MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə194/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   190   191   192   193   194   195   196   197   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

354 



354 

-  Ģagirdlərin  diqqətini  səfərbərliyə  almaq  və  onlarda 

təlimə və əməyə davamlı maraqlar yaratmaq; onları oxumağa 

öyrətmək;  onları  öz  iĢ  yerini  hazırlamağa,  kitabla,  alətlərlə 

iĢləməyə alıĢdırmaq; 

-  Ģagirdlərə  əldə  etdikləri  nəzəri  bilikləri  təcrübəyə 

tətbiq etmək bacarığı aĢılamaq; 

-  kollektivin  inkiĢafına  rəhbərlik  etmək,  Ģagirdlərin 

kollektivdə  öz  güclərini  düzgün  tətbiq  etmələrinə  rəhbərliyi 

bacarmaq;  iĢləri  dəqiq  planlaĢdırmaq,  ona  nəzarət  etmək  və 

obyektiv olaraq qiymətləndirmək. 

ĠnkiĢafetdirici bacarıq və vərdiĢlər: 

-  tədris  prosesində  müĢahidə  metodundan  və  müxtəlif 

məktəb təcrübələrindən istifadə etmək

- bütün tədris metodlarını yaĢ fiziologiyası, psixologiya, 

pedaqogika  və  məktəb  gigiyenasının  müasir  nailiyyət  və 

məlumatları əsasında tətbiq etmək

-  təlim  və  fikri  iĢ  sisteminin  formalaĢması  prosesində 

Ģagirdlərin əqli fəaliyyətini idarə etmək

-  təlim  prosesində  Ģagirdlərdən  müstəqil  təfəkkür  tələb 

edən problem situasiya yaratmaq

- Ģagirdlərə əvvəllər əldə etdikləri bilikləri tətbiq etməyi, 

müqayisə  və  müstəqil  əqlinəticə,  fəal  idrak  fəaliyyəti  tələb 

edən suallar vermək. 

 

Ġstiqamətləndirici bacarıq və vərdiĢlər: 

- elmi dünyagörüĢü, təbiət və əməyə düzgün münasibəti 

təĢəkkül etdirmək

-  Ģagirdlərdə  tədris  fəaliyyətinə  və  elmə,  məhsuldar 

əməyə  və  cəmiyyətin  tələblərinə,  öz  Ģəxsi  istiqamət  və 

imkanlarına uyğun peĢəyə davamlı maraq aĢılamaq; 

-  Ģagirdlərin  yüksək  əxlaqi  ideallar  ruhunda  humanist, 

estetik və ideya-siyasi tərbiyəsini həyata keçirmək. 

Müəllimin  bu  cür  pedaqoji  bacarıq  və  vərdiĢləri  onun 

ümumi  bacarıqları  ilə  birlikdə  pedaqoji  fəaliyyəti  müvəf-

fəqiyyətlə həyata keçirməsinə imkan verir. Bu cür bacarıq və 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



355 

355 


355 

355 


355 

355 


355 

355 


355 

vərdiĢlər pedaqoji fəaliyyət prosesində formalaĢmaqla yanaĢı, 

həmin fəaliyyətin səmərəli təĢkilini təmin edir. Pedaqoji baca-

rıq  və  vərdiĢlər  qabiliyyət  səviyyəsinə  yüksəldikdə  pedaqoji 

fəaliyyətin müvəffəqiyyətlə icrası üçün əsas amilə çevrilir. 

Müəllimin  təlim  və  tərbiyə  prosesində  yüksək  gös-

təricilər  əldə  etməsi  onun  pedaqoji  qabiliyyətlərinin  inki-

Ģafından  asılıdır.  Pedaqoji  qabiliyyətlərin  inkiĢafı  müəllimin 

Ģəxsiyyətində  pedaqoji  fəaliyyəti  müvəffəqiyyətlə  icra  etmək 

üçün  zəruri  olan  fərdi  psixi  xassələrin  formalaĢmasına  səbəb 

olur. 

Bütün  pedaqoji  qabiliyyətləri  Ģərti  olaraq  üç  qrupda 



birləĢdirmək  olar:  şəxsi  qabiliyyətlər,  didaktik  qabiliyyətlər, 

təşkilatı-kommunikativ qabiliyyətlər

1.  Şəxsi  pedaqoji  qabiliyyətlər  dedikdə,  adətən, 

Ģəxsiyyətin  xarakterik  əlamət  və  keyfiyyətləri  ilə  bağlı  olan 

qabiliyyətlər  nəzərdə  tutulur.  Buraya  uşaqlara  hüsn-rəğbət 

bəsləmək,  dözümlülük  və  özünəsahib  olmaq  (özünü  ələ  ala 

bilmək) və həmiĢə dərs zamanı şagirdlərlə iş aparmaq üçün 



optimal  psixi  vəziyyət  yarada  bilmək  qabiliyyətlərini  aid 

etmək olar.  



Uşaqlara  hüsn-rəğbət  bəsləmək  qabiliyyəti  pedaqoji 

qabiliyyətlərin  strukturunda  əsas  “özəyi”  təĢkil  edir.  Bu  cür 

pedaqoji  qabiliyyətlər  anlayıĢı  altında  uĢaqlara  qarĢı  ağıllı 

məhəbbət və onlara bağlılıq, onlara qarĢı xeyirxah münasibət, 

onlarla  ünsiyyətdə  olmaq  və  iĢləmək  arzusu  və  cəhdi  baĢa 

düĢülür.  Bu  cür  pedaqoji  qabiliyyətə  malik  olan  müəllim 

uĢaqlarla  pedaqoji  ünsiyyətdən,  qəribə  uĢaq  aləminə  daxil 

olmaqdan həzz alır, onlara qarĢı diqqətli, xeyirxah münasibət 

bəsləyir. Lakin bu münasibətlərin heç birinin ürəyiyum  

Ģaqlıq, güzəĢtə getmək, məsuliyyətsizlik səviyyəsinə enməsinə 

yol  vermir.  UĢaqlar  həqiqi  və  ya  süni  münasibəti  bir-

birlərindən  asanlıqla  ayıra  bilirlər.  Onlar  müəllimin  özlərinə 

qarĢı  həqiqi  münasibətini  hiss  etdikdə  eyni  münasibətlə  də 

cavab verirlər.  




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

356 



356 

Pedaqoji fəaliyyətin müvəffəqiyyətini təmin etmək üçün 

lazım olan müəllimin Ģəxsi pedaqoji qabiliyyətlərindən biri də 

dözümlülük  və  özünəsahib  olmaq  qabiliyyətidir.  Müəllim 

həmiĢə,  hər  cür,  hətta  gözlənilməyən  Ģəraitdə  özünü  ələ 

almağı,  özünə  sahib  olmağı,  öz  hisslərini,  temperamentini 

cilovlamağı  bacarmalı,  öz  davranıĢına  nəzarəti  itirməməlidir. 

Lakin  bu  heç  də  o  demək  deyildir  ki,  müəllim  öz  hisslərini 

daima süni Ģəkildə boğmalıdır. O, Ģagirdlərlə birlikdə Ģadlana, 

sevinə də bilər.  Lazım  gəldikdə tərbiyəvi  məqsədlə qəzəb və 

narazılığını  da  nümayiĢ  etdirə  bilər.  Lakin  bu  zaman  o  heç 

vaxt özündən çıxmamalı, qıĢqıra-qıĢqıra, kobud və təhqiramiz 

tonla  danıĢmamalıdır.  Bununla  belə  müəllimin  dözümlülüyü 

özünə sahib olması etinasızlıq səviyyəsinə qalxmamalıdır.  

Müəllimin  digər  mühüm  Ģəxsi  qabiliyyəti  dərsdə 



şagirdlərlə  iş  aparmaq  üçün  optimal  psixi  vəziyyət  yarada 

bilməsidirBu cür qabiliyyətə malik olan müəllimlər özlərinin 

gümrahlığı,  həyatsevərliyi,  kifayət  qədər  canlılığı  ilə 

fərqlənirlər.  Nə  olursa  olsun,  müəllim  həmiĢə  nikbin, 

arzuolunan əhval-ruhiyyə ilə sinfə daxil olmalıdır. Məhz buna 

görə də müəllim özünün əhvalını idarə etməyi, tənzimləməyi 

bacarmalıdır. 



2.  Didaktik  qabiliyyətlər-müəllimin  zəruri  məlumatları 

Ģagirdlərə  çatdıra  bilmək,  öyrədə  bilmək,  materialı  uĢaqların 

səviyyələrinə uyğunlaĢdırmaqla onlara çatdırmaq, material və 

ya  problemi  aydın  və  ya  anlaĢıqlı  Ģəkildə  Ģagirdlərə  təqdim 

etmək,  fənnə  qarĢı  maraq  oyatmaq,  Ģagirdlərdə  fəal  müstəqil 

fikir  yarada  bilmək  qabiliyyətlərindən  ibarətdir.  Buraya 

konkret  olaraq  müəllimin  izah  edə  bilmək  qabiliyyətini, 

ekspressiv-nitq  (natiqlik)  qabiliyyətini,  nəzəri  qabiliyyətləri 

(akademik qabiliyyət) aid etmək olar. 

Müəllimin izah edə bilmək qabiliyyəti. Bu cür qabiliy-

yətə  malik  olan  müəllimin  fikri  Ģagirdlər  üçün  aydın  olur. 

Onlar  çətin,  anlaĢılmaz  materialı  Ģagirdlər  üçün  anlaĢıqlı  edə 

bilərlər.  Təlim  materialının  məzmununu  Ģagirdlərin  səviy-

yəsinə uyğun, aydın və anlaĢıqlı, sadə Ģəkildə izah edə, çatdıra 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   190   191   192   193   194   195   196   197   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə