Əlyazması hüququnda m a h m u d L u t ü r k a y r ə Ş a d ə T



Yüklə 0.57 Mb.

səhifə17/22
tarix14.09.2018
ölçüsü0.57 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22

52 

 

Mumkun  olan  – bir  məfhum kimi,  hər  hansı  hadisənin baş  verə biləcəyinə 

inamın  movcud  olmasına  baxmayaraq,  onun  baş  verməyəcəyinə  inamın  daha  cox 

olması halı anlamına gəlir. 



Zəif – bir məfhum kimi, hadisənin cox guman ki, baş verməyəcəyini bildirir. 

Dəqiq muəyyən edilə bilən ohdəlik – baş verəcək vaxtı və dəyəri bəlli olan 

ohdəlikdir. 



Şərti ohdəlik –aşağıdakıları əhatə edir: 

-  kecmiş  hadisələrdən  irəli  gələn  və  movcudluğu  yalnız  tam  olaraq  muəssisənin 

nəzarəti altında olmayan bir və ya daha cox qeyri-muəyyən gələcək hadisələrin baş 

verməsi və ya verməməsi ilə təsdiqlənəcək mumkun olan ohdəlikdir; və ya 

-  kecmiş  hadisələrdən  irəli  gələn,  lakin  aşağıda  gostərilən  səbəblər  uzundən 

tanınmayan cari ohdəlikdir: 

- ohdəliyin yerinə yetirilməsi ucun iqtisadi səmərəni təcəssum etdirən vəsaitlərin 

(resursların) xaricolmasının tələb olunacağı ehtimal olunmadıqda; və ya 

- ohdəliyin məbləği kifayət qədər etibarlı qiymətləndirilə bilinmədikdə. 

Şərti  aktiv  –  kecmiş  hadisələrdən  irəli  gələn  və  movcudluğu  yalnız  tam 

olaraq  muəssisənin  nəzarəti  altında  olmayan  bir  və  ya  daha  cox  qeyri-muəyyən 

gələcək  hadisələrin  baş  verməsi  və  ya  verməməsi  ilə  təsdiqlənəcək  mumkun  olan 

aktivdir. 



Ağır  şərtli  muqavilə  –  muqavilə cərcivəsində ohdəliklərin odənilməsi  uzrə 

qacılmaz  xərclərin  həmin  muqavilə  uzrə  əldə  olunması  gozlənilən  iqtisadi 

səmərədən cox olduğu muqavilədir. 

Restrukturizasiya – rəhbərlik tərəfindən planlaşdırılan və nəzarət olunan və 

aşağıdakılardan hər hansını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişən proqramdır: 

- muəssisənin uzərinə goturduyu işlərin miqyasını; və ya 

- həmin işlərin aparılma qaydasını . 

Qiymətləndirilmiş ohdəliklər qisa  muddətli kreditor borcları və hesablanmış 

borclar  kimi  digər  ohdəliklərdən  onunla  fərqlənir  ki,  qiymətləndirilmiş 

ohdəliklərdən  yaranan  gələcək  məsrəflərin  odəniş  vaxtı  və  məbləği  qeyri-

muəyyəndir. 




53 

 

Hesablanmış  ohdəliklər  adətən  qısa  muddətli  kreditor  borcların  bir  hissəsi 



kimi acıqlanır, qiymətləndirilmiş ohdəliklər isə ayrıca gostərilməlidir. 

Qiymətləndirilmiş ohdəliklər aşağıdakı şərtlərə cavab verdikdə, ohdəlik kimi 

tanınmalıdır: 

-  muəssisə  kecmiş  hadisənin  nəticəsi  olan  cari  ohdəliyə  sahib  olduqda  (huquqi  və 

ya konstruktiv); 

- ohdəliyin odənilməsi ucun iqtisadi səmərələri təcəssum etdirən resursların xaric 

olmasının tələb olunacağı ehtimal olunduqda; və 

- ohdəliyin məbləği etibarlı qiymətləndirilə bildikdə. 

Bu  tanınma  meyarları  (şərtlər)  yerinə  yetirilmədikdə,  qiymətləndirilmiş 

ohdəliklər  nə  mənfəət  və  zərər  haqqında  hesabatda,  nə  də  balans  hesabatında 

tanınmır. 

Muəssisə  carı  ohdəliyin  balans  hesabatı  tarixində  movcud  olub  olmadığını 

muəyyən  etmək  ucun  butun  movcud  faktları,  habelə  mutəxəssislərin  rəylərini  də 

nəzərə  almalıdır.  Nəzərə  alınan  faktlara  balans  hesabatı  tarixindən  sonrakı 

hadisələr  nəticəsində  uzə  cıxan  hər  hansı  əlavə  faktlar  da  daxildir.  Bu  faktlar 

əsasında: 

-  cari  ohdəliyin  balans  tarixində  movcud  olması  ehtimalı  onun  həmin  tarixdə 

movcud  olmaması  ehtimalından  daha  boyuk  olduqda,  muəssisə  qiymətləndirilmiş 

ohdəliyi tanıyır (tanınma meyarı təmin edilirsə); və 

-  cari  ohdəliyin  balans  hesabatı  tarixində  movcud  olmaması  daha  cox  ehtimal 

edildiyi  halda,  iqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən  vəsaitlərin  xaricolması  ehtimalı 

zəif  olması  halı  istisna  olmaqla,  muəssisə  balans  hesabatında  şərti  ohdəliyə  dair 

məlumatı acıqlayır (bax. 58-ci maddə). 

-  şərti  ohdəlik  balans  hesabatı  tarixində  movcud  olduqda,  lakin  iqtisadi  səmərəni 

təcəssum etdirən vəsaitlərin xaricolması ehtimalı zəif olduqda, hec bir informasiya 

acıqlanmalı deyil. 

Muəssisə,  qiymətləndirilmiş  ohdəliyin  tanınması  ucun  kifayət  qədər  etibarlı 

qiymətləndirmə  aparmalıdır.  Əgər  etibarlı  qiymətləndirmə  aparmaq  mumkun 




54 

 

deyilsə,  bu  zaman  balans  hesabatında  hec  bir  ohdəlik  tanınmalı  deyil.  Bu  halda, 



ohdəlik maliyyə hesabatlarının qeydlərində şərti ohdəlik kimi acıqlanmalıdır. 

 Şərti  ohdəlik  maliyyə  hesabatlarında  cari  ohdəlik  kimi  tanınmalı  deyil. 

Əksinə,  iqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən  resursların  xaricolması  ehtimalı  zəif 

olduğu  hal  istisna  olmaqla,  maliyyə  hesabatlarının  qeydlərində  şərti  ohdəlik 

haqqında  məlumat  acıqlanmalıdır.  İqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən  resursların 

xaricolması ehtimalı zəif olduğu halda isə, maliyyə hesabatlarının qeydlərində şərti 

ohdəliklər haqqında hec bir acıqlama təqdim edilməli deyil.  

  

 Muəssisə hər hansı  ucuncu tərəflə birgə ohdəlik uzrə  məsuliyyət daşıdıqda, 



ohdəliyin  ucuncu  tərəfin  odəyəcəyi  gozlənilən  hissəsi  şərti  ohdəlik  kimi  nəzərə 

alınır.  Ohdəliyin  muəssisə  tərəfindən  odəniləcəyi  gozlənilən  hissəsi  isə, 

qiymətləndirilmiş ohdəlik meyarına uyğun olduğu halda, qiymətləndirilmiş ohdəlik 

kimi tanınmalıdır. 

Şərti  ohdəliklər,  ən  azı  hər  hesabat  dovrunun  sonunda  iqtisadi  səmərəni 

təcəssum  etdirən  resursların  xaricolması  ehtimalını  muəyyən  etdirmək  məqsədilə 

muntəzəm olaraq qiymətləndirilməlidirlər. Əgər iqtisadi səmərəni təcəssum etdirən 

resursların  gozlənilən  xaricolması  ehtimal  edilərsə,  etibarlı  qiymətləndirmənin 

aparılması  mumkun  olmayan  hallar  istisna  olmaqla,  qiymətləndirilmiş  ohdəlik 

ehtimalda dəyişikliyin baş verdiyi dovrdə, maliyyə hesabatlarında tanınmalıdır. 

Muəssisə  şərti  aktivləri  muhasibat  balansında  aktiv  kimi  tanımalı  deyil. 

İqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən  resursların  muəssisəyə  axını  ehtimalı  faktiki 

qacılmaz  dəcərədə  olduqda,  muvafiq  aktiv,  şərti  aktiv  kimi  deyil,  muhasibat 

balansında cari aktiv kimi tanınmalıdır. 

Şərti  aktivlərdən  iqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən  resursların  muəssisəyə 

axını  sadəcə  olaraq  ehtimal  edildikdə,  şərti  aktiv  haqqında  məlumat  maliyyə 

hesabatlarının  qeydlərində  acıqlanmalıdır.  İqtisadi  səmərəni  təcəssum  etdirən 

resursların  muəssisəyə  axini  ehtimalı  zəif  olduqda  isə,  maliyyə  hesabatlarının 

qeydlərində şərti aktivlər haqqında hec bir məlumat acıqlanmalı deyil. 

   


Şərti  aktivlər  ən  azından  hər  hesabat  dovru  sonunda  iqtisadi  səmərəni 

təcəssum  etdirən  resursların  muəssisəyə  axını  uzrə  ehtimalın  yarandığı  və  ya 




: application -> uploads -> 2016
2016 -> Ali məktəb psixologiyası
2016 -> Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Magistratura Mərkəzi Hacıyev Tural Eldar oğlu
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Magistratura məRKƏZİ
2016 -> İxtisas: 5301. 01 Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya
2016 -> Bilet 1 Davranış iqtisadiyyatı Süni intellektin yaranmasının başlanğıc mərhələsi İnformasiya, verilən, məlumat, bilik Verilənlər bazasının modelləri Bioloji neyron İqtisadi informasiyanın layihələndirmə mərhələləri Genetik alqoritmlər Bilet
2016 -> Dərs vəsaiti kimi tövsiyyə edilmişdir. B a k I 1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə