Əlyazması hüququnda m a h m u d L u t ü r k a y r ə Ş a d ə T



Yüklə 0.57 Mb.

səhifə21/22
tarix14.09.2018
ölçüsü0.57 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22

64 

 

Kreditor borclarının  tərkibi  və quruluşunu  öyrənmək  üçün aşağıdakı  formada 



cədvəl tərtib edək (cədvəl 3.4.). 

Cədvəlin  məlumatları  göstərir  ki,  təhlil  olunan  müəssisənin  kreditor 

borclarının  tərkibi  və  quruluşunda  əhəmiyyətli  dəyişiklik  baş  vermişdir.  Belə  ki, 

həm  ilin  əvvəlinə,  həm  də  axırına  kreditor  borclarının  tərkbində  ən  böyük  xüsusi 

çəkiyə  mallar,  işlərə  və  xidmətlərə  görə  hesablaşmalar  malikdir.  Sonrakı  yerləri 

sosial  sığorta  üzrə  hesablaşmalar,  törəmə  müəssisələr  və  büdcə  ilə  hesablaşmalar 

tutur. Təkcə sosial sığorta üzrə hesablaşmaların xüsusi çəkisi 9,4%-dən 22,1%-dək 

yüksəlmiş,  başqa  sözlə  3207759  manat  çoxalmışdır.  Sifarişçilərdən  alınan 

avansların xüsusi çəkisi müqayisə olunan dövr 9%-dən 3,7%-ə, mütləq rəqəmlə isə 

535406  manat  aşağı  düşmüşdür.  Əmək  ödənişi  üzrə  müəssisənin  özünün  işçlərinə 

olan  kreditor  borcu  ilin  axırına  cəmisi  254264  manat  təşkil  etmiş,  137154  manat 

azalmışdır.  Sair  kreditorlarla  hesablaşmaların  xüsusi  çəkisi  il  ərzində  heç  bir 

dəyişikliyə məruz qalmasa da, həmin dövrdə mütləq rəqəmlə 51629 manat artmağa 

meyl  etmişdir.  Bütövlükdə  isə  kreditor  borlarının  məbləği  6113528  manat 

yüksəlmişdir.  Kreditor  blorclarının  quruluşnda  belə  bir  ciddi  dəyişikliyin  olması 

qarşılıqlı  ödənişlərin  əyata  keçirilməməsindədir.  Dediklərimizi  kreditor  və  debitor 

borclarının müqayisəli təhlili sübut edir (cədvəl 3.5.) 

«İnkor»  MMC-nin  2.4.-cü  cədvəldə  əks  olunan  2015-ci  il  məlumatlarından 

aydın  olur  ki,  ilin  axırına  debitor  borcu  4379326  manat  olmaqla,  kreditor 

borclarından  6336665  manat  az  olmuşdur.  Qarşılıqlı  ödənişlərin  həyata 

keçirilməməsi  göz  qabağındadır.  Belə  bir  vəziyyət  müəssisənin  maliyyə 

vəziyyətinin  son  dərəcə  pisləşməsinə  dəlalət  edir.  Başqa  sözlə,  müəssisə  bu 

borclardan  cəlb  olunmuş  mənbələr  kimi  istifadə  etməyə  məcburdur.  Həm  debitor, 

həm də kreditor borclarının müxtəlif maddələrini ayrı-ayrılıqda araşdırmaq yolu ilə 

konkret  tövsiyyələr  hazırlamaq  və  bu  tövsiyyələrdən  müəssisənin  təsərrüfat 

fəaliyyətinin  yaxşılaşdırılması  üçün  istifadə  etmək  mümkündür.  Ümumiyyətlə, 

müəsstsələrdə  həm  debitor,  həm  də  kreditor  borclarının  dövranı  eyni  düstur 

vasitəsilə hesablanılır. 

 



65 

 

                                                                                                          Cədvəl 3.5. 



Debitor və kreditor borclarının ilin axırına müqayisəli təhlili (2015-ci il) 

Hesablaşmalar 

 

Debitor 

borcları

 

Kreditor 

borcları

 

Borcların üstələməsi

 

debitor

 

kreditor

 

1. Mallara, iş və xidmətlərə 

görə malalan və sifarişçilər 

 

3265058



 

7085757


 

-

 



+3820699

 

2. Törəmə müəssisələrlə



 

-

 



834512

 

-



 

+834512


 

3. Sair əməliyyatlar üzrə 

heyətlə

 

379



 

795095


 

-

 



+794716

 

4. Sosial ehtiyalara 



artırmalar üzrə

 

-



 

268768


 

-

 



+268768

 

5. İddialar üzrə 



 

-

 



772590

 

-



 

+772590


 

6. Sair debitorlarla 

 

1113889


 

-

 



+1113889

 

-



 

7. Əmlak və şəxsi sığorta 

üzrə 

 

-



 

4575278


 

-

 



+4575278

 

8. Büdcədən kənar 



ödənişlər üzrə 

 

-



 

-

 



 

-

 



9. Büdcə ilə

 

-



 

6383991


 

-

 



+6383991

 

                                  



Yekunu 

 

4379326



 

-

 



+16336665

 

 



 

 

3.3. Uzunmüddətli aktivlərinvə qeyri-maddi aktivlərin ödənilməsi  

mənbələrinin təhlili 

Maliyyə  vəziyyətinin  təhlili  zamanı  mühasibat  balansında  aktivin  bütün 

maddələri ümumiyyətlə üç qrupa birləşdirilir: 

1.  Uzunmüddətli  aktivlər.  Bir  sıra  əsas  vəsaitlər,  uzunmüddətli  maliyyə 

qoyuluşları, qurtarmamış əsaslı tikinti, sahibkarlara çatası dividendlər  üzrə 



66 

 

hesablaşmalar  quraşdırılası  avadanlıqlar  və  i.a.  dövriyyədənkənar  aktivlər 



daxil edilir.  

2.  Qeyri-maddi  aktivlər.  Bu  qrupa  satınalınan  dividendlər,  əmtəə  nişanları, 

ticarət markaları, torpaqdan istifadə hüquqları, faydalı qazıntılardan istifadə 

hüquqları,  lisenziyalar,  patentlər  və  s.  uzun  müddət  istifadə  olunan, 

müəssisəyə gəlir gətirən və maddi cismani əsası olmayan aktivlər daxildir. 

3.  Cari  aktivlər.  Bu  qrupa  bütün  növlərdə  istehsal  ehtiyatları,  hazır  məhsul, 

mallar,  bitməmiş  istehsal  qalığı,  pul  vəsaiti,  debitorlarla  hesablaşmalar, 

qısamüddətli maliyyə qoyuluşları və s. dövriyyə aktivləri daxildir. 

Eyni zamanda verilən balansın passivində müəssisə vəsaitinin mənbələri də üç 

qrupa böülünür: 

1.  Xüsusi  vəsait  mənbələri.  Bu  qrupa  nizamanmə  kapitalı,  əlavə  kapital, 

ehtiyat  kapitalı,  yığım  fondları,  istehlak  fondları,  icarə  öhdəlikləri, 

məqsədli maliyyələşmə və daxil olmalar, bölüşdürülməmiş mənfəət, sosial 

sferalar fondu və s. 

2.  Uzunmüddətli  maliyyə  qoyuluşları.  Bu  qrupa  uzunmüddətli  bank 

kreditləri,  uzunmüddətli  borclar,  istiqrazlar,  uzunmüddətə  ödəniləsi 

veksellər və 12 aydan sonra qaytarılası digər borclar daxildir. 

3.  Qısamüddətli  maliyyə  öhdəlikləri.  Bu  qrupa  qısamüddətli  bank  kreditləri, 

malsatanlara  və  podratçılara  olan  borclar,  əməyin  ödənişi  üzrə  borclar, 

alınan  avans  məbləğləri,  büdcədənkənar  fondlara  olan  borclar  və  i.a.  12 

ayadək müddətə qaytarılası borclar daxildir.  

Verdiyimiz  qruplaşmadan  istifadə  etməklə,  müəssisə  aktivlərinin  və 

passivlərinin  müqayisəli  hesabat  dövrü  ərzində  onun  maliyyə  siyasətinin 

səmərəliliyini qiymətləndirməyə imkan verir.  

Bu  cür  təhlil  aparmaq  üçün  balans  məlumatlarından  istifadə  etməklə, 

aşağıdakı formada analitik cədvəl tərtib edilir (cədvəl 3.6.). 



 

 

 


: application -> uploads -> 2016
2016 -> Ali məktəb psixologiyası
2016 -> Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Magistratura Mərkəzi Hacıyev Tural Eldar oğlu
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Magistratura məRKƏZİ
2016 -> İxtisas: 5301. 01 Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya
2016 -> Bilet 1 Davranış iqtisadiyyatı Süni intellektin yaranmasının başlanğıc mərhələsi İnformasiya, verilən, məlumat, bilik Verilənlər bazasının modelləri Bioloji neyron İqtisadi informasiyanın layihələndirmə mərhələləri Genetik alqoritmlər Bilet
2016 -> Dərs vəsaiti kimi tövsiyyə edilmişdir. B a k I 1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə