Issn: 2148-6026. Yakın Doğu Üniversitesi Adına Sahibi Owner on Behalf of Near East University



Yüklə 3,32 Kb.

səhifə9/92
tarix17.09.2017
ölçüsü3,32 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   92

Dinin Aydınlanmacı Eleştirisi ve Hıristiyanlığın Mitolojik Karakteri
 
21
girişimi çarmıha gerilerek cezalandırılmasıyla sonuçlanmış, bu akıbet 
karşısında umutlarının yok olmasını kabullenemeyen İsa taraftarları, 
onun ölümden dirildiğini ve tanrının oğlu olarak gökyüzüne yüksel-
diğini iddia ederek İsa’nın Rab, kurtarıcı ve dinsel bir Mesih olduğu-
nu iddia etmişler ve bu kabulü bir inanç esası haline getirmişlerdir.
55
 
Hz. İsa’nın Politik başarısızlığı, Yahudi taraftarlarını, hayal kırıklığı ve 
ümitsizlik içinde ağlamak yerine onunla ilgili yeni düşünceler üreterek 
ilk Kiliseyi kurmaya sevk etmiştir. 
Tarihsel İsa araştırmaları geleneksel dogmaların ve Yeni Ahit me-
tinlerinin  de  ötesine  geçerek  İncillerdeki  İsa’ya  yönelik  şüpheye  dö-
nüşmüştür.  Aydınlanma  dönemi  teologlarına  göre  İsa  bizzat  kendisi 
yazılı  hiçbir  şey  bırakmadığından,  onunla  ilgili  İncillerdeki  kayıtlar 
güvenilir  olmaktan  uzaktır.  İncillerdeki  İsa  anlatıları,  onun  çarmıha 
gerilmesinden sonra geçmişin tahayyülü ile yazıya dönüştürülmüştür. 
İncil yazarları, Hz. İsa’nın başarısızlığına rağmen bir ümidi yeşertmeyi 
amaçlamışlardır. Dolayısıyla bu süreçte hayaller ile gerçekler, arzular 
ile tarihi olaylar arasındaki sınırlar kaldırılmış ve tarihsel realite ma-
nipüle edilerek yeni İsa portresi ortaya konulmuştur. Bütün bunların 
neticesinde tarihsel İsa’dan tamamen farklı bir İsa figürü ortaya çık-
mıştır.  Oysa  gerçek  İsa,  politik  girişiminde  başarısızlığa  uğramış  bir 
devrimciden başkası değildir. Tarihsel realiteyi manipüle ederek, yan-
lış olduğunu bildikleri bu hikâyeyi yayan Havariler de, hilekârlardır.
56
 
Havarilerin tarihsel realiteyi manipüle ederek yaydıkları hikâye, ilk 
Kilise tarafından İsa’nın asli tabiatından uzaklaştırılarak kavranması-
na dönüştürülmüştür. Söz konusu dönüşüm şu sürece tabi tutularak 
yapılmıştır.  Öncelikle  İsa’nın  yaşamındaki  olaylar,  O’nun  mesajının 
tamamlanması ve Eski Ahit inanç ve beklentilerinin yerine getirilmesi 
olarak yorumlamıştır. Daha sonra ise, toplumdaki egemen inançları 
vasıtasıyla  çeşitli  mitoslar  ve  efsaneler  yaratılarak  tarihsel  İsa,  ilahi 
Mesih’e dönüştürülmüştür. Tarihsel İsa ilk Hıristiyan toplumun üret-
tiği mitos ve efsanelere o kadar bulanmıştır ki, İsa’nın gerçek yaşamını 
anlatan  bir  biyografinin  ortaya  konulması  imkânsız  hale  gelmiştir.
57
 
İncillerdeki İsa anlatıları toplumdaki egemen inançlar etrafında şekil-
lendirilen  anlatılardır.  Dolayısıyla  İncillerdeki  İsa  anlatılarını,  zama-
nın egemen Yunan antropomorfik tanrı kavrayışından bağımsız olarak 
değerlendirmenin yanlış, en azından eksik bir kavrayış olacağını söy-
lemek mümkündür. 
55  AlisterE. McGrath, The Making of Modern Germen Chiristology:1750-1990 (Grand Ra-
pids: Apollos,1994, s.33-34den, Aydın, a.g.m.
56  Rowland, Cristopher, “İsa ve İlk Kilisesi”, Çev.: Mahmut Aydın, İslamiyat 4/3 (2000), ss. 
40-41 
57  Brown, Colin, Quest of Historical Jesus, s. 328’den Aydın, a.g.m. 


22
 
Y
akın
 D
oğu
 Ü
nİversİtesİ
 İ
lahİYat
 F
akÜltesİ
 D
ergİsİ
Sonuç
Felsefi  ve  bilimsel  düşünce,  mitoslara  genellikle  küçümseyici  bir 
tavırla, insanları doğru yoldan saptıran, değersiz söylenti, uydurma ve 
boş inanç şeklinde yaklaşmıştır. Fakat Claud Lêvi Strauss ve Mircea 
Eliade gibi bazı antropolog ve din bilimciler, Mitleri farklı bir mantı-
ğa sahip birer anlatım biçimi şeklinde değerlendirmişlerdir. Farklı bir 
mantık ve dil ile kutsalı anlatan mitler, Yunanlılar tarafından seküler-
leştirilmiştir. Modern dönemde mitoslara yönelik yaklaşımı belirleyen 
19. Yy. pozitivizmi olmuştur. Söz konusu yaklaşımlar, mitosları insan-
lığın entelektüel erginleşmemiş döneminin bir niteliği olarak değerlen-
dirmiştir. Dolayısıyla bu yaklaşım gereği, modern insan, mitolojik (ve 
metafizik) dönemi geride bırakmıştır. Aydınlanmacı düşüncenin dine 
yönelik tutumunun temelinde, mitoslara yönelik kabulün ve Hıristi-
yanlığın mitolojik karakterinin yattığını söyleyebiliriz.
Hıristiyanlığın mitolojik karakterini tezahür ettiren Yeni Ahit’te bir 
çok argüman bulmak mümkündür. Özellikle yeni ahit kozmolojisin-
deki egemen mitik dilin neredeyse tüm Yeni Ahit anlatılarına egemen 
olduğunu görebiliriz. Söz konusu nitelik Hıristiyanlığı modern dönem 
için  oldukça  problemli  duruma  düşürmüştür.  Aydınlanmacı  düşün-
cenin hem mitlere hem de mitolojik karakteri dolayımıyla Hıristiyanlı-
ğa yönelik eleştirisi, Yeni Ahit’in mitolojik karakterinden arındırılması 
çalışmalarına  ve  Tarihsel  İsa  soruşturmalarının  başlamasına  neden 
olmuştur.


Dinin Aydınlanmacı Eleştirisi ve Hıristiyanlığın Mitolojik Karakteri
 
23
KAYNAKçA
Alan, Dundes (ed.)‚ Sacred Narrative: Readings in the Theory of Myth
AlisterE. McGrath, The Making of Modern Germen Chiristology:1750-1990 (Grand Ra-
pids: Apollos,1994)
Aydın, Mahmut, “Tarihsel İsa Araştırmaları ve Onların Bulguları Üzerine BazıMülaha-
zalar”, İslami Araştırmalar Dergisi, Sayı 5, 2001
Aydın, Mehmet, Din Felsefesi, İzmir 1990
Aydın, Mehmet, Müslümanların Hıristiyanlığa Karşı Yazdığı Reddiyeler ve Tartışma Ko-
nuları
, Konya 1989 
Bilgin, Abdülcelil, Din, Dindar, Dindarlık: Özeleştirel Bir Değerlendirme, Anemon, Muş 
Alparslan  Üniversitesi  Sosyal  Bilimler  Dergisi,  ISSN:  2147-7655,  Cilt:2  Sayı:2 
Aralık: 2014.
Bultmann, Rudolf, “Yeni Ahit ve Mitoloji”, Çev.: Cengiz Batuk, Din Bilimleri Akademik 
Araştırma Dergisi
, VI.(2006), Sayı 4 Dulles,Avery, A History of Apologetics, Ore-
gon 1999
el-Behiy, Muhammed, İslam Düşüncesinin İlahi Yönü, Çev.: Sabri Hizmetli, Fecr Yayın-
ları, Ankara 1992, s.77
Eliade, Mircea, Mitlerin ÖzellikleriÇev.: Sema Rifat, Simavi Yayınları, İstanbul 1993
Furseth,Inger, Repstad, Pâl, Din Sosyolojisine Giriş, Klasik ve Çağdaş Kuramlar, Çev.: 
İhsan Çapçıoğlu- Halil Aydınalp, Birleşik Yayınları Ankara 2013
Giddens, Anthony, Elimizden Kaçıp Giden Dünya, Çev.: Osman Akınhay, Alfa Yayınları, 
İstanbul, tarihsiz.
Gilson, ‘Etienne, Tanrı ve Felsefe, Çev.: Mehmet Aydın, İzmir 1986
Gökberk, Macit, Felsefe Tarihi, İstanbul, 1990
Görgün, Tahsin, Anlam ve Yorum, Gelenek Yayınları, İstanbul 2003
Grant, Frederick C. “Trinity” The Encyclopedia Americana, Washington 1963
Gündüz, Şinasi, “Kutsal Hakkında Konuşmak: Dinsel Söylemde Mitos”, Milel ve Nihal, 
C.6, S. 1
Hick, John, Philosophy of Religion, New Jersey, 1983
Keskin, İbrahim, Modernizmin Kıskacından Postmodern Dünyaya Din ve İslam, Sentez 
Yayıncılık, İstanbul 2014
Levi-Strauss, Claude, Modern Dünyanın Sorunları Karşısında Antropoloji, Çev.: Akın Ter-
zi, Metis Yayınları, İstanbul 2011
Macit, Nadim, Kur’an’ın İnsan Biçimci Dili, İstanbul 1996
Öztürk, Mustafa, “Demitolojizasyon ve Kur’an”, Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 4, 
Sayı 1, Ocak-Haziran 2004
Palmer, E. Richard, Hermenötik, Çev.: İbrahim Görener, Ağaç Yayınları, İstanbul 2008
Paul Veyne, Yunanlılar Mitlerine İnanmışlar mıydı? Çev.: Mehmet Alkan, Ankara: Dost 
Kitabevi Yayınları, 2003
Plotinus, Enneadlar, Çev.: Zeki Özcan, Bursa 1996
Raffaele Pettazzoni, ‚The Truth of MythSacred Narrative
Ramnn, Bernard, Varieties of Chiristian Apologetics, Michigan 1984
Robert  A.  Segal,  Myth  A  Very  Short  Introduction,  Oxford-New  York:  Oxford  University 
Press, 2004
Rowland, Cristopher, “İsa ve İlk Kilisesi”, Çev.: Mahmut Aydın, İslamiyat 4/3 (2000)
Ruhattin, Yazoğlu, “Antropomorfizm ve Hıristiyanlık”, Ekev Akademi Dergisi, c.1, S. 2 
(Mayıs 1998) s. 262
Şerif, M.M.,” Yunan Düşüncesi”, İslam Düşüncesi Tarihi, Çev.: Kasım Turhan, İstanbul 
1990, C.I




Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   92


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə