Ibnü'i-a'RAbî



Yüklə 1,09 Mb.
səhifə22/26
tarix17.11.2018
ölçüsü1,09 Mb.
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   26

Eserleri.

İbnü'l-Cezerî'nin çalışmaları için Muhammed Mutî' el-Hâfız seksen yedi eseri ihtiva eden bir liste vermiştir.638 Ali Osman Yüksel'in düzenlediği lis­tede ise 100 kitap ve risale bulunmak­tadır.639 Bu eserlerden bazıları şunlardır:



A) Kur'an İlimleri, Kıraat.



1. en-Neşr fi'l-kırâ'âti'l-'aşr. Müellifin on kı­raatle İlgili en geniş çalışması olup Mu­hammed Ahmed Dehmân 640 ve Ali Muhammed ed-Dabbâ" 641 ta­rafından yayımlanmıştır.

2. Tayyibetü'n-Neşr ii'l-kırtfâti'laşi. en-Neşfn 799 (1397) yılında manzum hale getirilmiş şekli olan eser 1019 beyit ihtiva etmek­tedir. Çeşitli kütüphanelerde pek çok yaz­ma nüshası bulunan eserin çeşitli baskı­ları yapılmış 642 ve eser üzerine muhtelif şerhler yazılmıştır.

3. Taknbü'n-Neşr îi'l-kırâ'âti'l-caşr.643 en-Neşrn özellikle tale­belere kolaylık sağlamak üzere yapılmış muhtasarı olup on imamın kıraati iki­şer râvi. her râvi ikişer tarik ve her iki ta­rik de yine ikişer tarik sınırları içinde ele alınmıştır. 10 Muharrem 804'te (20 Ağustos 1401) Bursa'da tamamlanan ve pek çok nüshası bulunan eser İbrahim Atve İvaz tarafından neşredilmiştir (Ka­hire 1381/1961, 1412/1992).

4. ed-Dürre fî kırtfâti'ş-şelâşeti'l-mütemmime li'l-'aşere Şâtıbî'nin Hirzü'J-emânfsindeki yedi kıraati on kı­raate tamamlamak üzere aynı vezinle ka­leme alınan eser 240 beyitten meydana gelmektedir. Eser üzerinde yapılan şerh çalışmala­rı şunlardır: Muhammed b. Hasan es-Semennûdî, Şerhu's-Semennûdî calâ metni'd-Dürre li'l-kırâ'ûti'l-'aşr (Kahire 1342); Ebü's-Sâlih Ali b. Muhsin es-Saîdî eş-Şâzelî, el-Minahu'1-ilâhiyye bi-şerhi'd-Dürreti'1-mardıyye 644 Ebü'l-Kâsım Muhammed b. Muhammed en-Nüveyrî, Şerhu'd-Dürreti'I-mudıyye fî kırâ'âti'ş-şelâşeti'l-mardıyye 645 Ebû AmrOsman b. Ömer b. Ebû Be­kir en-Nâşirî ez-Zebîdî, Şerhu'd-Dürre-ti'1-mudfe fi'l-kır&'âti'ş-şelâşi'l-mütem-mime li'l-'aşr. 646

5. Tahbîrü't-Teysîr fî kırâ'âti'l-e'immeti'l-'aşe-re. Ebû Amr ed-Dânî'nin yedi kıraate dair et-Teysîr adlı eseri üzerinde yapılmış bir çalışma olup müellif yedi imamın kıraati­ne Ebû Ca'fer el-Kârî, Ya'küb el-Hadramî ve Halef b. Hişâm'ın kıraatlerini de der-cetmiş, ayrıca eseri tashih, tavzih ve kıs­men ikmal etmiştir. Çeşitli kütüphane­lerde pek çok yazma nüshası bulunan ve günümüzde kırâat-i aşere denilince gerek râviler gerekse ihtilâf vecihleri açısından akla ilk gelen kitap olan eser, Abdülfettâh el-Kâdî ile Muhammed Sâdık Kamhâvî tarafından yayımlanmış (Kahire 1392/1972), daha sonra bir heyetin tashihiyle yeni bir neşri yapılmıştır (Beyrut 1404/1983).

6. et-Temhîd fî Hlmi't-tecvîd. 5 Zilhicce 769'da (22 Temmuz 1368) tamamlanan ve tecvid konularını kısa bir mukaddime­den sonra on bölüm halinde inceleyen eser ilk defa Mısır'da basılmış (Kahire 1326). ardından Ali Hüseyin el-Bevvâb (Riyad 1405/1985) ve Ganim KaddûrîHamed (Beyrut 1407/1986,1409/1989) tarafından neşredilmiştir.

7. Mukaddime fîmâ yecibü 'aJe'J-ftÖri'i en ycfleme-hû.647 On dokuz babdan oluşan toplam 109 beyitlik bu eserde mehâric-i hurûf, sıfât-ı hurûf. ter-kik, tefhîm. idgam, lahn, gunne, medler. vakıf, hemze gibi konular işlenmiştir. Her dönemde pek çok öğrenci tarafından ez­berlenen ve çeşitli kütüphanelerde yüz­lerce nüshası bulunan eserin baskıları da yapılmıştır.648 İbnü'l-Cezerî'nin bu manzumesi üzerine muh­telif şerhler kaleme alınmıştır,

8. Müncidü'1-muk-ri'în ve mürşidü't-tâlibîn. Yedi babdan oluşan ve telifi 25 Receb 773'te (1 Şubat 1372) Dımaşk'ta tamamlanan eserde kı­raat, kâri ve mukrî terimleriyle mütevâ-tir, sahih ve şâz kıraatler, aşerenin kıraat ümindeki yeri ve bu konuyla ilgili tartış­malar ele alınmış, aşerenin el-ahrufü's-seb'a ile münasebeti üzerinde durulmuştur (Kahire 1350,1977; Beyrut 1400/1980).

9. Hidâyetü'l-mehere fî tetimmeti 'l-'aşere. 3S2 beyitten oluşmak­tadır. Ebû Ca'fer el-Kârî, fc'küb el-Hadra­mî ve Halef b. Hişâm'ın kıraatlerinin kı­râat-i seb'aya eklendiği eserin nüshaları Süleymaniye 649 Beyazıt Dev­let 650 ve Râşid Efendi 651 kü­tüphanelerinde bulunmaktadır. Süleyma­niye Kütüphanesi'nde mevcut olan 652 ve ed-Dürre fîkırâ3âti'§-şelâşeti'l-mükemmile li'I-caşere adını taşıyan eser de bu manzumenin bir baş­ka nüshasıdır. 653

10. Nihâ-yetü'l-berere ez-zâ'ide tale'l-'aşere.654 İbn Muhaysın, A'meş ve Hasan-i Basrî'nİn kıraatlerinin meşhur on kıraate eklendi­ği 4S0 beyitlik bu manzum eserin telifi Ramazan 798'de (Haziran 1396) tamam­lanmış olup Süleymaniye Kütüphanesi'n­de 655 nüshaları bulun-maktadir.656

11. el-ElğG-zü'1-Cezeriyye.657 Kırk üç be­yitten meydana gelen eserin nüshaları Süleymaniye 658 ve Marmara Üniversitesi İla­hiyat Fakültesi 659 kü­tüphanelerinde kayıtlıdır. 660

12. el-cİkdü'ş-şemîn fî Elğâzi'l-kırâ'a. Bir önceki eserin müellif tarafından yapı­lan şerhidir.661 Ebû Hafs Ömer b. Kasım el-Ensârî'nin el-Hk-dü'1-Cevherî fî halli Elğözi'l-Cezerî adıyla esere yazdığı şerhin 662 bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. 663

13. Kifâyetü'l-elma'î fî şerhi kavîihî te'âîâ "ve k:ile yâ arduble. 664

14. et-Tezkâr fî rivayeti Ebân b. Yezîd el-%ttâr. Seksen beyitlik bu manzum eserin bir nüshası Millet Kütüphanesi'n-dedir. 665

15.Tuhfetü'l-ihvân fi'l-hulfi beyne'ş-Şâtıbiyyeti ve'l-'Unvân. Şâtıbfnin Hırzü'l-emânî'si İle Ebû Tâhir İsmail b. Halef es-Sarakustî'nin el-'Unvân'ı arasındaki ihtilâfların ele alındığı eserin bir nüshası Nuruosmaniye Kütüphanesi'nde 666 kayıtlıdır. 667

16. Uşûlü'l-kırâ'ât ed-dtfire 'ale'htilâîi'l-tord'df.668




Dostları ilə paylaş:
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   26


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə