I c I l d Qədim dövr Prof. Dr


Uvut  yitti,  yindip  bulunmaz  yıdı



Yüklə 112 Kb.

səhifə68/76
tarix09.03.2018
ölçüsü112 Kb.
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   76

Uvut  yitti,  yindip  bulunmaz  yıdı,
Halal  yiqli 
K a n ı,  KÖrünm əz 
bodı.
Halal  Kəndü  Kayda  bu  KÜn,  Kanı?  Kim 
Haramnı  yiyürdə  haram  tip  yidi?
Abır  getd i,  aransa  qoxusu  tapılmaz,
Halal  yeyən  hanı,  izi-tozu  yox.
H alalm   özü  bu  gün  hardadı?  Kim 
Kim  haramı  yeyəndə  haram  deyib  yedi?
Budun  mallıq  ərKƏ  urup  yüzlərin 
Tözü 
k u I 
mlurlar  azad  özlərin.
Kim 
ol  malsız  ersə  ol  ərni  KÖrüp 
Yüz  evrüp  Keçərlər  yumup  KÖzlərin.
Xalq  üzünü  zənginlərə  çevirib 
Öz  azadlıqlarını  KÖləliyə  qurban  verirlər. 
Kimsə  bir  Kİşini  yoxsul  görsə,
Gözlərini  yumaraq  üz  çevirib  gedir.
Aya  maİKa 
s u k 
ər,  yaKin  bil,  bu  mal 
Bu  KÜn  Kadqu,  saKinç,  yarm   yÜK  vəbal. 
Haram  ersə  malmq  əzab  ol  sonqı,
Şisab  ol,  əqər  bolsa  malmq  halal.
Ey  mala  həris  Kİşi,  yaxşı  bil  Kİ  bu  m al-dövlət 
Bu  gün 
qayğı,  əndişə,  sabah  yÜK,  vəbaldır. 
Malm 
haramdırsa,  əzabdır  sonu,
Hesab  var,  nə  qədər  halal,  nə  qədər  haramdır.
N
ə
I
ük
  maİKa  munça 
suk
  ol  bu  özünq? 
Könqüldə  qəminq  ol,  tilinqdə  sözünq. 
Barursən,  bu  malınq  yaqmqKa  Kalur,
Uyadıp  birürlər  sarmqu  bözünq.
N ə  üçün  m ala-dövlətə  bu  qədər  hərissən?
O  KÖnüldə  qəmin,  dildə  sözündür.
ÖləcəKsən,  malın  düşm ənə 
qalacaq,
Utansa  sənə  bÜKÜlməyə  yalnız  bez  verəcəK.
Səninq  malmq  ol  mal  aşmdurduKunq,
Sanqa  h əsrət  ol  təK  tu tu p   turduK unq.
Bu  Kün  Kəndü  süçüq  bu  tirməK  sanqa,
Açıq 
bolqa  yarm  Kodup  barduKunq.
Həqiqi  m al-dövlət  axirətdir,
Tutub  durduğun  yalnız  həsrətdir. 
Mal  yığm aq  bu  gün  dadlıdırsa  sənə, 
Sabah  qoyub  getd iyin   acı  olacaq.
Bu  ajun  məzəsi 
Katıqlıq 
məzə,
Izası  ÖKÜşrəK,  məzəsi  aza.
Əsəl 
Kayda 
ersə  bilə  arısı,
Arı  zəhri  tatqu  əsəldin  oza.
Bu  dünyanın  dadı  qarışıq  daddır, 
A cısı  daha  çox,  dadısa  azdır.
Harda  bal  varsa,  orda  arı  var, 
Baldan  öncə  arı  zəhəri  dadılır.
HünərlıqKa  ajun  vəfasızraK  ol, 
HünərsızKa  mundın  cəfa  azraK  ol. 
H ünər  birlə  dəvlət  birİKməKİİKİ 
Bulunmaz  Kamuq  Kizda  ol,  KizraK  ol. 
H ünərliyə  dünya  daha  vəfasızdır, 
H ünərsizə  cəfa  ondan  azdır.
H ünərlə  taleyin  birləşm əsi 
Çox  nadirdir,  çox  görülm əz.
Nə  yazdı  ajunKa  bu  sahib  hünər, 
NədÜKƏ  bu  anı  ulaşı  Kinar?
Xəsislərni 
K Ö trüp, 
nəfisni 
ç a lıp ,
Azu  Kutsuz  ajun  Karıpmu  munar?
N ə  etd i  dünyaya  hünər  salıibi,
Nə  üçün  dünya  onu  daim  qınayar? 
Xəsisi  yÜKSƏİdib,  nəfsi  yerə  çalıb, 
Yoxsa  bədbəxt  dünya  qocalıbmı?
Aya  hÜKmin  ajun  tapa  üqqüçi,
Yirip  munı  birər,  yana  öqqüçü!
Uqan 
hÜKmi  birlə  KƏİür  Kəlqən  iş, 
Anmq 
əmri  birlə  təqər  təqqüçü.
Ey 
dünyada  hÖKmünü  yürüdən, 
Əvvəl 
hÖKm 
edib, 
sonra  öyən!
Olan  işlər  tanrı  hÖKmü  ilə  gəlir, 
Onun  əmri  ilə  yetişir  hər  yetişən.


2—
Əhməd  YüqnəKi
AjunKa  bu 
söküş, 
məlamət  nəlİK?
Kazalar  yorıtqan,  yaratqan  məlİK.
Kaza  birlə  sançlur  adaKKa  tİKən,
Kaza  birlə  iln ü r  tuzaKKa 
ə
İİ
k
.
Dünyada  bu  söyüşmə,  məlamət  nədir?
Taleyi  yürüdən,  yaradan  tanrıdır.
Qədərlə  ayağa  tinan  batır,
Qədərlə  düşür  tələyə  ceyran.
Kamuq  təqdəçi  nənq  Kazadın  erür,
UKUşsuzlar  anı  səbəbdin  KÖrür.
Kaza  birlə  uçqan  KaliK  Kuşları 
K arm a  Konar,  həm  qəfəsKa  Kİrür.
Hər  şey  başa  qəzadan  gəlir,
A ğ ılsızlar  onu  səbəbdən  bilir.
Uçuşan  göy  quşları  qədərdən 
Gah  Kola  qonur,  gah  qəfəsə  düşür.
Kaza  kəIsə,  yüqrÜK  yüqürm əz  urup,
Kaza  K aytarılm az  Katıq  ya  Kurup.
Sanqa  rənc,  anqa  qənc  biriqli  uqan,
Cəza  Kilma  ya  rənc  idisi  tarup.
Qəza  gəlsə,  qaçan  vurmaqla  qaçmaz,
MöhKəm  yay  qurmaqla  qəza  qaytarılmaz.
Sənə  qəm,  ona  dövlət  verən  tan n d ır,
Dara  düşdÜKdə  şİKayət  etm əyin  mənası  yoxdur.
ƏHMƏD  YƏSƏVİ
DİVAHİ-HİKHeT
<•T*


T
ürKİərin  İslamı  qəbul  etdİKİəri 
İİk 
əsrlərdə  zəngin  türK 
təfəKKÜrü  ilə  Islam  dünyagörüşünün  təmasmdan  yaranan 
(və  o rta  əsrlərin  sonu  yeni  dövrün  əvvəllərinə  qədər  türK 
ədəbiyyatınm  əsas  yaradıcılıq  mənbəyi  olan)  təsəvvüf  (sufilİK) 
özünün 
İİk  
mÜKəmməl  təzahürünü  TürKİstan  müdrİKİ  Əhməd 
Yəsəvidə  tapdı.  BöyÜK  mütəfəKKİr  (və 
İİk 
böyÜK  müqəddəs  türK 
müsəlmanı!)  haqqındaKi  rəvayət-m ənbələr  tezlİKİə  bütün  türK 
ellərini  dolaşaraq  ona  heç  Kİmin  iddia  edə  bilməyəcəyi  qədər  geniş 
şöhrət  gətirdi.  Yüzlərlə  m ürid-dərvişlər  el-el,  oba-oba  gəzib  Əhməd 
Yəsəvi  ilahilərini,  yaxud  hİKmətlərini  türKİər  arasında  yaydılar.  Və 
öz  m ürşidlərinin  nə  qədər  böyÜK  fəzilət  sahibi  olduğunu  göstərməK 
üçün  onun  demədiyi  sözləri  belə  onun  admdan  söyləməKdən 
çəKİnmədilər.  BeləlİKİə,  həm  m ürşid  Əhməd  Yəsəviyə,  həm  də  onun 
m üxtəlif  yüzillİKİərdə  yaşamış  m üridlərinə  (Yəsəvi  dərvişlərinə)  aid 
sufi  şerləri  sonraKi  dövrlərdə  tamamilə  təbii  olaraq  "TürKİstan 
müdrİKİ"nin  əsərləri,  türK  müsəlman  ədəbiyyatmm 
ü k   üç 
incisindən 
(Y usif  xas  Hacib  B alasaqunlunun  "Qutadqu  biliq"i,  Əhməd 
Yəsəvinin  "divani-hİKmət"i,  Əhməd  YüqnəKİnin
”Atibətül-həqaiq"i)  b iri  Kİmi  təqdim  olunmağa  başladı.
*   *   *
Əhməd  Yəsəvi  XI  əsrin  İKİnci  yarısında  TürKİstanda-Yəsi 
şəhərində  Şeyx  Ibrahim  adlı  müqəddəs  bir  Kİşinin  ailəsində  dünyaya 
gəlmişdi.  A tasm ı,  onun  ardınca  anası  Ayişə  xatunu  itirdİKdən  sonra 
böyÜK  bacısı  Gövhər  Şahnazla  yetim  qalanda  gələcəyin  məşhur 
təriqət  sahibinin  hələ  yeddi  yaşı  var  idi.
Əhməd  Yəsəvi  o  zaman  Yəsədə  məşhur  olan  türK  şeyxi  Arslan 
Babanı  çox  gənc yaşlarında özünə mürşid  seçir.  Və rəvayətə görə,  bir 
neçə  yüz  il  yaşı  olan  A rslan  Baba  Peyğəmbərin  ona  verdiyi  əmanəti 
yüz  illərdən  sonra  Əhməd  Yəsəviyə  təqdim  etməKİə  onun  (Əhməd 
Yəsəvinin)  müqəddəsliyini  hələ  gəncliyindən  təsdiq  eləmişdi.  Həmin 
rəvayət-mənbənin  təfsilatı  belədir  Kİ,  ac  qalan  ətrafı  Məhəmməd 
Peyğəmbərin  yanına  gələrəK  ondan  yeməK  istəyir.  Peyğəmbər  dua 
edir.  Və  onun  duası  ilə  Cəbrayıl  cənnətdən  bir  tabaq  xurm a  gətirir. 
X urm a  yeyilərKən  biri  tabaqdan  yerə  düşür.  Cəbrayıl  deyir  Kİ,  bu




Dostları ilə paylaş:
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   76


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə