MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə158/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   154   155   156   157   158   159   160   161   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

246 



246 

olaraq  öz  gücünə  inamsızlığın,  frustrasiya  vəziyyətinin, 

təlimə marağın itməsinin, «məktəb nevrozlarının» meydana 

gələ bilməsi.     

 

Özünü yoxlamaq üçün sual və tapĢırıqlar. 

 

1.

 

Məktəbə  daxil  olmaqla  uĢağın  həyatında  nə  kimi 

dəyiĢikliklər baĢ verir? 

2.

 

Kiçik məktəblilər üçün aparıcı fəalliyyət nədir? 



3.

 

Kiçik məktəblilərdə qavrayıĢ necə inkiĢaf edir? 



4.

 

Kiçik 


məktəblilərdə 

 

diqqətin 



inkiĢaf 

xüsusiyyətlərindən danıĢın. 



5.

 

Kiçik məktəblilərdə hafizənin inkiĢafı necə gedir? 



6.

 

Kiçik məktəblilərdə təxəyyül necə inkiĢaf edir? 



7.

 

Kiçik  məktəblilərdə  təĢəkkülün  inkiĢafı  nə  ilə 

fərqlənir? 

8.

 

Kiçik məktəblilərdə nitqin inkiĢaf xüsusiyyətlərindən 

danıĢın. 

 

 



 

Referat, məruzə və müstəqil tədqiqat üçün mövzular 

 

1.

 

Kiçik məktəblilərin təlim fəalliyyətinin motivləĢməsi. 



2.

 

Kiçik yaĢlı məktəblilərdə əməksevərliyin inkiĢafı. 



3.

 

Kiçik məktəbli Ģəxsiyyətinin formalaĢması. 



4.

 

Kiçik yaĢlı məktəblilərin oyun fəaliyyəti. 

 

Ədəbiyyat 

 

Qədirov Ə.Ə.  YaĢ psixologiyası. – Bakı, 2002, s.247-

255; 263-266. 



Quliyev  E.M.  Kiçik  məktəblilərdə  idrak  fəaliyyətinin 

inkiĢaf xüsusiyyətləri. – Bakı, 1995 



Həmzəyev  M.Ə.  Kiçk  məktəbyaĢlı  uĢaqların  psixoloji 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



247 

247 


247 

247 


247 

247 


247 

247 


247 

xüsusiyyətləri. – Bakı, 1969. 

Vozrastnaə i pedaqoqiçeskaə psixoloqiə. Xrestomatiə. – 

M., 2001, s.87-115; 181-209. 



Matökina  M.V., i dr. Psixoloqiə mladĢeqo Ģkolğnika. – 

M., 1976. 



Qreys  Krayq.  Psixoloqiə  razvitiə.  –  Piter,  2002,s.457-

497 


Löblinskaə  A.A.  Uçitelö  o  psixoloqii  mladĢeqo 

Ģkolğnika. – M., 1977 



Nemov  R.S.  Psixoloqiə.  V  3-x  kn.,  kn.2  –  M.,  1998, 

s.209-218. 

 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

248 



248 

21-ci  FƏSĠL 

YENĠYETMƏLĠK YAġI DÖVRÜNÜN 

PSĠXOLOGĠYASI 

 

 

Qısa xülasə 

 

 



Yeniyetməlik  yaĢının  ümumi  xarakteristikası.  Yeniyetmə 

yaĢında  baĢ  verən  anatomik-fizioloji  dəyiĢiklik.  Psixoseksual  inkiĢafın 

xüsusiyyətləri. Cinsi, psixoloji və sosial yetkinlik. 

Yeniyetməlik  yaĢında  Ģəxsiyyətin  formalaĢması.  Ünsiyyət 

tələbatı:  yeniyetmələrin  yoldaĢları  və  dostları  ilə  qarĢılıqlı  münasibətləri. 

Yeniyetmənin  dostları  referent  qrup  kimi.  Oğlanlarla  qızların 

münasibətlərinin  xüsusiyyətləri.  Mənlik  Ģüurunun  xüsusiyyətləri. 

Yeniyetmələrin  əxlaqi  Ģüuru.  «YoldaĢlıq  məcəlləsi».  Əxlaqi  ideaların 

formalaĢması və özünütərbiyə. 



Yeniyetmələrdə  yaĢlılıq  hissi  və  meylinin  formalaĢması. 

YaĢlılıq  hissinin  və  meylinin  xüsusiyyətləri.  Yeniyetmələrin  yaĢlılarla 

qarĢılıqlı  münasibəti.  Onlarla  yaĢlılar  arasında  ixtilafların  yaranması, 

səbəbləri.  KiĢilik  və  qadınlıq  haqqında  etalon  və  stereotiplərin 

mənimsənilməsi. 

Yeniyetmələrin 

təlim 

fəaliyyəti. 

Yeniyetmələrin 

təlim 

fəaliyyətinin  xüsusiyyətləri.  Yeniyetmələrin  təlimə,



 

müəllim


  və 

tədris 


fənlərinə münasibəti. Ġdrak proseslərinin inkiĢafı. 

 

 



 

VI.21.1.Yeniyetməlik yaĢının ümumi xarakteristikası 

 

Yeniyetmə  yaĢı  10-11  yaĢdan  14-15  yaĢa  qədər  olan 



vaxtı əhatə edir. Bu dövr bir il tez və ya gec baĢlaya və qurtara 

bilər.  Bu  dövrdə  həmyaĢıdları  ilə  intim-Ģəxsi  ünsiyyət 

yeniyetmələrin aparıcı fəaliyyəti olur.  

Bu  dövrdə  aparıcı  fəaliyyətlə  yanaĢı  olaraq  təlim, 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



249 

249 


249 

249 


249 

249 


249 

249 


249 

ictimai-təĢkilati, idman, bədii, əmək fəaliyyəti də özünə xüsusi 

yer tutur. Həmin ictimai-faydalı fəaliyyət növlərindən istifadə 

etməklə  yeniyetmələrdə  sosial  cəhətdən  əhəmiyyətli  iĢlərdə 

Ģüurlu Ģəkildə iĢtirak etmək meyli baĢ qaldırır. Onlar müxtəlif 

qruplarda  qəbul  olunmuĢ  qarĢılıqlı  münasibət  normalarına 

uyğun  ünsiyyət  yaratmağı  öyrənir,  öz  «mən»lərini 

qiymətləndirmək bacarığına yiyələnirlər. 

Yeniyetməlik dövrünü “keçid”, “təhlükəli”, “dönüĢ” və 

s.  dövrü  də  adlandırırlar.  Həmin  dövrdə  oğlan  və  qızların 

fiziki və psixi  inkiĢafında müxtəlif keyfiyyət  dəyiĢmələri  baĢ 

verir.  


Bununla  əlaqədar  olaraq  uĢaqlıqdan  yaĢlılığa  keçid 

həmin dövrün əsasını təĢkil edir.  

Bu  yaĢ  dövründə  uĢaq  orqanizminin  bioloji  yetkin-

ləĢməsi yolunda əsaslı dəyiĢiklik baĢ verir. Bədənin yuxarı və 

aĢağı  ətraf  sahələrində  sümüklər  əzələlərə  nisbətən  uzununa 

daha  sürətlə  inkiĢaf  edir.  Ona  görə  də  yeniyetmənin  xarici 

görkəmi  çox  qəribə  olur.  Bədənin  ətraf  hissələri  gövdəyə 

nisbətən mütənasibliyini itirir, daha uzun görünür. Boy artımı 

çox sürətlə gedir, bəzən bir il ərzində 8-10 sm artır. 

Məlum olduğu kimi kiçik yaĢlı məktəblilərdə boyun və 

çəkinin artması əsasən uyğun Ģəkildə gedir. Düzgün həyat və 

qidalanma  Ģəraitində  yaĢayan  kiçik  məktəbli  nə  kök,  nə  də 

arıq  görünmür.  Lakin  yeniyetməlik  yaĢının  baĢlanğıcından 

(10-11yaĢ) 

bu  mütənasiblik  kəskin  Ģəkildə  dəyiĢir. 

Yeniyetmənin  çəkisinin  və  boyunun  artmasında  sıçrayıĢ  baĢ 

verir. 

Mövcud  ədəbiyyatdan  məlum  olduğu  kimi,  9-10  yaĢ 



arasında oğlanlarda boy artımı təxminən 4,4 sm olduğu halda, 

11 yaĢında bu artım 5,3 sm, 12 yaĢında – 6,1 sm-ə, 13 yaĢında 

- 4,7 sm-ə, 14 yaĢında – 7,2 sm-ə, 15 yaĢında – 6,2 sm-ə çatır. 

Rəqəmlərdən  göründüyü  kimi,  oğlanlarda  ən  yüksək  boy 

artımı 13-14 yaĢ arasında baĢ verir. 

Qızlarda  isə  boyun  artımı  daha  tez  baĢlayır  və  həmin 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   154   155   156   157   158   159   160   161   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə