Magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda


Şəkil  7.  İşlənmiş  qazların  əhəng  üsulu  ilə  SO



Yüklə 0,59 Mb.

səhifə16/23
tarix10.11.2017
ölçüsü0,59 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   23

48 

 

 



Şəkil  7.  İşlənmiş  qazların  əhəng  üsulu  ilə  SO

2

  -dən  ekoloji  təmizlənməsi 

qurğusu 

1-tsiklonlar  batereyası;  2-  qazüfürücü;  3-  skrubber;  4,  9,  12-  nasoslar;  5- 

kristallaşdırıcı; 7, 8- əhəng tutumu; 11- əhəng südü tutumu; 

I-işlənmiş qazlar; II- təmizlənmiş qazlar; 



 

 Arsenat-qələvi üsulu: İstifadə olunan absorbentlərdən asılı olaraq bu üsullar 

arsenat-soda  və  arsenat-ammonyak  üsullarına  ayrılır.  Arsenat-soda  üsulu  ilə 

tullantı  qazlarının  hidrogen-sulfiddən  təmizlənməsi  III  və  V  valentli  arsenin  zəif 

qələvi məhlulu ilə həyata keçirilir. 

   H

2

S + Na



3

AsO


3

   Na


3

AsSO


2

 + H


2

O  


 Na

3

AsSO



2

 + Na


3

AsO


4

   Na


3

AsO


3

S + Na


3

AsO


3

  

Udulma  atmosfer  təzyiqində  və  20-40ºC  temperaturda  baş  verir.  Bu  üsulla 



qazların  hidrogen-sulfiddən  yüksək dərəcədə təmizlənməsi (1 q/m

3

-a qədər) təmin 



olunur.  Çatışmayan  cəhəti  isə  toksiki  reagentlərdən  istifadə  olunmasıdır.  Arsenat 

soda  üsulu  ilə  tullantı  qazlarının  hidrogen-sulfiddən  ekoloji  təmizlənməsi 

prosesinin texnoloji sxemi şəkil 8-də verilmişdir. 

 



49 

 

Şəkil  8.  Arsenat-soda  üsulu  ilə  tullantı  qazlarının  hidrogensulfiddən 



ekoloji təmizlənməsi prosesinin texnoloji sxemi 

1-Absorber;  2-  nasos;  3,  5-  istilikdəyişdiricilər;  4-  regenerator;  6-  vakuum-

filtr;  

I-Təmizlənəcək  qazlar;  II-  təmizlənmiş  qazlar;  III-  buxar;  IV-  kondensat;  V- 

hava; VI- kükürd; VII- regenerasiya qazları. 

   


Təmizlənəcək  tullantı  qazları  1-  absorberinə  daxil  olur  və  orada  hidrogen-

sulfiddən  təmizlənir.  Sonra  1-  absorberinin  aşağısından  hidrogen-sulfidlə 

doydurulmuş  məhlul  2-  nasosu  vasitəsilə  3-  istilikdəyişdiricisinə  daxil  olur.  3- 

istilikdəyişdiricisində  hidrogen-sulfidlə  doydurulmuş  məhlul  40ºC  temperaturuna 

qədər qızdırılır və sonra da regenerasiya olunmaq üçün 4- regeneratoruna verilir. 4- 

regeneratorunda məhlul içərisindən sıxılmış hava barbotaj edilir. Havanın oksigeni 

ilə  oksidləşərək  məhlulun  tərkibindən  ayrılan  kükürd  sonra  hava  qabarcıqları  ilə 

birlikdə  5-seperatoruna  daxil  olur.  Regenerasiya  olunmuş  məhlul  yenidən  1- 

absorberinə qaytarılır. Kükürdü 6-vakuum-filtrində ayırırlar. Absorbsiya prosesinin 

intensivliyinə  uducu  məhlulda  arsenin  qatılığı  və  məhlulun  pH-ı  təsir  göstərir. 

Arsenat-soda və arsenat-ammonyak üsullarının texnoloji sxemlərinə aparatları bir-

birlərinə oxşardır. 

  Neft  emalı  zamanı  sistemlərdə  azot  oksidləri  nisbətən  tam  şəkildə  nitrat 

turşusuna çevrilir və sistemi tərk edən qazların tərkibində azot oksidlərinin miqdarı 

0,15÷0,26  %-dən  çox  olmur.  Bu  qazları  azot  oksidlərindən  təmizləmək  üçün 



50 

 

katalitik  reduksiya  üsulundan  istifadə  edərək  onları  elementar  azota  çevirirlər. 



Təmizləmə  prosesinə  verilən  qazların  tərkibində  azot  oksidlərindən  başqa 

2,5÷3,0%  -ə  qədər  oksigen  də  olur.  Prosesdə  reduksiyaedici  qaz  kimi  tərkibində 

55÷65  %  metan,  16÷19  %  CO  və  3÷5  %  hidrogen  olan  qaz  qarışığından  istifadə 

olunur.  Reduksiyaedici  qazın  qalan  hissəsini  isə  azot  təşkil  edir.  Qazların  azot 

oksidlərindən  təmizlənməsi  prosesində  katalizator  kimi  üzərinə  palladium 

çökdürülmüş  APK-2  katalizatorundan  istifadə  olunur.  Proses  330÷420ºC-də 

aparılır.  Təmizləməyə  verilən  qazın  tərkibindəki  oksigendən  asılı  olaraq  proses 

zamanı  temperatur  730÷800ºC-yə  qədər  yüksələ  bilər.  Reaktordakı  təzyiq 

(4,5÷5.2)·10

5

  Pa  təşkil  edir.  Belə  şəraitdə  qazların  azot  oksidlərindən  təmizlənmə 



dərəcəsi 95÷97 % təşkil edir. Təmizləmə prosesində çıxan qazların tərkibində azot 

oksidlərinin qalıq miqdarı 0,01 %-dən çox olmur.  

Sulfolaşma  prosesində  yaranan  qaz  tullantılarının  ekoloji  təmizlənməsinin 

tipik texnoloji sxemi şəkil 9-da göstərilmişdir. 

 

Şəkil  9.  Sulfolaşma  proseslərində  yaranan  qaz  tullantılarının  ekoloji 

təmizlənməsinin tipik texnoloji sxemi 

1-  xammal  tutumu;  2,  4-  tsiklonlar;  3-  filtr;  5-  boşqablı  absorber;  6-  filtr-

dumantutucu; 7- istidəyişdirici; 8, 9- skrubberaltı tutumlar; 10, 11, 12- nasoslar; 

Axınlar: I- çirkli qazlar; II- su; III- xammal; IV- qaynar su; V- 10%-li NaOH 

məhlulu;  VI-  sulfolaşma  mərhələsinə  qaytarılan  xammal;  VII-  atmosferə  atılan 

qazlar; VIII- filtrdə tutulan sulfat turşusu; IX- sulfokütlə neytrallaşmaya. 




51 

 

Reaktorun 



seperatorundan 

çıxan 


tullantı 

qazlar 


iri 

damcı-maye 

hissəciklərindən  təmizlənmək  üçün  2-  tsiklon-damcı  ayırıcısını  keçməklə  ilkin 

təmizlənmə  filtri  -3-ə  daxil  olur.  3-  filtrində  daha  kiçik  hissəciklər  və  sulfat 

anhidrinin  sorbenti  kimi  prosesin  ilkin  xammalından  istifadə  olunur.  Sorbent 

reaktor  məhsuldarlığının  2-3  %  -i  qədər  miqdarda  1-  xammal  tutumundan  10- 

nasos  dozatorunun  köməyi  ilə  götürülərək  7-istidəyişdirici  aparatı  keçməklə  3- 

filtrinə daxil edilir. 2-tsiklon və 3-filtrindən axan məhsullar sulfolaşma mərhələsinə 

qaytarılır.  Yüngül  uçucu  məhsulların  sulfolaşdırılması  zamanı  3-  filtrindən  sonra 

və ya bilavasitə aparatın özündə əlavə olaraq maye damcılarının tutulması üçün 4- 

tsiklonu  quraşdırılır  ki,  oradan  da  tutulan  maye  həmçinin  sulfolaşdırma  prosesinə 

qaytarılır.  Sonra  qazlar  qələvi  məhlulu  ilə  yuma  qovşağına  qaytarılır.  Absorber 

kimi  5-  absorberinə  borbotaj  tipli  kalon  və  ya  Ventini  absorben  aparatlarından 

istifadə  olunur.  5-  absorberinə  suvarma  üçün  maye  12-  nasosu  ilə  9-  tutumundan 

verilir.  İşlənmiş  sorbent  8-  tutumuna  axıdılır  və  oradan  da  11-  nasosu  vasitəsilə 

sulfoturşusunun  neytrallaşdırılması  qovşağına  göndərilir.  Neytrallaşmaya  verilən 

məhlulda  sərbəst  qələvinin  miqdarı  texnoloji  reqlamentdə  göstərilən  səviyyədə 

saxlanılır. 

Destruktiv  emal  proseslərində  atmosferi  çirkləndirən  mənbələrdən  biri  də 

atmosferə buraxılan katalizator tozlarıdır.  Məlumdur  ki, son  illər katalitik krekinq 

qurğularında ən çox mikrosferik katalizatorlardan istifadə edilir. Qurğuların reaktor 

və regeneratorlarında yerləşdirilən tsiklonların lazımı səviyyədə səmərəli işlənməsi 

nəticəsində  katalizatorun  ən  kiçik  hissəcikləri  reaktordan  karbohidrogen  buxarları 

ilə  birləşdikdə  rektifikasiya  kolonuna,  regeneratordan  isə  tüstü  qazları  ilə  birlikdə 

tsiklon-seperatora, utilizator qazanına və tüstü borusuna daxil olur. 

Ən  təhlükəli  hal  tozların  tüstü  qazları  ilə  birlikdə  atmosferə  yayılmasıdır. 

Atmosferə  yayılmış  tozlar  insanın  nəfəs  borularına  düşərək  onun  qıcıqlanmasına, 

digər  tərəfdən  də  katalizator  itkisinin  baş  verməsinə  səbəb  olur  ki,  bu  da  iqtisadi 

cəhətdən istənilməyən haldır. 



: application -> uploads -> 2016
2016 -> Ali məktəb psixologiyası
2016 -> Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Magistratura Mərkəzi Hacıyev Tural Eldar oğlu
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Magistratura məRKƏZİ
2016 -> İxtisas: 5301. 01 Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya
2016 -> Bilet 1 Davranış iqtisadiyyatı Süni intellektin yaranmasının başlanğıc mərhələsi İnformasiya, verilən, məlumat, bilik Verilənlər bazasının modelləri Bioloji neyron İqtisadi informasiyanın layihələndirmə mərhələləri Genetik alqoritmlər Bilet
2016 -> Dərs vəsaiti kimi tövsiyyə edilmişdir. B a k I 1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   23


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə