Kitabın nəşrinə göstərdiyi köməyə görə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı



Yüklə 7,73 Mb.

səhifə182/306
tarix14.09.2018
ölçüsü7,73 Mb.
1   ...   178   179   180   181   182   183   184   185   ...   306

Qəbul edən ölkə

 

Xarici TMK-nın kontraktlarının əsas növlər üzrə bölgüsü

 

Müqavilə 

ərazisinin orta 

ölçüsü

 

Hasilatın pay bölgüsü

 

Xidmət yaxud əvəzinin 

ödənilməsinə 

minimum zəmanətlə 

xidmət

 

Konsessiya yaxud 



müştərək 

müəssisə

 

Başqa 



və 

ayrıca 

razılaşdırılmamış

 

Cəmi

 

sayı

 

pay, %

 

sayı

 

pay, %

 

sayı

 

pay, %

 

sayı

 

pay, %

 

sayı

 

pay, %

 

kvadrat km

 

Nigeriya

 

81

 



58,3

 

-



 

-

 



57

 

41,0



 

1

 



0,7

 

139



 

100,0


 

579


 

Qət ər

 

26



 

100,0


 

-

 



-

 

-



 

-

 



-

 

-



 

26

 



100,0

 

833



 

Rusiya Federasiyası

 

5



 

1,1


 

-

 



-

 

470



 

98,9


 

-

 



-

 

475



 

100,0


 

343


 

Səudiyyə Ərəbistanı

 

-



 

-

 



-

 

-



 

-

 

-

 

3

 



100,0

 

3



 

100,0


 

75056


 

Sudan

 

14



 

77,8


 

-

 

-

 

4

 



22,2

 

-

 

-

 

18



 

100,0


 

50770


 

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri

 

-

 

-

 

-

 

-

 

-

 

-

 

12



 

100,0


 

12

 



100,0

 

375



 

Özbəkistan

 

14



 

43,8


 

-

 

-

 

-

 

-

 

18

 



56,3

 

32



 

100,0


 

3562


 

Venesuela

 

19



 

38,0


 

-

 

-

 

20

 



40,0

 

10



 

20,0


 

50

 



100,0

 

597



 

Vyetnam

 

1



 

100,0


 

-

 

-

 

-

 

-

 

-

 

-

 

1

 



100,0

 

554



 

Cəmi


 

578


 

34,6


 

24

 



1,4

 

1005



 

60,1


 

51

 



3,1

 

1672



 

100,0


 

2067


 

MDB istisna edilməklə cəmi

 

564


 

51,1


 

21

 



1,9

 

451



 

40,9


 

51

 



4,6

 

1104



 

100,0


 

2852


 

* UNCTAD. World Investment Report. 2009; Transnational Corporations, Extactive industries and Development. 




Dövlət siyasətinin dəyişməsinin və milliləşdirmənin əvvəlki dalğaları ilə 

müqayisə  olunduqda,  hazırda  ölkələr  tərəfindən  BİS-dən  daha  çox  istifadə 

olunması  yeni  məqamdır.  Bu  müqavilələr  hökumətlərin  sadaladığımız 

hərəkətlərini  beynəlxalq  hüququn  müəyyən  çərçivəsinə  daxil  etsə  də,  son 

nəticədə  heç  bir  dövlətə  mövcud  şərtlərlə  bağlanmış  müqavilə  münasibətlərini 

dayandınuağa  mane  ola  bilmir.  Lakin  BİS  mübahisə  yarandığı  hallarda 

investorlara  beynəlxalq  arbitraj  vasitəsilə  kompensasiya  tələb  etmək  hüququ 

verir.  Beləliklə,  BİS  çərçivəsində  təmin  olunan  müdafiə,  əsas  etibarilə  xarici 

investor  bazarı  tərk  etmək  strategiyasını  seçərkən  aktuallaşır.  Bu  müdafiənin 

hüdudları  konkret  müqavilənin  müddəalarının  necə  ifadə  olunmasından  və 

arbitraj instansiyalarında necə təfsir edilməsindən asılıdır. Bundan başqa, dövlət 

siyasətinin dəyişdirilməsinin nəticələri müəyyən dərəcədə tərəflərin danışıqlarda 

tutduqları  mövqelərin  möhkəmliyindən  asılıdır.  Qiymətli  mineral  resurslar  və 

neft-qaz yataqlarının mövcudluğu təsdiqlənmiş qəbul edən ölkələr üçün birtərəfli 

hərəkətlər  hasilat  sənayesindən  daha  böyük  səmərə  əldə  olunmasına  zəmanət 

verən məqsədəuyğun davranış ola bilər. Bu yolla getmək istəyən başqa ölkələrin 

hərəkətlərinin isə tamamilə başqa nəticələr verəcəyi ehtimalı var. 

Xülasə 

 



Hasilat  sahələri,  o  cümlədən  neft-qaz  sənayesi  müasir  iqtisadiyyatın 

başlıca  resursudur.  Buna  görə  də  müxtəlif  ölkələrin  TMK-nm  metal  və  qeyri- 

metal  filizlərinin,  kömürün,  neftin,  qazın  və  s.  hasilatına  böyük  diqqətlə 

yanaşması  başa  düşüləndir.  Ehtimal  ki,  yaxın  gələcəkdə  bir  çox  ölkələrin  indi 

ehtiyac duyduğu içməli suya da maraq artacaq. 

 



Təbii  resurslar  ölkələr  arasında  bərabər  bölüşdürülməmişdir.  Ərazisi 

böyük olan cəmi bir neçə ölkə idxaldan asılı olmayaraq, özünü lazımi resurslarla 

təmin  edə  bilir.  Buna  görə  də  TMK-nm  həmin  resursların  mənimsənilməsinə 

maraq  göstərməsi  bütövlüklə  əsaslıdır.  Müvafiq  təbii  resurslara  malik  olan 

ölkələr onlarla əməkdaş etməyə maraq göstərir. Məsələ bu əməkdaşlığın hər iki 

tərəfə - həm xarici TMK, həm də qəbul edən ölkə üçün hansı şərtlər daxilində 

faydalı olacağmdadır. 

 



Hazırda  böyük  təbii  resurslara  malik  olan,  lakin  onları  mənimsəyə 

bilməyən Afrika və Latın Amerikası ölkələri TMK-nm əsas maraq obyektinə 



456 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   178   179   180   181   182   183   184   185   ...   306


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə