Ələkbərova İradə



Yüklə 6,35 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə27/44
tarix17.11.2018
ölçüsü6,35 Mb.
#80933
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   44

 
99 
 
Şəkil 31. Vikipediyanın rus dilindəki bölməsində “Ходжалы” 
m
əqaləsi 
Vikipediyada Az
ərbaycanın milli-mədəni sahələrini əhatə 
ed
ən – ədəbiyyatı, tarixi, coğrafi yerləri, tanınmış şəxsiyyətləri 
v
ə s. mövzulardakı  bütün məqalələr də ermənipərəst qüvvələrin 
n
əzarətindədir. Ermənilər Vikipediyaya iş yeri kimi baxırlar və 
bu ensiklopediya erm
əni tarixçiləri, siyasətçiləri, ədəbiyyatçıları 
v
ə  s. ermənilər tərəfindən Azərbaycana  qarşı  yeni-yeni 
informasiyalarla doldurulur.  
Son  zamanların  müşahidələri göstərir ki, Vikipediya 
dünyanın  müxtəlif yerlərində  yaşayan  azərbaycanlıların 
toplandığı  yerə  çevrilmişdir.  Əgər  coğrafi  baxımdan  fiziki 
dünyada Az
ərbaycan iki yerə  bölünmüşdürsə, Vikipediyada 
virtual Az
ərbaycan  tamdır.  Yəni, həm  şimalı,  həm  də  cənubi 
Az
ərbaycan  Vikipediya  ensiklopediyasında  vahid  Azərbaycan 
olaraq  tanınır  və  burada fəaliyyət göstərən azərbaycanlılar 
yazılarında  istədikləri  əlifbadan, həm  latın,  həm də  ərəb 
əlifbasından istifadə edə bilərlər (şəkil 33). 


 
100 
 
Şəkil 32. Vikipediyanın rus dilindəki bölməsində 

Азербайджанизация Низами” məqaləsi 
Vikipediya 
virtual 
ensiklopediyası 
Azərbaycan 
diasporunun v
ətənə 
bağlılığını 
təmin etməklə, 
h
əmvətənlərimizin milli informasiya məkanına daxil olmalarına 
şərait yaratmaqla yanaşı, biliklərini digərləri ilə paylaşmalarına 
imkan  yaratmışdır.  Vikipediyanın  Azərbaycan bölməsi 
dünyadakı hər bir azərbaycanlının öz ana dilində Azərbaycanın 
tarixi, 
ədəbiyyatı,  coğrafiyası,  adət-ənənələri,  bayramları, 
tanınmış  şəxsiyyətləri  haqqında  geniş  məlumat  əldə  etmək 
imkanı  verir.  Bunu  nəzərə  alaraq Azərbaycanlı  İnternet 
istifad
əçiləri  Vikipediya  ensiklopediyasında  Azərbaycanın 
milli-m
ədəni dəyərlərini təmsil edən məqalələrin düzgün və 
keyfiyy
ətli  olmalarını  istəyirlərsə, bu layihədə  iştiraklarının 
mümkünlüyü  haqq
ında ciddi fikirləşməlidirlər. Vikipediyadan 
istifad
ə  baxımından  bizim  qarşımızda  duran  əsas məqsəd  – 
İnternetin  ən nəhəng  ensiklopediyası  olan  Vikipediyada 


 
101 
Az
ərbaycan həqiqətlərini  işıqlandıran  məqalələrin  sayının  və 
keyfiyy
ətinin yüksəlməsidir. 
 
 
Şəkil 33. Vikipediyanın Azərbaycan bölməsinin Ana səhifəsi 
N
əzərə  almaq  lazımdır  ki,  dünyanın  ən  tanınmış  kütləvi 
informasiya vasit
ələri  (KİV)  nümayəndələri,  media  işçiləri, 
siyas
ətçilər, hüquqçular, tələbələr hər  hansı  informasiyanı 
İnternetdən tez əldə etmək üçün birinci növbədə Vikipediyaya 
müraci
ət edirlər və  oradakı  informasiyalardan  çox  zaman 
m
ənbə kimi istifadə edirlər. Demək, istər adi İnternet, istərsə də 
adi  KİV  istifadəçisində  istənilən hadisə  haqqında  fikir 
formalaşdırmaqda Vikipediyanın rolu əvəzolunmazdır [39]. 
Vikipediya layih
əsində  fəaliyyət göstərən azərbaycanlı 
istifad
əçilərin  sayının  az  olması  məqalələrin  sayına  və 
keyfiyy
ətinə  öz təsirini göstərir.  Müşahidələr göstərir ki, 
m
əqalələrin ensiklopediyaya daxil  edilməsi tempi o dildə 
danışan  ölkələrdə  İKT-nin  inkişafından  və  İnternet 
istifad
əçilərinin  sayından  asılıdır.  Qərbi Avropa və  Şimali 
Amerika  ölk
ələrinin  İC-nə  sürətli  inteqrasiyası  Vikipediya 


 
102 
ensiklopediyasında  da öz əksini  tapmışdır.  Bu  ölkələrin 
serverl
ərindən Vikipediyaya daha çox istifadəçi daxil olur.  
Son 1 il 
ərzində  milli  azad  ensiklopediyamızda  radikal 
d
əyişikliklər  baş  verməkdədir. Azərbaycan Milli Elmlər 
Akademiyasının  İnformasiya  Texnologiyaları  İnstitutunda 
Vikipediya il
ə bağlı tədqiqatların aparılması, institutun “Tədris-
innovasiya m
ərkəzi”ndə tədris zamanı aspirant və dissertantlara 
virtual  ensiklopediyalar  haqqında,  ilk  növbədə  isə  Vikipediya 
haqqında  məlumatların  verilməsi və  azad ensiklopediyalarda 
m
əqalələrin  yaradılma  qaydalarının  öyrədilməsi, institutun 
əməkdaşları  tərəfindən cəmiyyətimizə  yeni  reallıqlar  gətirən 
İnternet, o cümlədən Vikipediya ilə bağlı problemlərin müxtəlif 
kütl
əvi informasiya vasitələrində  işıqlandırılması,  Vikipediya 
virtual  ensiklopediyası  haqqında  cəmiyyətdə  müəyyən 
t
əsəvvürün yaradılmasına təkan verdi (şəkil 34). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Şəkil 34. Vikipediyanın Azərbaycan bölməsində 
(http://az.wikipedia.org) m
əqalələrin illər üzrə artım diaqramı 
 
 
2004 
2004 
25 
400 
11 000 
20 000 
28 500 
980 
2005 
2006 
2007 
2008 
2009 


 
103 
6.7
.2. İnternetə dövlət dəstəyi 
XXI 
əsrdə  dövlətin informasiya təhlükəsizliyi mühüm 
m
əsələdir. Hər bir dövlət öz informasiya  ehtiyatlarını 
qorumaqla qüdr
ətini hiss etdirə  bilər. Azərbaycan informasiya 
ehtiyatlarının  mühafizəsini təşkil  etməkdə  ciddi problemlərlə 
üzl
əşir.  Ölkənin dövlət, qeyri-dövlət  qurumlarının  İnternet 
s
əhifələrinin erməni hakerləri tərəfindən  dağıdılması  ilə  bağlı 
faktlar yet
ərincədir.  “İnformasiya  əldə  etmək  haqqında” 
Az
ərbaycan  Respublikası  Qanunun  tətbiq edilməsi barədə 
Respublika Prezidentinin 2005-ci il tarixd
ə  fərmanı 
v
ətəndaşların  informasiya  azadlığını  tənzimləyən normativ 
akt
ıdır.
 
İnformasiya  resurslarından  və  texnologiyalarından 
cinay
ət və  terror məqsədləri  üçün  istifadə  etməyin  qarşısının 
alınması,  insan  hüquqlarının  qorunması,  fərdi məlumatların 
toxunulmazlığı  və  söz  azadlığı  haqqında  müddəalara  əməl 
olunması  İnternet  məkanında  qarşıya  çıxan  əsas 
probleml
ərdəndir.  İnsan  haqlarının  qorunması  ilə  yanaşı, 
İnternetdə  terrorizmin  bütün  formaları  və  təzahürlərinə  qarşı 
mübariz
ənin  aparılması,  rəqəmsal bərabərsizliyin aradan 
qaldırılması üçün tədbirlərin görülməsi və uşaqların, gənclərin 
inkişafında,  əlil  insanların,  gender  probleminin  həllində       
İKT-nin rolunun artırılması vacibdir. 
Az
ərbaycan dilində  fəaliyyət göstərən Vikipediya azad 
ensiklopediyasının  zənginləşdirilməsində, Azərbaycan dilində 
informasiya  resurslarının  virtual  məkanda  geniş  yayılmasına 
xidm
ət edərək Azərbaycanın  maraqlarının  dünyada  təbliğinə 
xidm
ət edən alimlər, tələbələr,  media  işçiləri ilə  yanaşı  yeni 
İnternet  texnologiyalarından  istifadə  etməyi bacaran 
müt
əxəssislərə  böyük  ehtiyac  vardır.  Azərbaycan  xalqının 
nümay
əndələri bu  gün  dünyanın  müxtəlif ölkələrində  yaşayır. 
Onların  sayı  hazırda  50  milyonu  aşmaq  üzrədir. Bu elə  də  az 
r
əqəm  deyildir.  Əgər  bu  50  milyonun  yarısı  Vikipediya 
ensiklopediyasına  doğma  dilində  bir məqalə  daxil etsə, 
Az
ərbaycan milli-mədəni dəyərlərinin qorunub saxlanılmasında 

əyyən  bir  iş  görmüş  olar,  nəticədə  dilimiz nəinki  inkişaf 



Yüklə 6,35 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   44




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə