Journal of selcuk communication



Yüklə 5.01 Kb.

səhifə86/108
tarix22.07.2018
ölçüsü5.01 Kb.
1   ...   82   83   84   85   86   87   88   89   ...   108

Selçuk İletişim, 7, 3, 2012 
 
196
Cumhuriyet gazetesinde ve 112’si Zaman gaze-
tesinde yer almaktadır.  
Tablo 2. Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara 
İlişkin Haberlerde Kaynak Kullanımı 
KAYNAK 
SIKLIK 
YÜZDE 
Uzmanlar 
148 
40,2 
Politik çevre 
98 
26,6 
Kaynak Kullanılmamış 
84 
22,8 
Sivil Toplum Örgütü 
38 
10,3 
Toplam 
368 
100,0 
Haberlerde  inandırıcılığı  sağlamak  ve  haberde 
aktarılan  görüşü  desteklemek  amacıyla  çeşitli 
haber kaynaklarına başvurulur ve bu kaynaklar 
referans  olarak  gösterilir  (Dağtaş  2006:  155). 
Yukarıdaki  tabloda  da  gösterildiği  gibi 
GDO’larla  ilgili  haberler  aktarılırken  sıkılıkla 
uzmanlar  kaynak  gösterilmiştir.  Kuşkusuz 
bunun  nedeni,  GDO’nun  bilimsel  bir  konu 
olmasıdır.  GDO’lara  ilişin  haberlerde  en  sık 
kullanılan  ikinci  kaynak  politik  çevredir.  Bi-
limsel  bir  konuda  politik  çevrenin  bu  sıklıkta 
kaynak olarak gösterilmesinin nedeni, 26 Ekim 
2009  tarihli  Resmi  Gazete’de  yayımlanarak 
yürürlüğe  giren  ve  kamuoyunda  tartışmalara 
neden  olan  GDO’lu  ürünlerin  kontrolüne  ve 
denetimine  dair  yönetmeliktir.  Aslında  ülke-
mizde  de  yıllardır  piyasada  bulunan  GDO’lu  
ürünler  (ilk  genetiği  değiştirilmiş  ürün  olan, 
uzun  raf  ömrüne  sahip  Flavr  Savr  domatesi 
1996 yılında raflarda yerini almıştır) bu yönet-
meliğin  yürürlüğe  girmesi  ile  birlikte  tartışıl-
maya  başlanmıştır.  Bu  bağlamda  medya;  hü-
kümet,  muhalefet,  sivil  toplum  örgütleri  ve 
tarım  sektörü  arasında  yaşanan  mücadelenin 
alanı haline gelmiştir.  
Yukarıda  da  değinildiği  gibi  GDO’lara  ilişkin 
haberlerde  uzmanların,  başta  Tarım  Bakanı 
olmak  üzere  politik  çevreden  kişilerin  ve  sivil 
toplum örgütlerinin açıklamalarına, görüşlerine 
yer verilmekte ve haberde referans olarak gös-
terilmektedir.  Çalışmanın  amaçları  doğrultu-
sunda  örnekleme  dahil  edilen  ve  farklı  bakış 
açılarına  sahip  dört  gazetede  kaynak  kullanımı 
açısından  bazı  farklılıklar  bulunmaktadır. 
GDO’lara ilişkin haberlerde kullanılan kaynak-
ların gazetelere göre dağlımı sayı olarak aşağı-
daki tabloda gösterilmektedir. 
Tablo 3. Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara İlişkin Haberlerde Kullanılan Kaynakların Gazete-
lere Göre Dağılımı 
 
KAYNAK 
Toplam 
    GAZETE 
Uzmanlar 
Politik Çevre 
Kaynak          
Kullanılmamış 
Sivil Toplum      
Örgütleri  
 
Hürriyet 
61 
25 
30 

125 
Sabah 
13 
17 
21 

58 
Cumhuriyet 
19 
29 
13 
12 
73 
Zaman 
55 
27 
20 
10 
112 
Toplam 
148 
98 
84 
38 
368 
 
Tablo  3’te  görüldüğü  gibi  muhafazakar  kanadı 
temsilen  seçilen  Zaman  gazetesi  (55  haberde) 
ile  anaakım medyayı  temsilen  seçilen  Hürriyet 
gazetesinde  sıklıkla  (61  haberde)  uzmanların 
görüşlerine  yer  verilmiştir.  Merkez  solu 
temsilen  seçilen  Cumhuriyet  gazetesinde  ise 
sıklıkla  (29  haberde)  politik  çevre  referans 
olarak gösterilmiştir. Cumhuriyet gazetesinde  
 
yer  alan  haberlerde  gazetenin  bakış  açısıyla 
örtüşecek  şekilde  CHP’li  milletvekillerinin 
açıklamalarına,  eleştirilerine  yer  verilmiştir. 
Zaman gazetesinde ise politik çevrenin referans 
olarak  gösterildiği  haberlerde  çoğunlukla  hü-
kümetin  söylemlerine  yer  verildiği  görülmüş-
tür.  Bu  doğrultuda,  gazetelerin  habere  konu 
olan olay ya da olguları aktarırken kullandıkları 


Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara İlişkin Tartışmaların… (191-205) 
 
197 
kaynakların,  tıpkı  kullanılan  dil  ve  seçilen 
kelimelerde  de  olduğu  gibi,  gazetenin  bakış 
açısına  paralel  olarak  değişiklik  gösterdiğini 
söylemek mümkündür.  
GDO’lara  ilişkin  haberlerin  gazetelerde  nasıl 
çerçevelendiğini ortaya koymayı amaçlayan bu 
çalışma  kapsamında,    çalışmanın  örneklemini 
oluşturan  GDO’larla  ilgili  toplam  368  haber, 
haberin  başlığı  ve  spotu  temel  alınarak  haber-
deki başat çerçeveye göre kodlanmıştır. Haber-
lerdeki  çerçevelere  ilişkin  bulgular  Tablo  4’te 
yer almaktadır. 
Tablo 4. Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara 
İlişkin Haberlerde Kullanılan Çerçeveler 
 
ÇERÇEVELER 
SIKLIK 
YÜZDE 
Risk 
72 
19,6 
Fayda 
14 
3,8 
Protesto 
36 
9,8 
Ekonomik Sonuç 
45 
12,2 
Etik Ahlak 

1,6 
Bilimsel Gelişme 
16 
4,3 
Politika Çatışması 
45 
12,2 
Denetim 
134 
36,4 
Toplam 
368 
100,0 
Yukarıdaki  tabloda  da  görüldüğü  gibi  368 
haberin  134’ünde  denetim  çerçevesi  kullanıl-
mıştır.  En  sık  kullanılan  çerçevenin  denetim 
çerçevesi olması, Listerman’ın (2010) çalışma-
sının bulgularıyla örtüşmektedir. Nitekim yazar 
çalışmasında  biyoteknoloji  ile  ilgili  haberlerde 
en sık kullanılan çerçevelerin denetim ve fayda 
olduğunu bulgulamıştır.  
Denetim çerçevesinin en sık kullanılan çerçeve 
olmasının nedeni, GDO’ların denetim ve kont-
rolüne  dair  yönetmeliğin  Resmi  Gazetede  yer 
alması ve GDO yasasının mecliste görüşülmesi 
süreci  ile  birlikte  GDO  gibi  sağlık,  ekoloji, 
tarım,  ekonomi  üzerinde  önemli  sonuçları  ve 
etkileri  bulunan  bilimsel  bir  konunun,  yasal 
düzlemde  tartışılmaya  başlanmasıdır.  Bu  bağ-
lamda  medyada  GDO’larla  ilgili  haberlerde 
çoğunlukla  yasal  düzenlemeler,  GDO’lu  ürün-
lerin  ülkeye  girişinin  denetlenmesi,  ürünlerin 
laboratuarda  incelenmesi  vb.  gibi  içeriklerle, 
denetim ve düzenlemeye  yönelik çerçeve oluş-
turulmuştur.  Listerman’ın  (2010)  çalışmasın-
dan  farklı  olarak  haberlerde  sıklıkla  kullanılan 
ikinci  çerçevenin  risk  çerçevesi  olduğu  bulgu-
lanmıştır.  Oysa  Listerman’ın  (2010)  çalışma-
sında denetim ile birlikte fayda çerçevesi en sık 
kullanılan  çerçeve  olarak  tespit  edilmiştir.  Bu 
farklılığın  temel  nedeni,  Türkiye’nin  üretici 
konumda değil, GDO’lu ürünleri ithal eden bir 
ülke  olması  ile  açıklanabilir.  Kuşkusuz  üretici 
konumda  olsaydı,  üretici  firmalar  tarafından 
yürütülecek  faaliyetler  ve  baskılar  nedeniyle 
risk  çerçevesi  değil,  fayda  çerçevesi  önplana 
çıkarılacaktı.  
GDO’lu  tarım  ürünlerinin  dünya  ticaretine 
girmesiyle  birlikte  GDO’lu  ürünlerin  insan 
sağlığını  olumsuz  yönde  etkilediği,  tarımsal 
verimi  düşürdüğü,  çevreyi  olumsuz  yönde 
etkilediği  vb.  gibi  riskleri  artan  biçimde  tartı-
şılmaya  başlanmıştır.  Buna  karşılık,  genetik 
transferin tarım dışındaki alanlarda ve özellikle 
de  tıp  alanında  uygulanması  olumlanmaktadır. 
Nitekim  bu  çalışma  kapsamında  GDO’lu  ürün 
üretimi  ile  ilgili  haberlerde  risk  çerçevesi  sık-
lıkla  kullanılırken,  çoğunlukla  tarım  dışı  alan-
larla  ilgili  genetik  transferi  haberleri  bilimsel 
gelişme  çerçevesinde  verilmektedir.  Bu  bulgu, 
biyoteknolojinin  tarımda  kullanılmasının,  tıpta 
kullanılmasına oranla daha sık risk çerçevesin-
de  sunulduğunu  ortaya  koyan  ve  Marks  vd. 
(2007)  tarafından  yapılan  çalışmanın  bulgula-
rıyla örtüşmektedir. 
Sıklıkla 
kullanılan 
diğer 
çerçeveler 
ise 
GDO’ların  ekonomik  anlamdaki  olumlu  ve 
olumsuz  sonuçlarının  yer  aldığı  ekonomik 
sonuçlar  çerçevesi,  GDO’lara  ilişkin  farklı 
bakış  açılarına  yer  verilen  politika  çatışması 
çerçevesi ve GDO’lu ürünlerin olumsuz etkile-
rini ortaya koyan, GDO’lara yönelik eylemlerin 
sunulduğu  protesto  çerçevesidir.  Çerçevelerin 
örnekleme dahil edilen ve farklı bakış açılarını 
temsilen seçilen gazetelere göre dağılımı farklı-
lık  göstermektedir.  Çerçevelerin  gazetelere 
göre dağılımı aşağıdaki tabloda yer almaktadır. 
 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   82   83   84   85   86   87   88   89   ...   108


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə