sua patria, 



 

Sei assopito, tu vecchio vulcano, perché? 

Io sono con te! 

 

la richiama all’ascolto di due grandi anime della poesia del secolo ventesimo, 



 

Ascolta il grido di Shahriyàr,  

Ascolta il gemito di Béchiyar, 

 

si schiera dalla parte di chi ha in sé sano orgoglio nella quotidianità, 



 

Io sono con te, con te che impugni la pistola, 

con te che hai il piccone, con te che hai il forcone. 

 

e con chi è nella tradizione più autentica dell’Azerbaijan (la virtù e il “fuoco”). 

 

Con te, uomo di virtù, con il tuo fuoco, 

Io sono con te! 

 

L’amor di patria deve essere veglia costante, 



 

Veglia il tuo orizzonte. 

Veglia il tuo confine. 

Veglia l’estremo limite del tuo confine. 

 

Trovando coraggio nei retaggi più antichi 



(L’Azerbaijan era conosciuta come la terra dei lupi grigi), 

 

Coraggio, risveglia il lupo grigio che è in te! 

… 

Per orgoglio di patria, per amore di patria, io sono con te. 

… 

Tu, Gran Dio, io sono con te! 

Io sono con te, con te, assopito vulcano, 

Io sono con te! 

 


Rinnovando in questi ultimi versi la devozione/venerazione per la sua patria (Tu, Gran Dio, io sono con te!)che richiama quella esposta 

ventidue anni prima in AZƏRBAYCAN - DÜNYAM MƏNİM 

 

di un grande Azerbaijan si è messo in strada il carro 

scrollando via le nebbie d’un appassito Oriente. 

 

 



 

 

 

 

 

2.

 

Testi (originale e versione italiana) 

 

 

 

1.

 

MÜHARİBƏ OLMASA 

 

Ə



ridib silahları 

Biz marten sobasında, 

Körpü yarada billik 

Yerlə Mars arasında, - 

Müharibə olmasa! 

 

Yer min illik barını 



Bircə gündə yetirər, 

Alim ayı, ulduzu 

Dartıb yerə gətirər, - 

Müharibə olmasa! 

 

General gözündə də 



Bu hissi duyur adam: 

“Tullayıb çinlərimi 

Bir kənddə sədr olaram, - 

Müharibə olmasa!” 

 

Bəşərin qapısından 



Vaxtsız ölüm gen düşər, 

İnsanın saçlarına 

Yüz yaşında dən düşər, - 

Müharibə olmasa! 

 

Sevənlər aləmində 



Nə qəm, nə həsrət olar, 

Bəşərin gülləsi - söz, 

Sözü - məhəbbət olar - 

Müharibə olmasa!  

 

1956 


 

Se non fosser più le guerre! 

 

Noi potrem le armi fondere 



in un forno al ciel riaperto 

costruire un lungo ponte  

dalla terra fino a Marte  

Se non fosser più le guerre! 

 

Il raccolto di millenni 



vedrem crescere in un giorno. 

Lo scienziato sulla Terra 

porterebbe luna e stelle 

Se non fosser più le guerre! 

 

Con lo sguardo suo più umano 



porgeal dir un generale 

"al comando di un villaggio 

in purezza vorrei essere” 

Se non fosser più le guerre! 

 

Avria in sorte umanità 



mai più morti premature  


e di grigio a noi i capelli 

al più tardi dei cent’anni 

Se non fosser più le guerre! 

 

Nella pace dello spirito 



né dolore o bramosie. 

Come scudi le parole 

le parole dell’amore. 

Se non fosser più le guerre! 

 

1956 


 

 

 



2.

 

BİR  ÖMRÜN  QONAQLARI 

        (Pərdəsiz dram-zarafat)  

 

Qapım döyülür. 



-- Ey kimsən? 

-- Xatirəyəm. 

Mən. 

Məktub gətirmişəm ilk məhəbbətdən. 



(Mətbəxdə qəzəbli qadın görünür. 

O, məktub əlində qapıdan dönür.) 

Qapım döyülür. 

-- Ey kimsən? 

-- Tərifəm! 

-- Buyur! 

-- İçkin var? 

-- Yoxumdur! 

-- Onda yaz! 

-- (Ayağa durur). 

Taq-taq. 

-- Ey kimsən? 

-- Mənəm, aç,-- 

Ehtiyac! 

-- Nə xəbər, çoxdandır yoxsan?! 

-- Deyən az gələndə çox darıxırsan? 

Taxçanı boşaldın, 

Boxçanı boşaldın... 

Qonşun beş adamın maaşın alır... 

O var, e...filankəs...o maşın alır. 

-- Sən Allah qoy yazaq!... 

Yenə də taq-taq... 

-- Ey kimsən? 

-- Son xəbər qağandır!-- 

Dağılıb qurtarmır bu dünya andır: 

Ə

srimiz diplomat əsridir, baba! 



Dillərdə sülh gəzir, ciblərdə bomba... 

Turdan adlamadın...dostun var orda... 

 

Dünən iki şerin batdı naborda. 



-- Qoyun nəfəs alım, ay aman nəfəs... 

 

Yenə bir qapını döyürdü bir səs, 



-- Ey kimsən? 

-- Şöhrətəm! 

-- Buyur, sizə kim... 

-- Məmməd İbrahim... 

-- Qardaş, gecikmisən, 

-- O burda yaşamır! 

-- Harda yaşayır? 

-- Yaxında, üstündə bir qız ağlayan  

Qəbir var-- 

Orda yaşayır... 

 

1966 


 

 

Visite quotidiane 

(scene di dramma e d’umorismo) 

 

Qualcuno sta bussando alla porta.  




 "Ehi, chi è ?" 

“Sono io 

la tua Memoria.  

Ecco la lettera del tuo primo amore."  

(Una donna arrabbiata appare in cucina.  

Chi ha bussato si dilegua con la lettera.) 

Qualcuno sta bussando alla porta 

"Ehi, chi è?"  

 "Sono il Plauso!"  

 "Benvenuto!"  

 "Hai qualcosa da bere?"  

 "No, non è mia usanza!"  

 "Mettilo per iscritto!"  

 (s’alza in piedi). 

Toc, toc.  

 "Chi sei?"  

"apri, sono io, 

Il Bisogno!” 

 "Che notizie porti, da tanto che non ci sei?!"  

"Quando vengo sembra che vi annoiate?! 

Hai svuotato la sacca 

hai riempito la sacca… 

Il tuo vicino ha un salario come tuoi cinque stipendi 

l’altro… ha comprato…. una macchina…"  

 "in nome di Dio, lasciatemi scrivere!" 

Ancora toc, toc.  

 "Chi è?"  

 “Sono la Censura!” 

Questo dannato mondo resiste:  

Il nostro è il secolo della diplomazia, o Padre!  

Parlano di pace, con l’esplosivo in tasca.  

Non ti far condizionare dai tempi…  

puoi sempre contare su un amico… 

Due delle tue poesie…ieri sono state censurate… 

" Imploro un po 'di pace! Lasciatemi respirare profondamente! " 

Ancora un colpo alla porta.  

"Chi sei?"  

 "Sono l’Inedia!"  

 "Benvenuto, chi cerchi?"  

"Mammad Ibrahim"  

"Fratello, sei arrivato tardi,  

Non abita più qui!" 

“Dov’è?”  

 "Proprio ora lo piange una ragazza 

dove c'è una tomba”      

Quella è la sua casa… 

 

1966 


3.

 

DUMAN  ÖMRÜ 

 

Ölüm istəyirəm. Qəfil bir ölüm. 



Bir kibrit ölümü. 

 

Barıt ölümü. 



Bir anda bir ovuc dumana dönüm, 

İstədiyim səmtə tutum yönümü. 

 

Görüm, hər qonanda dağlar qaşına, 



O dağdan, o çəndən necə yazmışam. 

Görüm, hər enəndə bulaq başına, 

Çiçəkdən, çəməndən necə yazmışam. 

 

Görüm dumanlara qoşula bilmək, 



Ayrılıb didərgin olmaq, necədir. 

İstəksiz dərədən daşına bilmək, 

İstəksiz dərəyə dolmaq, necədir. 

 

Görüm bir necədir yerlərə hopub, 



Vətən torpağının şehinə dönmək. 

Kiçik bir qayanın döşündə qopub 

Böyük bir dünyanın mehinə dönmək. 

 

Görüm, hər tutanda kəndi, şəhəri 



Fatehlər bu dəmdə nə görüb axı. 


Nənəmin Allahı min ildən bəri 

Nənəmin yurduna nə verib axı! 

 

Eh, xoşbəxt olardım onda necə də -- 



Araza baş qoyub yata bilərdim. 

Davasız, tüfəngsiz bircə gecədə 

Sahili sahilə çata bilərdim.  

 

Qorxmazdım diplomat notalarından, 



Barışlar, sazişlər gəlməzdi yada. 

Qəfil tufanımdan, qəfil qarımdan 

Paylardım bir azca adamlara da. 

 

Bəli duman olum. Duman. Bir çəngə. 



Mənim öz yağışım, 

 

Öz qarım olsun. 



İstədiyim yerə yükümü çəkən 

Hökmüm, ixtiyarım, qərarım olsun. 

 

Birinin düzündə çiçək bitirən, 



Birinin gözündə bitən olmayım. 

Seyrək dumanları qovan, itirən, 

Qalın dumanlarda itən olmayım. 

 

Mənim sərhəddimdən dalğası keçən 



Yaman fikirləri daş edə bilim.  

Namərd qılıncının qabağında mən 

Qara kötükləri baş edə bilim. 

 

Nə qədər yol getdim fikirlər ilə, 



Hələ mənzilimin uzağı qalıb. 

Üfüqlər dalında nə qədər hələ 

Arzumun əlləri uzalı qalıb. 

1967 


La nebbia, la vita(1967) 

 

Di morte improvvisavorrei morire  



comeun cerino o un colpo sparato si spegne. 

Trasfigurar d’istante, nebbia in spire, 

miolimite a seguirin cerchedegne. 

 

Contemplar poi alle vette raggiunte 



voi mie montagne che sempre ho cantato. 

Contemplar poi al planar sulla fonte 

fiori ed erbe che col cuore ho cantato.  

 

Contemplar poi, com’in nebbia, me stesso, 



diradar e vagar per ogni calle, 

e nonseguirmi del torrente il corso,  

e non confondermi in quell’acqua a valle. 

 

Contemplar poiil posarmi e adagiarmi, 



trasmutatoin madre terra a rugiada  

comeda piccola roccia affacciarmi, 

e all'infinito andar in brezza rada. 

 

Contemplar poidei borghi in nebbia avvolti, 



il senso indefinito del vedere. 

O Dio degli avi antichi al dono còlti, 

che patriadesti lor da possedere!  

 

E sì!,dunque,potrei esser felice, 



se all’Arazcon lo sguardomi rivolga, 

senz'armi, quieto in questa notte, lice 

chele divisesponde all’unir volga. 

 

Il mio cammino sia senza paura 



in pace sempre ed in concordia resti,  

Vo’ con gli altri a divider la sventura 

le improvvide tempeste e i geli lesti. 

 

Poss’io mutar in aria, nebbia, gregge. 



esser pioggia, esser neve. Più d’anco, 


poter andar dove mia voglia regge, 

nel rispetto e nelvoler mio franco. 

 

Poter piantare fiori alla pianura, 



degli occhiasciugar lagrime di pianto, 

lasciar la nebbiadiradar e pura 

in larghi banchi a perder il suo incanto. 

 

A me dappressopassa la sua onda; 



s'arresta pur l'ansioso mio pensiero 

ch’è spada a tradimento come sonda 

e nero fa alla mente con suo siero. 

 

Percorso han tante strade i miei pensieri 



pur tanti e più rimasero frenati. 

Ma tesi all'orizzonte ed ancor fieri, 

desii son di mie mani inappagati. 

 

1967 



 

4.

 

İŞIQ 

 

Gecənin ən uzaq dərinliyində 



Bir işıq görünür. 

            Mayakdı, nədi?! 

Ondan gözlərimi çəkdim, yenə də  

Fikrimdən, yuxumdan o çəkilmədi. 

 

Elə hey yol getdim bütün gecəni, 



Gözümdə o işıq, 

Gözümdə o şam. 

Belə çox işıqlar çağırıb məni, 

Belə az gecələr uduzmamışam. 

 

Bəlkə də o işıq, o çağrış yenə 



Taleyin növbəti ümid payıdır. 

Ümid nə yaxşıdır, 

            Ümidlə sönən 

Məhəbbət qayıdır, sevgi qayıdır. 

 

Dekabr, 1968 



 

La Luce 

 

Nel più profondo buio a fonda notte 



compar di luce cosa, un faro acceso? 

Stanno miei occhi in quello attratti e in frotte 

tengon l’idee colpiti in sogno preso. 

 

Così per tutta notte mi è rimasta 



immagine di lampada ai miei passi. 

Fu tanta d’attrazion mia vista vasta  

mai notte s’oblierà a ricordi lassi. 

 

Risplenda luce a richiamar del bene 



in buona sorte a prossima nel segno. 

Sia buona speme andar come conviene. 

Torna Amor con pegno, l’amar di degno. 

 

Dicembre, 1968 



 

 

 



 

5.

 

AZƏRBAYCAN - DÜNYAM MƏNİM 

 

Azərbaycan - qayalarda 



            bitən bir çiçək, 

Azərbaycan - çiçəklərin içində qaya. 

Mənim könlüm bu torpağı 

            vəsf eləyərək, 

Azərbaycan dünyasından 

            baxar dünyaya. 




 

Azərbaycan - mayası nur, 

            qayəsi nur ki... 

Hər daşından alov dilli ox ola bilər. 

“Azərbaycan!” - deyiləndə ayağa dur ki, 

Füzulinin ürəyinə toxuna bilər. 

 

Oğulları Kür gəzdirər biləklərində, 



Oğulların göz atəşi 

            gözəl əridir. 

Azərbaycan səhərinin bəbəklərində 

Qütb ulduzu, 

            dan ulduzu gözəlləridir. 

 

İllər olub - kürrələrdə dəmir olmuşuq, 



Sərhədlərdə dayanmışıq küləkdən ayıq. 

Od gölündə, 

               buz çölündə gəmi olmuşuq, 

Biz Bakının ilk səadət carçılarıyıq. 

 

Min illərlə zülmətlərə yollar açıqdı, 



Dalğalandı Sabirlərin  

        ümman dünyası, 

Azərbaycan qatarı da yollara çıxdı 

Dağılanda Qoca Şərqin duman dünyası. 

 

Azərbaycan - mayası nur, 



        qayəsi nur ki... 

Hər daşından alov dilli ox ola bilər. 

“Azərbaycan!” deyiləndə  

        ayağa dur ki, 

Ana yurdun ürəyinə toxuna bilər. 

 

1970 



 

 

AZERBAIGIAN -MIO MONDO 

 

Azerbaijan – come un fiore nella roccia erto, 



Azerbaijan – sei tu di quella roccia il fiore puro. 

Batte il mio cuore, sol è per questa terra inserto, 

Azerbaijan,‘l mondo tuo e l’altro in te io curo. 

 

Azerbaijan, la tua luce all’orizzonte è lievito…  



Ogni tua pietra di fiamma intimamente sciogli. 

“Azerbaijan!” sia’l nome tuo onor e merito, 

Tu, come Fizuli alle rime, commuovi e cogli. 

 

L’eroe figlio del fiume Kür vede e si pasce 



negli infuocati occhifusa bellezza innata. 

Azerbaijan, al guardo pur di chi a pena nasce  

sei l’indicator del Nord, la stella bella e albata. 

 

Quanti anni son passati! –in gabbia stretti a ferro  



vegliando noi i confini ai più impetuosi venti. 

Passammo un lago in fuoco, ghiaccio deserto in erro 

orpronti in Baku siamo a far felice evento. 

 

Abbiam squarciato il buio millenario e narro 



è come un’onda, ch’è voce di Sabir, possente, 

di un grande Azerbaijan si è messo in strada il carro 

scrollando via le nebbie d’un appassito Oriente. 

 

 



 

Azerbaijan, la tua luce all’orizzonte è lievito…  

Ogni tua pietra di fiamma intimamente sciogli. 

“Azerbaijan!” sia’l nome tuo onor e merito 

Tu, patria, madre mia, tu mi commuovi e cogli. 

 

1970 



 

 



6.

 

ÇOBAN  NƏĞMƏSİ 

 

Nəfəsində dağ havası, 



               dağ nuru, 

Vüqarında qayaların qüruru. 

Çəmənlərdir, çiçəklərdir həmdəmin, 

Buludlardır, şimşəklərdir həmdəmin. 

 

Məhəbbətin yaylaq kimi -- 



            qəlbi, təmiz. 

Gözü duru bulaq kimi 

            qəlbin təmiz. 

Bərəkətin bulud-bulud -- 

Axarını dağlara tut, 

            düzlərə tut. 

Çoban ömrü ömürlərin uzunu; 

Nəğməsi var: “Çoban, qaytar quzunu...” 

Dağ neyləyər bu nəğməsiz çağları, 

Çoban, qaytar bu dağlara dağları... 

1970 

 

 



Il canto del pastore  

 

Ho in me della montagna soffio e luce 



dalle superbe rocceorgoglio duce. 

I prati e i fiori a te compagni sono 

e nuvole e intemperie e il loro suono. 

 

Come d’estivoamorè il cuore tuo, 



Come pura fontel’animo tuo 

 

 



Nuvola-nuvola fecondità 

dalle montagne al piano impregna e va, 

Lunga èla vita nel canto del pastore, 

”Portò l’Agnelloindietro il buon pastore”. 

Lo spirito dei monti è in questi canti, 

canta il pastor di loro stessi ai monti. 

 

 

 



PAYIZ  NİDASI 

 

Sənə də qar yağdı, güvəndiyim dağ! 



Sən də örənidin, a yaşıl yamac! 

Sən niyə dinməzsən, qaragöz bulaq, 

Sən niyə kövrəksən, ürəyini aç! 

 

 



 

 

Lal dili verilib bu dəli çaya, 



Bir cavan yasından gələnlər kimi. 

Sən niyə tutqunsan, xınalı qaya, 

Ə

r yolu gözləyən gəlinlər kimi. 



 

Mən insan bilmişəm qayanı-dağı, 

Təbiət yaşamır təbiət üçün. 

Mən ki, bu yerlərə gəlmirəm axı, 

Sadəcə təəssüf, ya heyrət üçün. 

 

Mənim də baxtımda bu mənzərələr  



Fəsil fırlatmağa girəvə tapır. 

Mənim də daş əlim qılınc dərələr, 

Mənim də boş əlim 

Daş zirvə tapır. 

 

Hanı o başıma dolu yağdıran 



Başı ayağından yalın olanlar. 

Hanı kürəyinə tərif yaxdıran 

Dili dabanından qalın olanlar. 

Tökər budağından çürük qozları, 




Ə

rinti, çürüntü bişirər payız. 

Yayın bürküsündə qalxan tozları 

Dağlardan aşağı düşürər payız. 

 

Dağlar payızlıdır, mən titrək əlli, 



Gözümdə gör nələr canlandı, nələr... 

Dağlar baharlıdır, mən əqidəli, 

Yaşasın baş-başa bu abidələr! 

1970 


 

I Segni d’Autunno 

 

Caduta è la neve,  



 

sui monti un rifugio m’occorre cercare!  

Tra le rovine, ecco 

si scorge di verde un passaggio! 

Perché, dai tristi occhi neri,  

 

nonti disveli a parlare? 



Orsù!, fa che il tuo cuor s’apra in messaggio!  

 

Disordinatamente il torrente impervio  



 

 

va alla discesa 



come fanno gli inesperti giovinetti. 

Scura è la roccia, 

 

come d’henné opacata è presa 



la sposa che s’appronta a nozze fra i parenti. 

 

Le montagne ho imparato a scalare, 



aviver in natura secondo la natura. 

Or mi è pieno l’arrivare, 

in semplice pietà mirarmi di quella realtà pura. 

 

Mi offre in dono a visitarei bei paesaggi 



la buona sorte e retta. 

È la mia mano  

 

come spada tra le rocce a faticare, 



a mani nude impegno i sassi della vetta. 

 

 



Mi coglie lì di grandine alla testa, 

nudala fronte e scalzo ai piedi. 

Sollevodunque la mia schiena presta 

sui talloni che alla fatica diedi. 

L’autunno avanza e fa di appassa 

le noci che,cadute ai rami, 

 

 

sanpur di marcio e morte. 



Se al caldo estivo  

 

estate da polvere salvò quel che s’ammassa 



giù poi dai monti autunno fe’ trovardella sua sorte.   

 

D’autunno imonti le mani mie tremanti 



alla vista il ricordo m’informa… 

dei profumi montani mi riempio d’incanti 

in viver solitario voglio d’este bellezze l’orma.  

 

1970 



 

 

7.



 

YETİM  ULDUZLAR  

 

Sısqa ulduzlar var, üfürsən sönər; 



Sanki görünməyə utanar çoxu. 

İşıqlı ulduzlar məğrur görünər, 

Nə donqar olarlar, nə şil, nə çopur. 

 

Yetim ulduzlardır zəiflər yəqin, 



Günəş də ögeylik, 

doğmalıq bilir. 

Bəlkə də onları görməmək üçün 

Ay bəzən gecələr qeybə çəkilir. 

 

Yaxın parıltıda çox gözlər çimir, 



İşığın beləsə, yolun var, buyur!  


Uzaq ulduzlar da dahilər kimi: 

Ə

lçatmaz olanda yetim olubdur... 



 

Avqust, 1975 

 

 

Stelle orfane 



 

Ci son di stelle fioche, in luce appena sorte, 

sì come avesser di vergogna al mostro. 

Ci son di quelle poi  

 

che piena luce fan di corte,  



sì senza alcun difetto sanno 

 

e pur radiose al rostro.  



 

Le stelle senza madri  

 

son spesso disprezzate  



sa pur il Sol qual sian a lui  

 

le familiar congiunte. 



Per occultar di vista ai più lor fiate 

la luna in ciel di notte  

 

si leva a onor di punte. 



 

Più d’uno nota che quel baluginio chiarore 

sia dunque il benvenuto!  

 

seppur di fioco  



illumina il sentiero. 

Le stelle son lontane  

 

come il saper dell’alto umore: 



ove si fia d’inaccessibile   

 

rimane a farsi orfano il pensiero. 



 

Agosto 1975 

 

 

8.



 

AYAĞA  DUR, AZƏRBAYCAN! 

Nə yatmısan, qoca vulkan, səninləyəm! 

Ayağa dur, Azərbaycan, səninləyəm! 

Səndən qeyri  

            biz hər şeyi bölə billik! 

Səndən qeyri 

            biz hamımız ölə billik! 

Bu, Şəhriyar harayıdı, 

Bu, Bəxtiyar harayıdı! 

Hanı sənin tufan yıxan, 

Gurşad boğan yurda oğul 

                              oğulların!  

Qara Çoban, Dəli Domrul oğulların. 

Çək sinənə-qayaları yamaq elə, 

Haqq yolunu ayağına dolaq elə, 

Bayrağını Xəzər boyda bayraq elə, 

Enməzliyə qalxmış olan bayrağını! 

Azərbaycan, Azərbaycan, 

                   Azərbaycan bayrağını! 

Ayağa dur, Azərbaycan! 

Bunu bizə zaman deyir, 

Məzarından baş qaldıran baban deyir! 

Nər oğlu nər, səninləyəm! 

Səninləyəm, silah tutan, 

Külüng tutan, yaba tutan, 

Kösöy tutan, nişanlı ər, səninləyəm! 

Səninləyəm, qız atası, 

Hanı nərən, hanı səsin! 

Hanı andın! 

Yoxsa sən də yatmışlara, batmışlara, 

Qeyrətini satmışlara xırdalandın!!! 

Gözünü sil, Vətən oğlu, 

                            ayağa qalx! 

Üfüqünə bir yaxşı bax. 

Sərhəddinə bir yaxşı bax. 

Sərhəddinin kəməndinə  bir yaxşı bax! 

Dur, içindən qorxunu boğ, 

Ölümünlə, qalımını ayırd elə. 

Dur, içindən qorxağı qov, 



Dur, özünü Bozqurd elə! 

Bir səsindən min səs dinər,  

Neçə-neçə daşa dönmüş dinməz dinər! 

Oddan bitər, qandan bitər əyilməzlər! 

Mərd oğullar-mərdliyilə öyünməzlər! 

Torpaq altda ölümlüyə gömülməzlər. 

Varım, yoxum, səninləyəm, 

Azım, çoxum, səninləyəm, 

Şirin yuxum, səninləyəm. 

Yıxın məni söz atından, 

Atın məni tank altına. 

Ə

zin məni xıncım-xıncım, 



Kəsmir əgər söz qılıncım, 

Didin məni didim-didim, 

Atın məni tank altına. 

Qundaqdakı bir körpəni 

                        xilas edim. 

Neçə "səni", neçə "məni" xilas edim. 

Səninləyəm, 

Sözü qəmli, özü dəmli rəhbər adam! 

1918-də vuruşurdu, 

Danışmırdı rəncbər atan, 

                        rəncbər atam! 

Səninləyəm, haqq-ədalət, səninləyəm, 

Milli qürur, milli qeyrət, səninləyəm! 

Səpil quma, göyər yerdə, bit qayada, 

Gizli nifrət, açıq nifrət, səninləyəm, 

Oyat bizi, ey yaradan, səninləyəm! 

Ya bilmərrə yatırt bizi, 

Ya bilmərrə oyat bizi, 

Ya yenidən yarat bizi, 

Ey yaradan, səninləyəm, 

Səninləyəm, yatmış vulkan, 

Səninləyəm! 

Ayağa dur, Azərbaycan, 

                               Səninləyəm! 



 

 

 

Alzati, Azerbaijan, è l’ora! 

 

Sei assopito, tu vecchio vulcano, perché? 



Io sono con te! 

Alzati, andiamo, Azerbaijan, io sono con te! 

Tutto può essere infranto, ma tu no!. 

Tutto può finire, ma tu no! 

Ascolta il grido di Shahriyàr,  

Ascolta il gemito di Béchiyar, 

Dove sono i figli del nostro sangue, 

capaci di vincere le tempeste? 

Dove, il pastore bruno e forte, il figli di Domrul, 

che sollevavano al petto le pietre  

 

permetterle insieme, 



i loro piedi sulle strade della giustizia, sempre! 

S’innalzi la tua bandiera, grande come il Caspio, 

mai sia ammainata! 

Azerbaijan, Azerbaijan, 

ecco la bandiera dell’ Azerbaijan! 

Coraggi, alzati, Azerbaijan! 

Il Tempo ci chiama, 

i tuo antenati dalla loro tomba ci chiamano. 

Tu, mio spirito coraggioso, io sono con te! 

Io sono con te, con te che impugni la pistola, 

con te che hai il piccone, con te che hai il forcone. 

Con te, uomo di virtù, con il tuo fuoco, 

Io sono con te! 

Io sono con te, con te, padre delle vergini! 

Dov'è il tuo grido, dov'è il tuo coraggio? 

Dov'è il tuo giuramento? 

Sei forse diventato un assopitoimbelle, 

tu, che sempre sei stato vigile, 

o forse, uno senza amor proprio? 

Apri i tuoi occhi, figlio di questa terra, 




Sollevati ora! 

Veglia il tuo orizzonte. 

Veglia il tuo confine. 

Veglia l’estremo limite del tuo confine. 

Levati, soffoca la paura interiore, 

scegli di morire o vivere. 

Coraggio, scaccia il codardo che è in te, 

Coraggio, risveglia il lupo grigio che è in te! 

Alla tua voce mille altre si uniranno 

anchei pavidi silenziosi cominceranno a parlare, 

è indomito chi è provato dal fuoco e dal sangue,  

chi è figlio del coraggio è inarrestabile,  

non scomparirà nella terra con la morte. 

Tu, sei il mio tutto, io sono con te! 

Tu, sei il mio poco, io sono con te, 

Tu, sei il mio dolce sogno, io sono con te. 

Discarcionate la superbia dalle mie parole! 

Trascinatemi sotto un carro armato 

che io sia schiacciato in mille pezzi. 

Se la mia parola non fosse più come spada tagliente, 

fatemi a pezzi 

trascinatemi sotto un carro armato. 

Come potrei salvare un bambino in fasce, 

come potrei salvare tanti di voi, tanti miei simili? 

Sono con te, tristemente, mio signore! 

Tuo padre era un lavoratore, mio padre operaio 

non stavano lì a parlare, ma a lottare, nei moti del “diciotto”! 

Io sono con te, per giustiza, io sono con te. 

Per orgoglio di patria, per amore di patria, io sono con te. 

Sparso nella sabbia, diventi verde nella terra, 

cresci tra le rocce, 

odio segreto, odio aperto, io sono con te. 

Destaci, Tu, Gran Dio, io sono con te! 

Oppure… facci dormire per sempre! 

Oppure… innamoraci di una nuova creazione! 

Tu, Gran Dio, io sono con te! 

Io sono con te, con te, assopito vulcano, 

Io sono con te! 

 

 

19 Marzo, 1992 



 

  

 



 

 


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə