I c I l d Qədim dövr Prof. Dr



Yüklə 112 Kb.

səhifə32/76
tarix09.03.2018
ölçüsü112 Kb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   76

Beləcə  eşidilir  deyib,
K eçicidir  əzab  deyib,
Həmişə  boş,  mənsiz  deyib,
On  p aram ita  başda  olmaqla
BöyÜK  b o d h isattv aların   hərəKəti  deyib
İncə,  dərin,  ləzzətli
SabahKi  əlverişli  (m əqam ları)  dinləməyə 
Ç ağıran  mübarəK  qanun  səsi 
Beləcə  xoş  eşidilir.
Bu  səslərin  içində
B ü rh an ............................
C am aat  topluluğunu  düşünm əyi 
B unları  .............................
Əldə  etməyə  çalışm ,
Əldə  etm əyi  buraxm ayın,
Q urtulm aq  istəyən  əsillər!
A ltıncı,  hər  cür  cövhərli,
Seçilmiş,  somlu, 
ç i s u k
I
u
,
Qızıl  q ara  torpağm da 
Çox  görməli,  sevgili!
Beşər  yüz 
K o r t i  
cövhərli
Bütöv  göy  ü zü .................
H ər  birində  ...................
Vahid 
Kİmi 
ölçü-biçisizdirlər.
T anrı  .................................
Dövr 
edərəK 
toplanıb
İlahi  oyun  ..........................
TərpətdİKİərini  düşünm əli.
Yenə  saysız-hesabsız 
Y araşan  oyun  bölÜKİəri 
Göy  üzündə  parlayaraq,
A sılı  olduğundan  yapışaraq, 
.................................... yüz
Əllişər  jojana  böyüyünü
R əngarəng  işıqlar  çıxdığını
B rahm anm   incisi,  KİnsÜK,
.............. həqiqət  inci  ağlarm m
Geniş,  bütöv  olduğunu  düşünm əli. 
İncə  görKəmli  K utaqaralar,
B ayraqlar  daşıyan  dirəKİər,
D uran  b in tə v ir  KerİKİər  (?),
Daim i  işıq  bəzəKİəri...
Bu  cövhər  bəzəKİəri 
B ulud 
Kİmi 
hər  tərəfə  yayılaraq 
D ünyanın  h ər  yanm da  istəyə  görə 
B ü rh an lar  işlərin i  görüb,
B ü tü n   canlıları  q u rtarıb  
İstəKİərinə,  h ü zu ra  qovuşdurduqlarını 
Açıq,  inam lı  b ir  şəKİldə 
A lam bana  edib  düşünm əli.
B u d u r bu  yeddinci  sıra  .............
O turacaq  cövhər  lınhuası
Bu  yer  isə  ..........................
................................. rahibin
Bodhi  ru h u n u n   gücüylə
Əgər  Kİmlərsə  istəsə 
A bita  bürhanı  görməyi, 
Əvvəlcə  lınhua  çiçəyi  olan  yeri
Açıqca  ...............   düşünülm əli.
B ir 
Kİmsə 
bu  düşüncəni
B aşarıb  ...........   tam am larsa,
Əlli  min  dövranlıq  sam sarada 
Borc,  ödəmə  ...........   verilərəK


E tdiyi  ağır  günahlar 
TəmizlənərəK,  gedib,  uzaqlaşıb 
A bita  bürhanm   h ü zu ru n d a 
Seçilib  doğulm ağa  qadir  olurlar.
Əldə  etməyə  çalışm ,
Əldə  etməyi  buraxm aym , 
Q urtulm aq  istəyən  əsillər!
SəKKİzinci  A bita  bürhanın 
Əbədi  sÜKunət  içində  d u ran , 
Seçilmiş  qeyri-adi  vücudunu 
SevərəK  ...........düşünm əli.
B ütün  mövcud  b ü rh an la r 
Saf  qanun  nəslinin  əsasıdırlar.
(Səhifə  düşm üşdür)
DüşünməKİə  yetilməyəcəK  vəziyyətini
Çaşmadan  saflaşaq  deyə  düşünm əli.
Əldə  etməyə  çalışın,
Əldə  etməyi  buraxm ayın,
Q urtulm aq  istəyən  əsillər!
İnanaraq  hörm ətlə  ibadət  edib
(Səhifə  düşm üşdür)
QƏDİM  TÜRK 
NƏSRİ


Q
ədim  tü rn   ədəbiyyatında  şerdən  fərqli  olaraq  n əsrin  İİk  nü- 
m unələri  xeyli  gec  -   I  m inilliyin  o rtala rm d an   sonra  meyda- 
na  çıxır.  Və  m üşahidələr  g ö stə rir  kİ,  həm in  nüm unələr  öz  ide- 
ya-məzmun,  poetİK  texnologiya  qaynağm ı  qədim  türK   eposun- 
dan  alır.
Qədim  türK  n əsrin in   şah  əsərləri  GöytürK  im periyasm m   son 
dövrlərində  -VII  əsrin  son  VIII  əsrin  İİ
k
  onillİKİərində  Orxon  çayı 
hövzəsində  “bənqü  ta ş la r”  (“əbədi  d aşlar”)  üzərinə  həKK  olunm uş  Kİ- 
tabələrdir.  Qədim  türK  (run)  əlifbası  ilə  yazılm ış  həm in  Kİtabələrdən 
tarix  etibarilə  birincisi  Ongin  (VII  əsrin  80-ci  illərin in   sonu  90-cı  il- 
lərinin  əvvəli),  İKİncisi  TonİKİK  (VIII  əsrin   İİ
k
  onilliyinin  sonu  İKİn- 
ci  onilliyinin  əvvəlləri),  ü çüncüsü  Kül  tiq in   (732),  dördüncüsü  isə 
Bilgə  xaqan  (734)  dır.  Y
üksək
  dövlətçilİK  düşüncəsinin  ifadəsi  olan 
bu  Kİtabə-əsərlər  qədim  türK   eposundan  gələn  mÜKəmməl  ədəbi-bədii 
təfəKKÜrün  yeni  ta rix i  dövrdəKİ  davam ı-inK İşafıdır.  K itabələrdə  nə 
qədər  KonKret  ta rix i  şəxsiyyətlər,  hadisələr  barəsində  d an ışılırsa  da- 
nışılsm ,  m ütləq  həm in  şəxsiyyət  və  ya  hadisələrin  qeyri-KonKret 
epİK  m ənşəyindən  çıxış  ed ilir,  “tarixəqədərK İ”  təsəvvürlərə  istinad 
olunur.  Məsələn,  Kül  tiq in in   şərəfinə  yazılm ış  abidədə  GöytürK  döv- 
lətinin  yaranıb  form alaşm ası  ta rix i  barədə  söhbət  getsə  də,  m ətn  qə- 
dim  türK  d astan larm m   epİK  təhKİyəsini,  bədii  intonasiyasm ı  müha- 
fizə  edir.  GöytürK  dövləti  VI  əsrin   o rta la rm d a  form alaşdığı  halda 
həmin  abidədə  onun  (GöytürK  dövlətinin)  ta rix in in   az  qala  dünyanm  
yaranm asm dan  başladığı  g ö stərilir  Kİ,  bu  da  epos  təfəKKÜrünün 
“təzyiq”in in   nəticəsidir.  Və  həm in  “təzyiq”  özünü  GöytürK  dövlətini 
yaratm ış  K ağanlardan,  onlarm   gördüyü  böyÜK  işlərdən,  m üxtəlif 
xalqlarm ,  ta y fa la rm  o nlarm  (Kağanlarm ) bu  dünyadan getm əsinə 


dərlənm əsindən  -prinsip  etibarilə,  olmuş  ta rix i  hadisələrdən  danışı- 
landa  da  g ö stərir.
Qədim  türK  (run)  KİtabələrindəKİ  qəhrəm anlar  ta rix i  şəxsiyyət 
olsalar  da,  onlarm   ideya-bədii  təqdim atı  qədim  türK   eposundaKi  qəh- 
rəm anlarm   təqdim   üsu lu n u   x a tırla d ır.  İltə ris  Kağan  da,  İlbilqə  xa- 
tu n   da,  Bilgə  Kağan  da,  TonİKUK  da,  K ül  tiq in   də  real  ta rix i  xid- 
m ətləri  ilə  tə sv ir  olunm alarm a baxm ayaraq  sanKİ  epİK  qəhrəm an  ta- 
leyi yaşam ışlar.  Onlar (eləcə  də onlarm   obrazm ı yaradan  GöytürK  ya-




Dostları ilə paylaş:
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   76


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə