Fġqh təLĠMĠ



Yüklə 3,35 Kb.

səhifə89/92
tarix08.03.2018
ölçüsü3,35 Kb.
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   92

 
 
371
 
 
 fiqh təlimi 
Diqqət: 

 
Əgər  bir  məntəqədə  kürəkən  üçün  ev  ləvazimatları  almaq  adət 
olarsa və zaman keçdikcə  yavaĢ-yavaĢ bu ləvazimatları  aldıqları təq-
dirdə bir il keçərsə və bu ləvazimatlar gələcəkdə məunə hesab olunar-
sa, xümsü yoxdur.
1
 

 
Əgər bir Ģəxsin yaĢayıĢ evi olmadığı halda bir hissə torpağı olsa və 
onun  üstündən  bir  il  ya  çox  keçsə  də  ev  tikə  bilməsə,  əgər  torpağı 
ehtiyac olduğu evi tikmək üçün ilin ortasında almıĢ olsa, onun hazırki 
xərci hesab olunur və xüms vacib deyil. Amma əgər onu ilin gəlirin-
dən  satmaq  və  pulunu  da  ev  tikmək  qəsdi  ilə  alsa,  xümsünü  vermək 
vacibdir.
2
 

 
Bir kəsin  yaĢamaq üçün evi  yoxdursa və ilin ortasında torpaq alıb 
özü  üçün  tikmək  istəsə,  evi  tikməyə  baĢlayıb  amma  tamamlamamıĢ-
dan əvvəl xüms ili çatarsa, tikiliĢə sərf etdiyi pula xüms düĢmür.
3
 
3. Borcun xümsünün ödənilməsi. 
ÖdənilməmiĢ  borc  –  istər  müddətli  olsun,  istər  müddətsiz,  istər  borc 
almaqla  olsun,  istər  nisyə  mal  almaqla  -  illik  gəlirdən  istisna  deyil, 
amma əgər gəlir ilinin xərcini təmin etmək üçün olarsa ki, ilin gəlirin-
dən  bir  miqdarı  borca  sərf  etsin,  istisnadır  və  onun  bərabərində  illik 
gəlirə xüms aid olunur. Amma əgər əvvəlki illərin borcları üçün olar-
sa, illik gəlir onu ödəməyə sərf etmək caizdir, amma əgər ilin sonuna 
qədər ödənməsə, illik gəlirdən istisna olunur.  
                                         
1
 
Şəri suallara cavab, 116 
2
 
Şəri suallara cavab, 113, 116 
3
 
Şəri suallara cavab, 113 


 
 
372
 
 
 fiqh təlimi 
Öncədən alınan icarə pulu və s. 
1) Ġcarə (kirayə) götürənin icarəçiyə öncədən verdiyi pul əgər qazan-
cından olubsa, bir il keçəndən sonra xüms düĢür və icarə götürən onu 
istədiyi vaxt icarə verəndən götürsə, xümsünü ödəməlidir.
1
 
2)  Həcc  ya  ümrə  ziyarətinə  gedənlər  hal-hazırda  əllərində  olan  pulu 
müzaribə kontraktı əsasında banka qoymalıdırlarsa və ona da üzərinə 
faiz gəlir (mənfəət artır) və 3 ildən sonra onların növləri çatanda pulun 
özünü  və  ondan  gələn  xeyri  həcc  təĢkilatçılarına  (kompaniyalarına) 
verib  həccə  və  ya  ümrəyə  gedirlərsə,  tapĢırdıqları  xüms  ilində  həccə 
getsələr, xümsü yoxdur, amma əgər onların həcc növbəsi xümslü ildən 
sonra olarsa, pulun əsli xümsü ödənilməyən puldan olarsa, xüms dü-
Ģür, amma pulun gəlirini (faizinə) əgər həcc səfərinə getməzdən əvvəl 
ala bilməzsə, illik gəlirin bir hissəsi hesab olunur ki, o xərclərin xüm-
sü yoxdur.
2
 
3) Əgər Tehranda beynəlmiləl kitab sərgisində kitab almaq üçün olan 
pulu  kitabları  təhvil  almamıĢdan  əvvəl  ödəyibsə,  lakin  kitablar  ona 
gəlib çatmayıbsa, xümsü  yoxdur.  Bir Ģərtlə ki, qeyd olunan kitablara 
ehtiyacı malı və ürfən Ģəninə münasib olmalıdır və onun hazırlanması 
öncədən ödənilmiĢ qiymətinə əsaslanmalıdır.
3
 
 
 
 
                                         
1
 
Şəri suallara cavab, 821, 818, 146 
2
 
Şəri suallara cavab, 123 
3
 
Şəri suallara cavab, 112 


 
 
373
 
 
 fiqh təlimi 
SUALLAR: 
1. Xümsün vacib olmaması üçün bir əmtəəni il uzunu istifadə etmək 
lazımdır, yoxsa ilboyu ona ehtiyac ehtimalı kifayətdir, hətta il uzunu 
istifadə olunmasa da. 
2.  İl  ortasında  alınan  dərmanlar  əgər  xüms  ilinin  başına  qədər 
işlən-məmiş qalarsa, ona xüms düşürmü? 
3. Bir kəsin yaşamağa evi yoxdur, buna görə də torpaq alır ki, özü 
üçün ev tiksin, amma evi tikmək üçün kifayət qədər pulu olmadığın-
dan bir il keçir və onu satmağa da çatdırmır, ona xüms düşürmü? 
4. İllik xərclərindən bəzən artıq qalan işçilərin puluna-əgər nəqd və 
ya hissəli ödəməklə borcları olarsa xüms düşürmü? 
5.  Adətən  ev  icarə  etmək  üçün  əvvəlcədən  bir  miqdar  pul  verirlər, 
əgər  bu  pul  qazancdan  olarsa  və  bir  neçə  il  ev  sahibində  qalarsa 
ondan  geri  alandan  sonra  o  dəqiqə  onun  xümsünü  verməlidirmi? 
Həmin pulla başqa yerdə ev icarəyə götürə bilərmi? 
6. Həccə getməyə ad yazdırmağa ödənilən pulun üstündən bir neçə 
il keçərsə xüms düşürmü? 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
 
374
 
 
 fiqh təlimi 
YETMĠġ BĠRĠNCĠ DƏRS 
QAZANCIN XÜMSÜ (5
Qazancın xümsünün hesablanması və ödənilməsi “2” 
11.Qazancın xümsünün hesablanması və ödənilməsi 
1. Gəlirin eyninə xümsün aid olması. 
Gəlirin eyninə xüms düĢür və xüms sahibləri eynin tamam hissələrin-
də  sahiblə  (maliklə)  Ģərikdirlər.  Buna  görə  də  malik  (sahib)  vəliyyi-
əmrin  (fəqihin)  icazəsi  olmadan  xümsü  ödəməmiĢdən  əvvəl  bütün 
eyndən istifadə edə bilməz (istər həqiqi və xarici istifadə olsun, məsə-
lən, yemək, içmək, geyinmək,oturmaq, istərsə də etibari, məsələn, sat-
maq,  bağıĢlamaq,  icarə  vermək,  razılığa  gəlmək).  Əgər  onu  əmanət 
götürsə və özünü xümsün sahiblərinə borclu bilsə və eyni istifadə etsə 
və tələf etsə, zamindir. Həmçinin eynin xümsünü verməmiĢdən əvvəl 
bir hissəsindən də istifadə edə bilməz. Hətta eyndən qalan onun xüm-
sü qədər və ya çox olarsa və o da qalanının xümsünü ödəmək qərarın-
da olsa da.
1
 
2. Xümsün aid olduğu zaman. 
Gəlirin xümsünün aid olduğu zaman gəlirin ələ gəldiyi vaxtdır, xümsü 
ödəməyə bir il vaxt olsa da. Buna görə də pulun sahibi il baĢa çatmaz-
dan əvvəl xümsü verməsi  caizdır. Həmçinin öz xüms ilini  geri və ya 
irəli  sala  bilər,  bir  Ģərtlə  ki,  keçən  müddəti  hesablasın  ki,  bununla 
xüms sahiblərinə zərər vurmasın.
2
 
 
                                         
1
 
Şəri suallara cavab, 864, 131, 132, 132, 141, 121, 184 
2
 
Şəri suallara cavab, 165, 186, 1111 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   92


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə