KitabxanaşÜnasliq



Yüklə 3,72 Kb.

səhifə55/88
tarix08.03.2018
ölçüsü3,72 Kb.
1   ...   51   52   53   54   55   56   57   58   ...   88

124 
 
imkanlarıdır  ki,  bu  iki  halda  olur  açıq  və  ödənişli  resurslar.  Bu  bir  çox 
amill
ərdən asılı ola bilər e-kitabxananın lokal, və ya hər hansı bir şəbəkənin 
hiss
əsi  olması,  bu  halda  müəyyən akademik, kütləvi, xüsusi e-kitabxana 
şəbəkələri ola bilər, həmin e-kitabxananın  təqdim etdiyi informasiya 
resurslarının  özünün  texniki  imkanları  bazasında  istehsal  etməsi və  ya hər 
hansı mövcud verilənlər bazasına abunə olması. 
E-
kitabxananın  ən mühüm cəhətlərindən biri kimi istənilən formatda 
informasiya  resurslarının  komplektləşdirilmə  imkanlarıdır.  Akademik  planda 
n
əzərə  alsaq, video və  audio formatların  dəstəklənməsi video dərsliklərin
podkastların və s. reusrsların istifadəsində e-kitabxanaları  mühüm vasitə edir.  
E-
kitabxananın  resurslarının  avtomatlaşdırılmış  idarəetmə  sistemi 
müxt
əlif formalarda həyata keçirilir. Buna indiki halda iki yanaşma ilə baxmaq 
olar:  birincisi  sırf  kitabxana-informasiya  işinin  standartlarına  uyğun  olaraq 
(Dublin Core, MARC21, MODS, DDC, İnteqral Kitabxana Sistemləri və s.), 
ikinci halda is
ə İnformasiya Texnologiyalarının tətbiqi ilə müxtəlif strukturlu 
s
ərbəst standart  və  sistemlərin tətbiq edilməsi (Viki texnologiyalar, XML, 
Sementic Veb v
ə s.) 
E-kitabxanada ümumi formada q
əbul etsək birinci mərhələdə 
informasiya  resurslarının  texniki  işlənilməsi, istifadəyə  hazır  formaya 
g
ətirilməsidirsə, ikinci mərhələ həmin   məhsulların xidməti məsələsidir ki, e-
kitabxanadan g
ələcək istifadə  dinamikliyi,  inkişaf  perspektivləri,  inkişaf 
imkanları bu prosesin normal gedişindən asılıdır. Bu anlamda təşkil ediləcək 
xidm
ətlər  strukturlaşdırılmış  qaydada  müəyyənləşdirilməli və  buna  uyğun 
olaraq kadr siyas
əti  aparılmalıdır,  həmin xidmətlərin kommersiya tərəfləri 

əyyənləşdirilməlidir, son mərhələ  olaraq sənədlərin bir və  ya bir  neçə 
istifad
əçi qrupuna çatdırılması, sənəd mübadiləsi və s [3 s. 60].   
Bu  sualların  nəzəri  cavablandırılması  e-kitabxananın  ümumilikdə 
yaradılmasının  nəzəri  prinsip, məqsəd və  vəzifələrini müəyyənləşdirir. 
Sonrakı mərhələ isə texniki tərəflərini əks etdirir ki, özül rolunu e-kitabxanda 
formalaşan  resurslar  təşkil  edir.  Bu  prosesi  məntiqi olaraq 4 ənənəvi 
m
ərhələyə bölək:  
Sorğuların, təkliflərin toplanılması və müəyyənləşdirilməsi 
İnformasiya mənbələrin müəyyənləşdirilməsi 

əyyənləşdirilmiş  mənbələrdə  informasiyanın  axtarışının  aparılması 
v
ə seçmə kriteriyaları 
Toplanılan elektron resursların intellektual emalı, analizi və qeydiyyat 
m
əlumatı kimi formalaşması (sənəd halına salınması) 
Bu bir növ biz
ə  məlum  ənənəvi halda keçirilən proseslərə  analoji 
olaraq elektron formada aparılmasıdır. İndiki halda klassik forma yada düşür 
ki, müxt
əlif bədii,  əyləncə, elmi və  s. məqsədlər  üçün ehtiyac olan 
informasiyanın  istifadəçilərin özləri tərəfindən məsləhət bildikləri  resursların 


125 
 
e-
kitabxana kolleksiyasına daxil edilməsidir. Veb mühitin sürətli inkişafı qeyd 
edil
ən  ənənəvi strukturun tətbiq  imkanlarını  genişləndirərək e-kitabxana 
kolleksiyasının  formalaşmasının  yeni  imknalarını  təqdim edir. Bunu qlobal 
t
əcrübədən  müşahidə  etsək bir çox sistemlərdə  müxtəlif texniki tətbiq 
formalarını  görmüş  olarıq.  Həmin  texnologiyalara  viki  texnologiyaları, 
kitabxana v
ə nəşriyyatların tətbiq edtdikləri “virtual sorğu”, “virtual sifariş”, 
istifad
əçilərin daim yeni nəşrlər  haqqında  məlumatlı  olması  üçün  “e-
m
əlumatlandırma” sistemləri və s. Bu və müxtəlif formada aparlan sorğuların, 
müraci
ət olunan təkliflərin nəticəsində  yaranan informasiya ehtiyaclarının 
öd
ənilməsi üçün  bir neçə qlobal mənbələri göstərmək olar. 
E-
kolleksiyanın  fromalaşmasında  istifadə  edilən çap informasiya 
resursları 
Library Journal, ARBA-American Reference Books Annual, Book 
Reference Books Bulletin v
ə s. 
E-
kolleksiyanın fromalaşmasında istifadə edilən ödənişsiz veb saytlar 
“Amazon”  onlayn  mağaza: 
www.amazon.com
; “WorldCat” OCLC 
komapniyasının  təşkil  etdiyi  dünya  kitabxanalarının  korporativ  e-kataloqu: 
www.worldcat.com
;  “Barnes  &  Noble”  dünya  miqyaslı  nəşriyyat: 
www.barnesandnoble.com
;  “Baker  &  Taylor”  dünya  miqyaslı  nəşriyyat: 
http://btol.com
; “Google”(books, scholar v
ə  s.) Qlobal miqyasda istifadə 
edil
ən axtarış maşını: www.google.com  
E-
kolleksiyanın  fromalaşmasında  istifadə  edilən dövlət səviyyəli 
strukturlar 
ABŞ 
Konqres 
Kitabxanası: 
www.loc.gov
; GPO Access: 
www.gpoaccess.gov
;  ABŞ  Dövlət Nəçrlərinin Kataloqu: 
http://catalog.gpo.gov

FDLP desktop: 
www.fdlp.gov
;  
E-
kolleksiyanın  fromalaşmasında  istifadə  edilən ödənişli  tam-mətnli 
elmi bazalar 
EBSCO host, Nexis Lexis, Springer, Elsevier, Thomson reuters, EBL 
v
ə s [3 s .25]. 
M
ənbələrin seçilmə kriteriyaları 
Qeyd etdiyimiz e-
kitabxananın  formalaşma  prinsiplərinin üçüncü 
b
əndini nəzərə  alsaq adətən vebdən informasiya  əldə  edilərkən müəyyən 
d
ərəcəli problemlər çıxma ehtimalı vardır, misal üçün: 
A. M
ətndə  olan  çatışmamazlıqlar, bu ən  çox  yayılmış  problemlərdən 
biridir ki, h
ər bir kəs veb-mühitdə məlumat yerləşdirə bilər və çox zamanda 

əlliflər heç bir redaktə, korrektə işi aparılmadan edilir.   
B. Faktlarla (
əsaslanan mənbə) bağlı səhvlər,  bu özlüyündə də bir çox 
amill
ərlə bağlıdır, siyasi, tarixi, coğrafi və s. Misal üçün məşhur Azərbaycan 
yazıçı  və  şairi  Nizami  Gəncəvinin  İran  şairi  kimi  məbələrin  olması, 
Az
ərbaycanın ərazi bütövlüyü problemi ilə bağlı müxtəlif yönümlü mənbələr 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   51   52   53   54   55   56   57   58   ...   88


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə