Fakultə : «Əmtəəşünaslıq» Ixtisas : Istehlak mallarının ekspertizası və marketinqi



Yüklə 381,83 Kb.

səhifə2/14
tarix08.03.2018
ölçüsü381,83 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

 

Burada aşağı keyfiyyətli əhəng alınır, çünki buna kül qarışır. Qaz peçlərində 



kül olmadığına görə yandırılan əhəngin keyfiyyəti yüksəlir. 

Əhəng  yandırılan  zaman  çalışmaq  lazımdır  ki,  əhəngdaşı  parçaları  bərabər 

qaydada yansın. 

Əhəngin  yarımçıq  və  ya  həddən  artıq  yanması  halları  o  zaman  baş  verir  ki, 

əhəngdaşı  parçaları  müxtəlif  irilikdə,  yaxud  peçin  temperaturunu  həddən  artıq 

yüksək  və  ya  ondan  olan  xəmirin  miqdarını  azaldır,  habelə  əhəngin  sönməsini 

ləngidir. 

Əhəngin sönməsi  nəticəsində suyun  miqdarından asılı olaraq əhəngi  ya toz, 

yaxud da süd halına düşür. Toz  halına salınması  üçün sönməmiş əhəngin çəkisinə 

nisbətən nəzəri olaraq 32%, təcrübi olaraq isə bundan 2-3 dəfə artıq, yəni 64-69% 

su götürülsün ki, bu da əhəngin yağlılıq dərəcəsindən asılıdır. 

Kənar  qatqı  az  olduqda  əhəng  yağlı  sayılır  və  onun  sönməsi  üçün  artıq  su 

lazımdır. 

Gips  yapışdırıcıları  gips  daşının  (CaSO

4

2H


2

O),  yaxud  gips  anhidridinin 

(CaSO

4

),  habelə  kimya  sənayesinin  bəzi  tullantılarının  emalı  nəticəsində  əldə 



edilir. 

Gips  yapışdırıcılarının  əsas  istehsal  prosesi  termiki  emaldan,  yəni  gipsin 

qaynadılmasından  ibarətdir.  Bu  zaman  aşağıdakı  reaksiya  üzrə  gips  daşının 

dehidratlaşması prosesi gedir. 

 

2(CaSO

4



2H

2

O)=2(CaSO

4



0,5H

2

O)



13H

2

 

Gips  daşının  termiki  emalı  odadavamlı  boruları  olan  qazanlarda,  fırlanan 



peçlərdə, buxarvermə cihazlarında, habelə şaxtaşəkilli, halqavari, kameralı və yağlı 

peçlərdə aparılır. Son zamanlarda gips daşının içərisindən isti qaz keçən kürəvi və 

yaxud  aerobil  dəyirmanlarda  asılı  vəziyyətdə  olaraq  emal  edilməsi  üsulu  geniş 

yayılmışdır. Bu üsul gips daşının dehidratlaşmasını təmin edir və gipsi tonklonlara 

aparır ki, buradan da o, bunkerlərə daxil olub, orada saxlanılır. 



 

Gips  daşı  170-200



0

C  temperaturda  yandırıldıqda  o  qədər  də  möhkəm 

olmayan,  tez  bərkiyən  məhsul  (inşaat  gipsi)  əmələ  gəlir.  Gips  daşı  600

0

C-dən 



yuxarı  temperaturda  yandırılanda  möhkəmliyi  yüksək  olub,  ləng  bərkiyən 

yapışdırıcı maddə alınır (yüksək dərəcədə davamlı gips və s.). 

Gipsin  özünü  tutması  və  bərkiməsi  prosesinin  ləngidilməsi  üçün  yarımsulu 

gipsin  suda  həllolma  qabiliyyətini  aşağı  salan  maddələrə  (keratin,  sümüklə  ət 

yapışqanı, boraks, pazsin, sulfid spirti və s.) tətbiq edilir.  

Gipsin bərkiməsini sürətləndirmək üçün 2 sulu gips, natrium uporid və digər 

duzlar  tətbiq  olunur.  Bunlar  gips  xəmiri  və  yaxud  məhlula  qatılanda  hazır 

kristallaşma  mərkəzləri  əmələ  gətirir  ki,  bunlar  da  məhluldan  2  sulu  gips 

kristallarının çökməsini sürətləndirir. 

Maqnezium  yapışdırıcısına kaustik  və  maqnezit kaustik dolomit daxildir ki, 

bunlar 

maqnezit 



dolomitin 

bərkimə 


dərəcəsinə 

çatdırması 

şərti 

ilə 


yandırılmasından əldə edilir. 

Kaustik  maqnezitin keyfiyyəti  materialın  yandırılması prosesinin sürətindən 

və temperaturundan, habelə onun parçalarının irilik və xırdalıqlarından asılıdır. Bu 

material  yandırılan  zaman  xüsusi  çəkisi  3,1-3,42  sm

3

  tam  bircinsli  məhsul  əldə 



etmək məqsədi güdülür. 

Yandırma  prosesi  yastı,  kameralı,  şaxtalı  və  fırlanan  peçlərdə  aparılır. 

Şaxtalı və fırlanan peçlərdə yandırılan materialdan daha yüksək keyfiyyətli məhsul 

əldə edilir. 

Hidravlik  əhəng  tərkibində  8-dən  20%-dək  gil  qatışığı  olan  əhəng  daşının 

bərkimə  dərəcəsinə  çatdırmaq  şərtilə  yandırılması  nəticəsində  əldə  edilir.  Gilin 

qatılığı çox olduqda onun hidravlik xassələri də yüksək olur. 

Əhəng daşı 900-1000

0

C-də şaxtalı peçlərdə yandırılır. 



Yandırılan  zaman  ən  bəsit  aliminat,  silikatlar  və  ferritlərə  (kalsium  1  SoO

2

 



alimonat  CaO

2

Ab



2

O

3



,  kalsium  2  –  silikat  –  2CaOSOO

2

  və  kalsium  2  ferrit  2) 



əmələ gəlir ki, bunlar da əhəngə hidravlik xassələr verir. 


 

Rant  sement  istehsalı  xammalın  (əhəng  maqnezium)  900-1100



0

temperaturda  şaxtalı,  halqavari,  yaxud  fırlanan  peçlərdə  yandırılıb,  sonra 



döyülməsindən  ibarətdir.  Yandırılan  zaman  burada  (CaSO

4

)  parçalanır  və  əmələ 



gələn  (CaO)  demək  olar  ki,  bütünlüklə  digər  oksidlərlə  birləşib  silikatlar, 

aliminolatlar və kalsium ferritləri əmələ gəlir. 

Tərkibində  sərbəst  kalsium  oksidi  olmadığından  rant  sementi  su  ilə 

qarışdırıldıqda  sönmür.  Yandırılmış  «kür»  məhsul  kürəvi  və  yaxud  boruşəkilli 

dəyirmanlarda döyülür, bütün dənələri 4900 deşikli ələkdən keçiriləndə qalıq 25%-

dən artıq olmalıdır. 

Portlansement, sement klipkerinin narın üyüdülməsindən alınan məhsuludur. 

Klipker  əsasən  kalsium  silikatlarından  ibarət  olur.  Istehsalına  görə  portlansement 

yapışdırıcılar  içərisində  birinci  yer  tutur.  Portlansementin  keyfiyyəti  xammalın 

kimyəvi  tərkibinin  dəyişilməsindən  və  istehsal  rejiminə,  xüsusən  yandırmaq 

rejiminə riayət olunub-olunmamasından asılıdır.  

Klipker  tərkibinin  sabit  saxlanmasını  təmin  etmək  üçün  ilk  xammalın 

tərkibində  ən  azı  75-78%  CaCO

3

  və  22-25%  SOO



2

,  Al


2

O

3



,  Fe

2

O



3

  oksidləri 

olmalıdır. Oksidlərin miqdarı klipkerdən aşağıdakı kimi, yəni CaO – 6067%, SoO

2

 



– 19-24%, H

2

O



3

 – 47%, Fe

2

O

3



 – 2,66% olmalıdır. 

Portlansementin  keyfiyyətini  aşağı  salan  qatqılar  maqnezium    oksidindən 

(MgO)  və  kükürd  anhidridindən  (SiO

3

)  ibarətdir  ki,  bunların  da  miqdarı  müvafiq 



olaraq  4,5%-i  və  3%-dən  artıq  olmalıdır.  Maqnezium  oksidi  sement  bərkiyən 

zaman  onun  həcmində  qeyri-bərabər  dəyişiklikliyə  səbəb  olmalıdır  ki,  kükürd 

anhidridi sulfat korroziyası prosesini sürətləndirir. 

Kalsium  oksidi  klipkerdə  digər  oksidlərlə  kimyəvi  birləşmiş  olur.  Turşu 

oksidləri ilə birləşmiş olan kalsium oksidi çoxalanda sementin möhkəmliyi artır və 

bərkimə  prosesi  sürətlənir.  Klipkerdə  sərbəst  əhəngin  qalması  yaxşı  hal  deyil, 

çünki  bu  da  maqnezium  oksidi  kimi,  həmçinin  qeyri-bərabər  dəyişilməsinə  səbəb 

olur. 





Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə