Fen laboratuvarinda öLÇÜ hatalari ve anlamli rakamlar ölçü hataları



Yüklə 445 b.
tarix06.02.2018
ölçüsü445 b.


FEN LABORATUVARINDA ÖLÇÜ HATALARI VE ANLAMLI RAKAMLAR


Ölçü hataları

  • Hiçbir fiziksel ölçü yardımıyla bir fiziksel büyüklüğün kesin değeri elde edilemez

  • Alet duyarlılığı, izlenilen metot, ve ölçüyü yapan şahsın yeteneğine göre değere az veya çok yakın bir sonuç bulunabilir



  • Anlamlı rakam: doğru olduğu kesin bilinen rakamdır

  • Fiziksel ölçülerde bir ve yalnız bir tahmini veya şüpheli rakama müsaade edilir ve buna da anlamlı rakam gözüyle bakılır.



  • 4,87 cm (Milimetre bölmeli bir cetvelle uzunluk ölçülmüş)

  • 6 veya 8 de olabilir. Ne olursa olsun bu rakam ölçülen uzunluk hakkında faydalı bir şey ifade eder.

  • Anlamlı rakam sayısı: 3

  • Virgül’ün anlamlı rakamlar üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • 48,7 – 0,0487 gibi.. Bunlarda anlamlı rakam sayısı: 3



  • Bir milimetre bölmeli bir cetvel ile bir uzunluğun tam 30 cm olarak yazılması “cehalet örneği”

  • 30 cm yerine 30,00 yazmak lüzumsuz değil aksine yazılması zorunludur.



Aşağıdaki sayıların 3 anlamlı rakamla yazılması

  • 1,2446

  • 6,2563

  • 76,254

  • 87,35

  • Kural 1: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 den küçük ise korunan son rakam olduğu gibi kalır, değilse 1 artırılır!

  • Kural 2: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam tek ise son anlamlı rakam 1 artırılır

  • Kural 3: Terk edilen ilk anlamsız rakam 5 ve korunan son anlamlı rakam çift ise değiştirilmez



Ölçme

  • bir varlığı veya varlıklara ait özellikleri, uygun araçlar kullanarak, bir birim cinsinden sayı ile ifade etmektir.

  • Nitel Ölçümler

  • Nicel Ölçümler



Nitel Ölçümler



Nicel Ölçümler

  • Bir nesne veya olayla ilgili değişkenlerin büyüklüklerinin sayısal olarak ifade edilmesidir



Ölçüm Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar

  • Kullanılan ölçü aracını ölçebileceği en küçük değer yani duyarlılığı istenilen duyarlılık düzeyine ve nesnenin boyutlarına uygun olmalıdır

  • Ölçüm yapan kişiler o alanda kullanılan aletleri kullanmasını daha önce öğrenmiş olmalıdır

  • Ölçü araçlarının zamanla ayarı bozulabilir. Bu nedenle düzenli aralıklarla ayar kontrolü yapılmalıdır



Güvenirlik

  • herhangi bir ölçme araç veya yönteminin ne derece tutarlı ölçüm yapabildiğidir

  • ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir



Tutarlılık

  • ölçümler arasındaki farklılığın ne boyutta olduğuna karar verilmesidir ve rastlantısal hatalara bağlıdır

  • ölçümler arasındaki farklılığın ne derece olduğunu kontrol etmek ve ortalama alarak daha az hatalı değeri belirlemektir



Deneysel hatalar

  • Deney sürecinde; deney aracı, deneyi yapan kişi, deney yöntemi ve deney ortamı koşullarından biri ya da birkaçından ileri gelen hatadır.



Kaba Hatalar

  • aletindeki yanlış okuma hatası, yanlış hedefe bakmaktan doğan hatalar gibi ölçmecinin dikkatsizliği, yorgunluğu vb. nedenlerle ortaya çıkabilecek hatalardır.

  • Kaba hatalar kontrol ölçmeleriyle kolayca ortaya çıkarılabilir.



Düzenli (Sistematik) hatalar

  • Bu hatalar ölçümde kullanılan sistemden veya aletten ileri gelir. Ölçme sonuçlarına aynı yönde etkiyen hatalardır.

  • Bu hataların büyüklüğü ve işaretleri belli bir parametreye bağlıdır.

  • Bu parametrelerin etkileri ortadan kaldırılmadan ölçmeler ne kadar tekrar edilirse edilsin bu tür hatalar ortadan kalkmaz.



Deneyi yapan kişiyle ilgili hatalar

  • İnsan duyu organlarının kusursuz olmaması nedeni ile kişisel dikkat ve yeteneğin sınırlı olmasından kaynaklanan hatalardır.

  • Aynı zamanda deneyi yapan kişinin deneyim ve becerileriyle ilgilidir.

  • Örneğin, yatay açı ölçümünde operatörün, aletin düşey gözlem çizgisini, gözlenen hedefe tam olarak yöneltememesi gibi



Girişim hataları:

  • Ölçüm yapan aletin ölçülen değişkenin değerini etkileyerek değiştirmesidir.



Ortamdan Kaynaklanan Hatalar

  • Rüzgar, sıcaklık, rutubet, hava katmanlarındaki kırılma, yerçekimi, manyetik alan vb değişik doğa olaylarından kaynaklanan hatalardır.

  • Örneğin, çelik şerit metrenin boyunun hava sıcaklığı ile değişimi gibi



Düzensiz (Rastlantısal, Tesadüfi) Hatalar

  • Kaba ve düzenli olmayan diğer bütün hatalar düzensiz hata olarak adlandırılırlar ve bu hatalar, kontrol ölçmeleriyle de ortaya çıkartılamaz.

  • Hataların işaretleri bazen artı bazen de eksi olabilir.



Hesaplama hataları

  • Matematiksel hatalardır. Verilerin Analizinde Yapılan Hatalar; Puanlama, tablo yapımı, hesaplama hataları ölçümü büyük oranda etkileyebilir.



Verileri işlerken sonuçları yuvarlatma

  • Anlamlı rakamlarda yapılan hatalardır.



Yaklaşık alma

  • Sonuçların yaklaşık alınmasında yapılan hatalardır.



Hatalar



Mutlak hata

  • Bir ölçü aynı özenle n defa tekrarlandıktan sonra aritmetik ortalaması X bulunmuş ise teoriye göre mutlak hata:



Bağıl hata



Örnek 1

  • 27,12

  • 27,04

  • 26,15

  • 27,08

  • 27,15

  • 27,12

  • 26,90

  • 27,14

  • 26,95

  • 27,03

  • 27,20





Örnek 2

  • Sonucu, mutlak ve bağıl hatayı hesaplanıyınız.



Örnek 3





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə