Ibnü'i-a'RAbî



Yüklə 1,09 Mb.
səhifə8/26
tarix17.11.2018
ölçüsü1,09 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   26

İBNÜ'I-AVVÂM

Ebû Zekeriyyâ Yahya b. Muhammed b. Ahmed el-İşbîlî (ö. VI./X1I. yüzyıl) Kitâbul-Fİlâha adlı eseriyle tanınan Endülüslü botanik âlimi.

İşbîliye'de (Sevilla) doğdu. Hayatı hak­kında bilgi yoktur; VI. (XII.) yüzyılın ikinci yarısında yaşadığı, ziraat yanında tıp ve eczacılık konusunda da uzman olduğu an­laşılmaktadır. KMbü'l-FMha, tarım ve hayvancılık üzerine o güne kadar yazılmış en kapsamlı eser olup sadece İslâm dün­yasının değil bütün Ortaçağ ilim âlemi­nin en göze çarpıcı çalışması olarak kabul edilmektedir. Bunun sebebi. İbnü'1-Av-vâm'ın daha önceki bilgileri çeşitli kay­naklardan derleyerek bir araya getirirken uyguladığı teknik ve metotla herkesin faydalanabileceği sistematik bir eser or­taya koyması, ayrıca verdiği bilgileri kendi gözlemlerinin de katkısıyla kuru bilimsel­likten çıkarıp canlılığa kavuşturmasıdır.

Otuz beş bölüm halinde düzenlenen eserin ilk otuz bölümü bitkilerin, beş bö­lümü ise evcil hayvanların yetiştirilme­sine ayrılmıştır. Tarımla ilgili kısımda elli beşi meyve ağacı olmak üzere 585 bitki tanıtılmakta ve aşı yapma tekniği, topra­ğın yapısal özellikleri, gübreleme usulle­ri, ağaç ve üzüm kütüklerine ânz olan çe­şitli hastalıkların belirti ve görünüşleriy­le bunların tedavi yolları gibi konular açık­lanmaktadır. Kitabın derlendiği kaynak­ların başında İbn Vahşiyye'ye nisbet edi­len el-Fiîâhatü'n-Nabatiyye gelir. İbn Haldun kitabın, İbn Vahliyye'nin eserinin ilm-i nücûm ve sihirle ilgili kısımları atıla­rak meydana getirilmiş bir muhtasarı ol­duğunu söylemekteyse de bu iki eser kar­şılaştırıldığında söz konusu iddianın doğ­ru olmadığı görülmektedir. Kitabın diğer başlıca kaynakları arasında Ebû Ömer İbn Haccâc el-İşbîlî, Ebü'l-Hayr el-İşbîlî, İbn Bessâl, Arîb b. Sa'd. Ebû Hanîfe ed-Dîneverî. Câhiz, İbn Ahî Hizam gibi âlim­lerin eserleri bulunmaktadır.

Çeşitli kütüphanelerde birçok yazma nüshası bulunan eserin tamamı ilk önce iki defa Türkçe'ye 321 daha sonra da sırasıyla İspanyolca. 322

1. element-Mullet, Le liure de t'agriculture 323 ve Urduca'ya 324 çevrilmiştir. İspanyolca tercü­menin bir özeti de D. C. Boutelou tara­fından yapılmıştır.325 Ayrıca kitabın üzüm ye­tiştirmeyle ilgili bölümünü "Risale fî ter-biyeti'l-kerm" Carlo Crispo Moncada Sul taglio della vite dilbn al-Awwüm adıy­la yayımlamış 326 bir başka bölümünü de Phi­lip Lord Moorish Caîendar adıyla İngiliz­ce'ye çevirmiştir (Wantage 1979). Kitâ-bü'1-Filâha, Dâiretü'l-maâriffl-Osmâniy-ye tarafından taş baskısı olarak yayımlan­mıştır (Haydarâbâd 1927).

Bibliyografya :

İbn Haldun. Mukaddime (trc. Süleyman Ulu­dağ), İstanbul 1983, M, 1173; Serkîs. Mu'cem, I, 194; Adıvar, Osmanlı Türklerinde İtim, s. 85; Brockelmann. GAL, I, 651-652; Suppi, 1, 903; Sarton, Introduction, I, 766; Ullmann. DİeNa-tur und GetıeimuJissenschaften, s. 447-448; Juan Vernet. "ibn al-Awwâm", DSB, I, 350-351; Carra de Vaux, Les penseurs de l'lslam, Paris 1984, II, 300-306; Ali Abdullah ed-Difâ'. İshâmüculemâyi't-ıArabve'l-müsiimînfîcitmİ'n-nebât, Beyrut 1405/1985, s. 242-252; Abdülla-tîf Ubeyd, "el-Medresetü'1-filâhiyye bi'1-Ende-lüs fî'1-karneyni'l-hâmis ve's-sâdis li'1-hicre", İshâmâtü'l-'Arab fi'Umi'l-filâtıa, Kuveyt 1408/ 1988, s. 403-425; Mohd. Abdur Rahman Khan, "Further Elucidatİon of Technical Matters Discussed in ibn al-Awwam's Kitab al-Filâha", IC. XXIV (1950), s. 200-217, 285-299; XXVIII (1954), s. 389-395; XXIX (1955), s. 275-282; XXX (1956), s. 51-69; Nihal Erk. "Study of the Veterinary Section İn ibn al-Awwâm's Kitâb al-Filâha", Veterinarian, XXI/1, Michigan 1960, s. 41-44; Abdülhalîm Muntasır. "İbnü'l-'Avvâm", MMLA,XX\X (1392/1972). s. 50-56; J. Ruska. "İbnü'l-Avvâm", İA, V/2, s. 845; G. S. Colin. "Filâha", El2i'\ng.), II, 902.



İBNU'L-BAGANDI

Ebû Bekr Muhammed b. Muhammed b. Süleyman el-Vâsıtî (ö. 312/925) Hadis hafızı.

Muhtemelen 212'de (827) Vâsıt'a bağlı Bâgand köyünde doğdu. Bâgandî nisbesiyle anılan babası Ebû Bekir Muhammed b. Süleyman ile kardeşi Ebû Abdullah Muhammed de muhaddisti. Temel dinî bilgileri ve ilk hadis derslerini babasın­dan aldı. Fıkıh ve hadis tahsili amacıyla 227"de (842) Vâsıt'a gitti; Bağdat, Bas­ra, Küfe, Şam ve Mısır gibi ilim ve kültür merkezlerinde hadis tahsilini sürdürdü. Ahmed b. Ebü'i-Havârî, İbn Nümeyr, Ali b. Medînî, Ebû Bekir b. Ebû Şeybe, Ebü'l-Hasan b. Ebû Şeybe. Duhaym ve Hişâm b. Ammâr'dan ders aldı. Daha sonra aile­siyle birlikte Bağdat'a yerleşti ve hayatı boyunca hadis ilmiyle meşgul oldu. Hüse­yin b. İsmail el-Mehâmilî, İbn Ukde, Tabe-rânî, Ebû Bekir el-İsmâilî, Hâkim el-Kebîr ve İbn Şahin gibi muhaddisler kendisin­den hadis rivayet ettiler. Hadis öğrenimin­de yazmak yerine ezberlemeyi tercih eden ve çok miktarda hadis ezberleyen, aynı za­manda kıraat ilmine de vâkıf olduğu be­lirtilen İbnü'l-Bâgandî 20 Zilhicce 312'de {19 Mart 925) Bağdat'ta vefat etti.

Pek çok âlimin Irak bölgesinin hafızı ka­bul ettiği ve bazı hadis münekkitlerinin sika olarak değerlendirdiği İbnü'l-Bâgan­dî, isnadda bilerek tedlîs ve hadis metin­lerinde bazan tashîf yapmakla suçlanmış, hadisleri birbirine karıştırdığı ileri sürül­müştür. İbn Adî, İbrahim el-İsfahânî'nin onu yalancı saydığını söylemiş, talebesi Ebû Bekir ei-İsmâilî de İbnü'l-Bâgandfyİ kasten yalan söylemekle itham etmedi­ğini, fakat onun tedlîs ve tashîf yaptığını belirtmiştir. İbnü'l-Bâgandî'nin oğlu Ebû Zer Ahmed de Dârekutnî ve İbn Şahin gi­bi muhaddislere hocalık yapan ve hadis konusunda babasından ileride olduğu söylenen bir hadis hafızı idi.



Eserleri.



1. Müsnedü Emîri'l-mü'mi-nîn 'Ömer b. cAbdilıazîz. Ömer b. Ab-dülazîz tarafından rivayet edilen hadisle­rin bir araya getirildiği, bir hadisin âlî is­nadını göstermek için senedinde Ömer b. Abdülazîz'in bulunmadığı bazı rivayetle­rin de yer aldığı eser 327 altmış yedi rivayeti İhtiva etmekte olup ilk defa Hindistan'da neş­redilmiş (Mültan 1340), daha sonra Mu­hammed Avvâme 328 ve Mu­hammed Saîd b. Besyûnî Zağlûl (Kahire 1406/1986) tarafından yayımlanmıştır.

2.Mâ mvâhü'l-ekâbir 'ani'l-eşâğir mine'I-muhaddişîn mine'l-efrâd. Birinci cüzü Dârü'l-kütübi'z-Zâhiriyye'dedir.329

3. Emâiî fi'1-hadîş. 330

4. Hadîşü Şeybân b. Ferrûh ve ğayruhû. Altıncı cüzü Dâ-rü'1-kütübi'z-Zâhiriyye'de bulunmaktadır.331

Bibliyografya :

İbnü'l-Bâgandî. Mûsnedü Emiri'l-mü'minin 'Ömerb. 'Abdi'I-'azîzinşr. Muhammed Avvâme), Dımaşk-Beyrut 1404/1984, s. 93-94, 95,96vd.; ayrıca bk. tür.yer.; İbn Adî. el-KamU, VI, 2302; Hatîb. Târihti Bağdâd, III, 209-213; SenVânî, el-Ensâb (Bârûdî). I, 262; İbnü'l-Cevzî. et-Mun-tazam, VI, 193-194; a.mlf., ed-Du'afâ*, M, 97; Yâkût. Mu'cemü'l-büldân, I, 326; İbnü'l-Esîr, et-Lübâb, 1,111; Zehebî. Mîzânü 'l-i'tidâl, IV, 26-27; a.mlf.. A'tâmü'n-nûbelâ', XIV, 383-388; a.mlf., Tezkiretü'l-huffa?, II, 736-737; Safedî. et-Vâfî, 1, 99; İbn Kesir, el-Bİdaye, XI, 152; İb-nii'l-Cezerî. Gâyetü'n-Tİihâye.U, 240; İbn Ha-cer. Lisânü't-M'tzân, V, 360-362; a.mlf.. Ta'rîfü ehlVt-takdls bi-merâübi'l-meuşûfın bi't-tedlls (nşr. Ahmed b. Ali Seyrel-Mübârekî),Riyad 1413/ 1993, s. 150-151; İbnü'l-İmâd. Şezerât, II, 265; Brockelmann, GAL SuppL, 1, 259; Sezgin. GAS, 1, 172-173; Elbânî. Mahtûtât, s. 27.






Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   26


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə