Erzincan Üniversitesi Yayınları



Yüklə 2,83 Mb.

səhifə97/114
tarix08.03.2018
ölçüsü2,83 Mb.
1   ...   93   94   95   96   97   98   99   100   ...   114

 

 

298 



 

döndü.  I.  Dünya  Savaşı’nın  başlamasından  sonra  Tiflis  e  gitti.  Ekim 

1914  tarihli  toplantıda  ona  önerilen  Ermeni  gönüllü  birliğinin 

komutanlığını  kabul  etmedi.  500  kişiden  oluşan  bir  birliğin  başına 

geçip  Andrani’ye  gitti.  Andranik  Alayında  2.  Bölüğün  komutanlığını 

yaptı.  Andranik’le  beraber  pek  çok  çatışmalara,  Dilman  Çarpışması 

dâhil  olmak  üzere  katıldı.  1916  yılında  “Bir  Ermeni  Bir  Altın”  isimli 

vakıf  ve  hareket  kurdu.  Hareketin  amacı  Ermeni  mültecilerine  ve 

yetimlerine maddi  yardım sağlamaktı. Önce Bitlis’te sonra Bayburt’ta 

faa


liyetlerde  bulundu.  Aralık  1917  yılında  Ermeni  Milli  Komitesi 

Sepuh


’u Bayburt Valisi olarak atarken Kafkasya Rus komutanı Bayburt 

Bölge  Askerî  Sorumlusu  olarak  atadı.  Bayburt’tan  çekildikten  sonra 

Sepuh  Murad

’la  beraber  Erzurum’u  Türklere  karşı  savundu.  Türk 

orduları Erzurum’a Şubat 1918 yılında girdikten sonra Sarıkamış, Kars 

ve Tiflis’e gitti. Ordan Sepuh, Murad ve Vıladi Kafkasya’ya ve sonra 

Bakü  ye  gittiler.  1919  yılında  Ermenistan’a  döndü  ve  Ermenistan 

Cumhuriyeti  Meclis  Üyesi  seçildi.  1920  tarihli  Ermeni  Türk  Savaşı 

sırasında  Kars  Bölgesinde  çarpışmalara  katıldı.  Sovyet  Ermenistan 

kurulduktan sonra, önce Tiflis’e sonra İstanbul’a ve oradan Londra’ya 

gitmek  zorunda  kaldı.  Geçici  olarak  Bulgaristan’da  yaşadı.  Vefatına 

kadar ABD’de yaşamını sürdürdü.  



Srvandzyan, Hamazasp (1873 - 1921) 

Van


’da  1873  yılında  doğan  Hamazasp    Ermeni  Milli 

Hareketi


’ne  katıldı.  1890  yılında  Türk  makamları  tarafından  takip 

edildiği  için  önce  Erivan’a  sonra  Şuşa’ya  gitti.  Kuyumculuk  işiyle 

meşguldü.  Taşnak  Partisi’ne  üye  oldu.  1905  -1906  yılları  arasında 

Ermeni


–Türk  Azeri  olaylarına  katıldı.  1908  yılında  Çarlık  Hükümeti 

tarafından Taşnak Partisine ilişkin davada tutuklandı. Ölüm cezası aldı. 

Ancak  Katolikos 

2.  Matevos’un  ricası  üzerine  bu  karar  Sibirya’ya  15 

senelik  sürgüne  çevrildi.  1913  yılında  sürgünden  kaçtı.  Önce 

Avrupa’ya  sonra  İstanbul’a  gitti.  Haziran  1914’te  İstanbul  delegesi 

olarak  Erzurum

’da  taşnak  Partisinin  Kongresine  katıldı.  Kongrede 

İttihat ve Terakki Hükümeti ile herhangi bir işbirliği yapılmaması için 

konuşmalar  yaptı.  I.  Dünya  Savaşının  başlamasıyla  Ermeni  Gönüllü 

Birlikleri oluşturulmak üzere Kafkasya’ya gitti. 1914 Sonbaharında 1. 

Ermeni Birliğinin Komutanlığını  yaparak Pasin’e gitti. Mayıs  1915’te 

Van’a  ilk  Hamazasp’ın  askerleri  girdi.  Sonra  Bitlis  ve  Hozan 

istikamet

lerinde  savaştılar.  1917  yılında  Eleşkirt  Askerî  Zaptiye 

Amirliğini  yaptı.  1918  yılında  Bakü’deyken  Ermeni  Livanın 




 

 

299 



 

başındayken  Türklere  karşı  savaştı.  Bakü’nün  düşüşünden  sonra 

Hamzasp  İran’a  gitti.  Savaştan  sonra  Ermenistan’a  geri  döndü. 

Ermenistan’a Sovyet askerleri girdiği zaman Şubat 1921 yılında Erivan 

Hapishanesinde 50 kişiyle beraber öldürüldü.  

Vardan Hanasori (Merhabyan Sargis) (? - 1943) 

1890’lı  yıllarda  İran  Azerbaycan’ında  parti  faaliyetlerinin 

yöneticilerinden  biriydi.  Oradan  Türkiye’ye  asker  ve  silah 

göndermekteydi.  1896–1906  Şatah’tan  sonra  Van’da  Türklere  karşı 

savaştı.  1897’de  Hamidiye  Komutanı  Şarif  Bek’e  karşı  operasyon 

yürüttü.  Ermenilerin  İran’dan  Türkiye’ye  gönderdiği  silahların 

engellenmesi için Şarif Bek müdahale etti. Bu müdahaleyi yapan Şarif 

Bek’e  saldırı  düzenlendi  ve  Şarif  Bek  öldürüldü.  Vardan  1905’te 

Karabağ’da  Ermeni–Türk  Azeri  olayları  başladıktan  sonra  1908’de 

Türkiye’ye  gitti.  Bir  süre  İzmir’de  yaşadı.  1915  Ararat  Livasının 

başındayken  Kafkasya  Cephesinde  Ermeni  gönüllüler  Van’a  girdi. 

Sovyet  Ermenistan  kurulduktan  sonra  Erivan

’da  1943  yılında  vefat 

edene kadar yaşadı. 



Vorontsov-

Daşkov, İllarion İllarionoviç (1837-1916) 

1837  yılında  St.  Petersburg’ta  doğdu.  1855  yılında  Moskova 

devlet Üniversitesinde okumaya başladıktan bir sene sonra askere gitti. 

1859-


1862 yılları arasında Kafkasya’da çeşitli çatışmalara katıldı. 1860 

yılında  astsubay,  sonra  yüzbaşı  oldu.  1865  yılında  albay  olarak 

Türkistan’da  Rus  Kurmay  Başkanlığını  yaptı.  28  Ekim  1866  yılında 

Türkistan  bölgesi  General  Valisinin  yardımcısı  olarak  atandı.  1877-

1878  tarihli  Türk-Rus  savaşı  sırasında  Rusçuk  müfrezesinin 

komutanlığını  yaptı.  1881  yılında  Rus  İmparator  III.  Aleksander’in 

Güvenlik  Başkanıydı  ve  aynı  zamanda  İmparator  Sarayı  ve 

Toprakları’nın Bakanıydı. 1890 yılında general rütbesine yükseltildi.  

1905  yılında  Kafkasya  Valisi,  Kafkasya  Askerî  bölgesi 

Genelkomutanı  ve  Kafkasya  Kazak  birimlerinin  atamanı  (elebaşı) 

olarak görevlendirildi. Kafkasya’da 1905-1906 yıllarında Ermeni-Türk 

Azeri olaylarını bastırmaya çalıştı. 30 Ağustos 1914 yılında Kafkasya 

Ordusu  Başkomutanlığına  getirildi.  Operasyonların  planlanması  ve 

ordunun  yönetimine  neredeyse  katılmadı.  Ordu  komutanlığını  önce 

General Myşlayevskiy’e, sonra general Yudeniç’e aktardı. Vorontsov-

Daşkov  cephe  gerisine  ilişkin  sorunlarını  çözmekle  uğraşmaktaydı. 




 

 

300 



 

1915  yılında  Ordu  komutanlığını  bıraktı.  15  Ocak  1916  yılında 

Alupka’da (Kırım) vefat etti. 

Vratsian,  Simon  (G

RUZİNYAN,  Samson  veya  Semen  Lazareviç) 

(1882 - 1969) 

Devrim  faaliyetlerind

e  bulunduğu  için  Batum,  Trabzon  ve 

İstanbul’a  gitti.  I.  Ve  II.  Dünya  Savaşı  yıllarında  Tiflis’te  Ermeni 

gönüllü birlikleri oluşturan bir Ermeni devlet adamıdır. Rusya’ya geri 

döndükten  sonra  1908  yılında  polis  takibinden  kaçarak  Nahcıvan’dan 

St.  Petersburg’a  gitti.  Hukuk  ve  Eğitim  Fakültesi  mezunuydu.  Mayıs 

1920  yılında  Tarım  Bakanı,    Kasım  1920  yılında  Ermenistan 

Cumhuriyeti  Başbakanı,  Kasım-Aralık  1920  İçişleri  Bakanı  oldu. 

Taşnak Hükümetinin Bolşevikler tarafından devrilmesinden sonra 1921 

yılının  başlarında  Bolşeviklere  karşı  isyanda  yer  aldı.  İsyanın 

genişlemesinden sonra Ermenistan’dan Fransa’ya gitti. Sonra ABD’ye 

oradan da Lübnan’a geçti. Diğer radikal Taşnaklar’dan farklı olarak II. 

Dünya Savaşı yıllarında Hitler Hükümeti ile işbirliği kurmadı. 1969’da 

Beyrut’ta vefat etti.  

1918’de Transkafkasya Meclis Üyeliği ve 1919’da Ermenistan Meclis 

Mebusluğu. 

1951’den sonra Beyrut Ermeni Ruhban Mektebi Rektörü. 



Yudeniç, Nikolay Nikolayeviç (1862-1933) 

1862  yılında  Moskova’da  doğdu.  1881  yılında  Moskova’da 

Aleksandrovskoye 

Askerî  Okulundan  mezun  oldu.  1887  yılında 

Genelkurmay Akademisinden mezun olduktan sonra Kurmay üst yaver 

olarak  atandı.  1900  yılında  Türkistan  avcı  livası  Kurmayında  subay 

oldu. 18. Avcı Alay Komutanı olarak Rus-Japon savaşına katıldı. 1907 

yılından sonra Kafkasya Askerî Bölgesi Levazım Generali oldu. 1912 

yılında  Kazan  Kurmay  Başkanı,  1913  yılından  itibaren  Kafkasya 

Askerî  Bölgesi  Kurmay  Başkanıydı.  Birici  Dünya  savaşının 

başlanmasıyla  Yudeniç  Kafkasya  Ordusu  Kurmay  Başkanlığını  yaptı. 

Sarıkamış’ta  Enver  Paşa’nın  ordusunu  yenilgiye  uğrattı.  1915  yılında 

Kafkasya ordusu Genel Komutanlığına atandı. O sene Van bölgesinde 

Türklere karşı savaştı. 13-16 Şubat 1916’da Yudeniç Erzurum savaşını 

kazandı,  15  Nisan  ise  Trabzon’u  işgal  etti.  Rusya’daki  Şubat 

devriminden  sonra  Yudeniç  Kafkasya  cephesi  Komutanlığını  aldı. 

Ancak  1917  yılında  iktidara  gelen  Geçici  Hükümet  Yudeniç’i  terhis 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   93   94   95   96   97   98   99   100   ...   114


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə