İnanç-ahlak iLİŞKİSİ bağlaminda iman, İSLÂm ve ihsan kavramlari



Yüklə 332,27 Kb.

səhifə1/12
tarix30.10.2018
ölçüsü332,27 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Yrd. Doç. Dr. Mustafa YÜCE

 

111 



 

-----------Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt 15, sayı 2, 2013----------- 



İNANÇ-AHLAK İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA 

İMAN, İSLÂM VE İHSAN KAVRAMLARI 

Mustafa YÜCE

 



 



Özet 

Müslümanın, dünya ve ahiret mutluluğuna ulaşmasında en önemli 

husus  ‚iman‛dır.  Bireyin  imanı  hem  iç  hem  de  dış  dünyasında 

özümseyip  onunla  bütünleşmesi,  imanın  keyfiyetini  doğru  bir  şekilde 

kavramasıyla  mümkündür.  Bu  da,  iman,  islam  ve  ihsan  kavramlarının 

bir  bütün  olarak  ele  alınmasını  kaçınılmaz  kılmaktadır.  Söz  konusu 

kavramlar  arasındaki  ilişkileri  doğru  olarak  tespit  edebilmek  için  bu  üç 

kavramın  mahiyetini  irdelemek  gerekir.  Böylelikle  dinin  doğru  bir 

şekilde  anlaşılmasına  ve  inanç-ahlak  irtibatının  kurulmasına  katkı 

sağlanmış olacaktır. 



Anahtar Kelimeler: Kur’ân, İman, İslam, İhsan, Ahlak, İlişki. 

*** 


In the Context of Belief-Moral Relation, Concepts of Faith, Islam 

and Ihsan 

Abstract 

For a Muslim, it is possible to reach to the happiness of the world 

and  hereafter  by  means  of  ‚faith‛.  An  individual’s  consolidation  and 

internalization  of  the  faith  both  in  his  interior  and  external  worlds  is 

related  to  his  proper  grasp  of  the  quality  of  the  faith.  Therefore,  this 

makes  it  inevitable  to  approach  the  concepts  of  faith  (iman),  Islam  and 

                                                             

  Yrd.  Doç.  Dr.,  Dicle  Üniversitesi  İlahiyat  Fakültesi,  Kelam  Anabilim  Dalı 



Öğretim Üyesi. 


112 | 

İnanç-Ahlak İlişkisi Bağlamında İman, İslâm ve İhsan Kavramları



 

 

-----------Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt 15, sayı 2, 2013----------- 



ihsan  as  a  whole.  Determining  the  system  of  the  relationship  between 

these mentioned concepts properly is possible by scrutinizing the essence 

of  these  three  concepts.  Thus,  this  will  be  a  contribution  to  the  proper 

understanding of the religion and grasping the relationship between the 

faith-moral. 

Key Words: Qur’an, Faith, Islam, Ihsan, Morals, Relationship.

 

GİRİŞ 

Kur’ân’da  yer  alan  kavramların  bir  bütünlük  içerisinde 

işlenmesi,  dinin  doğru  bir  şekilde  anlaşılmasına  katkı  sağlayacaktır. 

Tarihi  süreç  içerisinde  kavramların  birbirinden  bağımsız  olarak  ele 

alınması,  iman  ve  islam  odaklı  bazı  önemli  tartışmaları  beraberinde 

getirmiştir. Bu da ahlakın göz ardı edildiği bir din anlayışının ortaya 

çıkmasına sebep olmuştur. İman konusu, kelam ve akâid kitaplarında 

yer almış, Müslümanın hangi durum ve şartlarda mü’min sayılacağı 

veya  imandan  çıkacağı  ele  alınmıştır.  Konu,  meseleyi  tahlil  etmekle 

birlikte  daha  çok  netice  cümleleri  ile  incelenmiş,  bazı  eserlerde  ise 

kısmen  fetva  şeklinde  ele  alınmıştır.  Bu  durum,  ihsan’ın  dikkate 

alınmadığı bir iman anlayışını beraberinde getirmiştir. 

Mü’min için ideal olan ve arzulanan hayat, dinin inanç ve amelî 

yönünü  kaynaştıran,  onları  bir  bütünün  birbirinden  ayrılmaz  iki 

parçası  olarak  gören  bir  yaşamdır.  İman,  insanın  bütün  yönleriyle 

ilişkilidir.  İmanın  kâmil  manada  kendinden  bekleneni  yerine 

getirmesi,  onun  ilişkili  olduğu  hakikatlerin  gerçek  anlamda 

yaşanmasına bağlıdır. Diğer bir ifade ile imanın sadece bir kalp ameli 

olarak kalmaması, beden ve dil ile de ilgili olan hakiki fonksiyonunu 

eda  etmesi,  bütün  inceliklerinin  değerlendirilmesi  ile  mümkün  olur. 

Bundan  dolayı  iman,  islam  ve  ihsan  kavramlarının  bir  bütün  olarak 

ele  alınması  ve  inanç  ile  ahlak  arasındaki  irtibatın  ortaya  konulması 

gerekmektedir.  

Tarihi süreç içerisinde Kur’ân’daki bazı  kelime ve kavramların 

Müslümanlar  tarafından  özüne  uygun  olmayacak  bir  şekilde 

algılandığı görülmüştür. Kur’ân’daki kavramsal yapının yaşayan dile 



Yrd. Doç. Dr. Mustafa YÜCE

 

113 



 

-----------Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt 15, sayı 2, 2013----------- 

intikal  ettirilememesi,  zaman  içinde  değiştirilmesi,  basitleştirme  ve 

ihmaller yoluyla bozulması İslam medeniyetinin gerilemesinde etkili 

olmuştur.

1

  Bu  çelişkileri  ortadan  kaldırmak  için  Kur’ân’da  ifadesini 



bulan  temel  kavram  sistemini  anlamak,  gerçekliğe  bu  kavramlar 

sisteminin  kazandırdığı  açıdan  yeniden  bakmak  ve  onu  olduğu  gibi 

görmeye çalışmak gerekir.

2

 



Kavramlar,  zaman  içerisinde  anlam  değişimine  uğramadan 

veya  ekollerin  mezhepsel  fikri  süreçlerinin  sistematiği  içerisinde 

anlam  genişlemesi  veya  daralmasına  maruz  kalmadan  ya  da 

psikolojik  ve  sosyal  olaylar  ile  milletlerin  kurdukları  medeniyetlere 

bağlı  olarak  ortaya  çıkan  çeşitli  faktörlerin  etkisiyle  muhteva 

değişimine  uğramadan  önceki  semantik  anlamlarını  yansıtabilirler.

3

 

İslâmî  gelenekte  tarihi  süreç  içerisinde  bazı  kavramlarda  semantik 



kaymalar  veya  anlam  değişmeleri  olmuştur.

4

  Bu  anlam  kaymaları, 



ayetlerdeki  anlam  çerçevesinden  uzaklaşma  olabilir.  Bu  durumda 

meydana  gelen  değişmenin  tespit  edilmesi  ve  Kur’ân’a  isnat 

edilmemesi  gerekir.  Mesela  bir  Kur’ân  kavramı  olan  ‚fâsık‛, 

                                                             

1

  Abdurrahman  Kasapoğlu,  ‚Kur’ân’ı  Anlamada  Semantik  Yöntem‛,  Hikmet 



Yurdu, Yıl. 6, c. 6, s. 11, Ocak-Haziran 2013/1, s. 113. 

2

 Şakir Kocabaş, İslam’da Bilginin Temelleri, İz Yayınclık, İstanbul 1997, ss. 9-11. 



3

  Semantiğin  (ilmü  meâni’l-elfâz)  özellikle  yöntem  açısından  iki  türü  vardır. 

Birincisi  artzamanlı  semantik,  diğeri  de  eş  zamanlı  semantiktir.  Artzamanlı 

semantiğe,  geleneksel,  gelişmeli,  tarihi  ve  diachronic  semantik  isimleri  de 

verilmektedir.  Tarihi  süreç  göz  önünde  bulundurularak  kelimenin  anlam 

değişmelerini  ve  gelişmelerini  tespit  etmeye  art  zamanlı  semantik  denir.  (Bkz.: 

Enis, İbrahim, Delaletü’l-elfâz, Kahire 1992, s.7; Doğan Aksan,  Anlambilim ve Türk 

Anlambilimi, Ankara 1978, ss. 27-44.) XX. Yüzyılın  başlarında semantik denilince 

artzamanlı  semantik  anlaşılmaktaydı.  F.  De  Saussure  artzamanlı  ve  eşzamanlı 

semantik ayrımını yapmış (Bkz.: Doğan Aksan, Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle 

Dilbilim),  Ankara  1998,  III,  142;  Mücâhid,  Abdülkerim,  ed-Delâletü’l-luğaviyye

Amman ts, ss. 14-15.) ve O’nunla beraber eşzamanlı semantik önem kazanmıştır. 

Eş zamanlı semantiğe synchronic ve modern semantik ismi de verilir. Eşzamanlı 

semantik,  anlamın,  hâlihazırda,  belirli  bir  zaman  diliminde  veya  belirli  bir 

bölgeyi  kapsayacak  şekilde  araştırılması  demektir.  (Bkz.:  Toshihiko  Izutsu, 

Kur’ân’da Allah ve İnsan (trc.: Süleyman Ateş), Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul ts., 

ss. 48-49.) 

4

  Ebû  Ûde,  Ûde  Halil,  et-Tatavvuru’d-delâlî  beyne  luğati’ş-Şi’ri  ve  luğati’l-Kur’ân



Ürdün  1985, s. 45;  Doğan  Aksan,  Anlambilimi  ve  Türk  Anlambilimi, Ankara 1978, 

s.118. 





Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə