Iqtidorli bolalar bilan ishlash


Iktidorli bolalar bilan ishlashning psixologik asoslari



Yüklə 22,92 Kb.
səhifə2/2
tarix20.04.2022
ölçüsü22,92 Kb.
#85672
1   2
Iqtidorli bolalar bilan ishlash

Iktidorli bolalar bilan ishlashning psixologik asoslari
Ulg‘aygan sari bolalarda aqliy salohiyatini o‘sib borishini kuzatish mumkin. Xayotining birinchi 10 yilligida bolalar aqliy faoliyatining eng qiyin davri, ko‘plab yangiliklarni o‘zlashtirish, his– hayajongat o‘la davr bo‘ladi. Bundan tashqari bolalar yoshligi tufayli nerv sistemasi sezgir bo‘ladi. Xatto oddiy hisoblagan xolatlarimiz xam ularning tez qabul qilishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bolalarni iqtidori turli yoshlarda namoyon bo‘ladi. Agar bolaning konkret rivojlanish vaqti o‘tkazib yuborilsa, bu kelajakda uning iqtidorini rivojigat o‘sqinlik qiladi.

Bola iqtidorini sezgan ota– ona va o‘qituvchilar, bunday bolani e’tiborsiz qoldirmasliklari kerak, chunki kelajakda u o‘zini qandaydir iqtidorini ko‘rsatishi mumkin.

O‘z tengdoshlaridan ilgarilab ketgan o‘quvchilar qiyinchilik ko‘rmaydi, degan xayol noto‘g‘ri, bunday bolalarni uyda va maktabda ko‘p qiyinchiliklar kutadi. Ko‘pincha bolalar ularni aqliy faollashuvi ota– onalarning qo‘rquvi va bezovtalanishiga sabab bo‘ladi, asosiysi bolalarga buni bildirmaslik kerak. Boshqa oilalarda bolalariga berilgan iqtidor ularni yaxshi kelajagini ta’minlaydi. Bolalarni rag‘batlantirishadi va ular bilan g‘ururlanishadi. Bunday bolalarda o‘ziga yuqori baho qo‘yish va mensimaslik holati yuzaga kelishi mumkin. Iqtidorli bolalarni o‘qitishda ehtiyot bo‘lish zarur. Ular atrofdagilarni qo‘llashi va tanqidiga juda sezgir bo‘lishadi. Oila sharoitida ham iqtidorli bolalarni «g‘alatiroq» hisoblashlari mumkin.

Shunday qilib iqtidorli bolalar aqliy salohiyatining boshlangich davridayoq muammolarga duch kelishadi.Ularni nafaqat uyda balki maktabda ham tushunmasliklari mumkin. Maktabda ularni boshqa bolalar bilan birga o‘qitilishi, achinarlisi ular bilgan, ularga endi qizig‘i yo‘q mavzularni o‘qitilishi zeriktiradi. 1- sinfdan ular o‘qish, yozish va hisobni biladilar, boshqa o‘quvchilar alifbe va hisob – kitobni o‘rgangunga qadar iqtidorli bolalar bekorchi bo‘lib qoladilar. Albatta xammasi pedagog mahoratiga bog‘lik, lekin qanchalik pedagog alohida yondashuv bilan butun sinfga dars o‘tmasin, u kuchli o‘quvchilargagina diqqat – e’tiborini qaratishi qiyin. Aqlli va faol o‘quvchi o‘qituvchining diqqatini berilgan vazifalarni tez va oson bajarishi bilan qaratib, o‘qituvchi va tengdoshlariga og‘irligi tushishi mumkin. Bunday o‘quvchilardan kamroq dars so‘ralishi kuzatiladi, faolligi kerak emasligini ko‘rgan o‘quvchi boshka predmetlarga chalg‘ishi bilan o‘qituvchining mamnuniyatsizligini keltirib chiqaradi. Bora – bora o‘qishni sevuvchi faol bola maktabda o‘zini ortiqcha sezadi va maktab unga kerakmasdek bo‘lib qoladi. Muammoning sababi , iqtidorli bola bilimga chanqoqligi tufayli ko‘proq ma’lumot olishni va ko‘proq dars o‘zlashtirishni hohlaydi, o‘rta ta’lim maktabi dasturi esa u hohlagan bilimni berishga qodir emas.

Iqtidorli bolalarga alohida yondashilmasa oxir- oqibat o‘rta maktab talabiga javob beradigan bo‘lib qoladi. Natijada uning mustaqil fikrlashi, bilimga chanqoqligi va real imkoniyatlari e’tibordan chetda, talabsiz qoladi.

Odatda iqtidorli bolalardan, boshqa bolalarga nisbatan ko‘proq talab qilinadi. Bunday bolalarda shu davrda tengdoshlari bilan qiyinchiliklar tug‘ilishi, boshlang‘ich maktabni tugatayotganda boshqa bolalar ularni o‘zlaridan uzoqlashtirib, hatto xafa qiladigan laqablar ham qo‘yishadi, bunday vaziyatda iqtidorli bolalar jamoadan ajralib qolmaslik uchun ulardan ortiqroq bilishi va harakatchanligini ko‘rsatmaydi.


O‘rta ta’lim maktabida o‘qishga halaqit qiladigan iqtidorli bolalarni asosiy ko‘rsatgichlaridan biri ular uchun berilgan oddiy vazifalarni bajarmasligi va o‘qishga qiziqish yo‘qligidir. Bunday bolalar o‘zlari bemalol o‘zlashtiradigan mashg‘ulotlarni kimdir boshqarishini hohlamaydilar, hatto boshqarilsa xafa ham bo‘ladilar.
Iqtidorli bolalarni o‘qitishni birgina yo‘li iqtidorli sinflar yoki maktablarni tashkil qilinishidadir. Shundagina iqtidorli bolalar maktabni tezroq tamomlab, tezroq o‘zlari hohlagan oliygohlariga kirishlari mumkin. Bu ularga oldilariga qo‘ygan maqsadlariga tezroq erishishlariga sabab bo‘ladi. Iqtidorli bolalar o‘z oldilariga qo‘ygan maqsadlarga erishishi, Vatanimiz kelajagi va ravnaqi uchun salmoqli hissa bo‘ladi.
Yüklə 22,92 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə