MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə215/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   211   212   213   214   215   216   217   218   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



415 

415 


415 

415 


415 

415 


415 

415 


415 

tapĢırıq verəcəm, sən isə onları yerinə yetirəcəksən. Bunlar bir 

az  məktəbdə  sənə  verəcəkləri  tapĢırıqlara  oxĢayır,  lakin  əsil 

məktəb tapĢırığı deyil. Məncə onlar sənin xoĢuna gələcək". 

Bundan sonra "Seqen lövhəsi" üzrə iĢ aparmaq olar. Bu 

tapĢırıq  bağça  yaĢlı  uĢaqlar  tərəfindən  asanlıqla  yerinə 

yetirilir.  O,  bir  növ  oyun  xarakteri  daĢımaqla  uĢaqların 

xoĢuna  gəlir,  onları  sakitləĢdirir,  gərginliyi  aradan  qaldırır. 

Bununla yanaĢı, dərhal müvəffəqiyyət Ģəraiti yaradır. UĢaq öz 

iĢinin  nəticəsini  qiymətləndirə  bilməsə  də,  onun  üçün  əsas 

məsələ  ümümiyyətlə  tapĢırığı  yerinə  yetirə  bilməsindən  və 

tanımadığı adamın onu tərifləməsindən ibarətdir. 

"Seqen  lövhəsi"  bir  neçə  topludan  ibarətdir.  Həmin 

lövhələrin  çətinliyi  fiqurların  miqdarından  və  onların  bir  neçə 

hissəyə kəsilməsindən asılıdır. 

Yoxlama  zamanı  həmin  toplulardan  ikisindən  istifadə 

etmək olar. Birinci (1 №-li) lövhə toplusu aĢağıdakı doqquz 

bütöv  fiqurdan  ibarətdir:  dairə,  xaç,  kvadrat,  üçbucaq,  romb, 

oval, trapesiya, ulduz, altıguĢəli fiqur. Ġkinci lövhə (2 №-li) iki 

hissəyə bölünmüĢ fiqurdan (dairə, oval, altıguĢəli, kvadrat) və 

üç  hissəyə  bölünmüĢ  bir  fiqurdan  (xaç)  ibarətdir.  TapĢırığı 

yerinə  yetirmək  üçün  uĢağa  aĢağıdakı  Ģəkildə  təlimat 

verilməlidir:  "Bax,  bu  lövhədə  fiqurlar  var.  Mən  onları  yerə 

tökəcəm,  sən  isə  əvvəlki  yerlərinə  yığmalısan".  Bu  söz 

qurtaran  kimi  fiqurları  tökmək,  uĢağın  iĢə  baĢlamasını 

gözləmədən  saniyəölçəni  iĢə  salmaq  lazımdır.  Əgər  uĢaq  iĢə 

dərhal baĢlamırsa bunu protokolda qeyd etmək, nə qədər vaxt 

keçdiyini  göstərmək  lazımdır.  Protokolda  uĢağın  bütün 

hərəkətləri, fəallığı, iĢgüzarlığı, marağı, çətinlik çəkdikdə kimə 

və necə müraciət etməsi və s. qeyd edilməlidir. Burada mütləq 

həmin  iĢə  nə  qədər  vaxt  sərf  olunduğu  qeyd  edilməlidir. 

Bununla  həmin  uĢağın  fərdi  tempini  müəyyənləĢdirmək  olar. 

Həmin  yaĢ  dövründə  birinci  lövhə  üzrə  iĢin  orta  vaxt 

göstəricisi 30-35 saniyə, ikinci lövhə üzrə bir dəqiqə təĢkil edir. 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

416 



416 

TapĢırığı  yerinə  yetirərkən  uĢaq  çətinlik  çəkərsə, 

psixoloq həmin çətinliyin nədən ibarət olduğunu: uĢağın buna 

necə  münasibət  bəslədiyini,  onu  aradan  qaldırmağa  necə  cəhd 

göstərdiyini  protokola  qeyd  etməlidir.  UĢağa  necə  hərəkət 

etmək  lazım  gəldiyini  dərhal  bildirmək  lazım  deyildir.  Ona 

birinci  növbədə  imkan  yaratmaq  lazımdır  ki,  özü  çətinliyi 

aradan  qaldırsın.  Əgər  uĢaq  elə  ilk  andan  ona  köməklik 

göstərilməsini  istəyirsə,  onu  dərhal  protokola  qeyd  edib  uĢağı 

müstəqil iĢə istiqamətləndirmək lazımdır. Çox zaman uĢaqlar 

ən azacıq çətinlikdən kömək üçün böyüklərə müraciət edir və 

deyirlər:  "Mən  bunu  edə  bilmərəm",  "bilmirəm  necə  edim", 

"bacarmıram".  Belə  olduqda  çox  mülayim  Ģəkildə  uĢağı 

tapĢırılan iĢi müstəqil Ģəkildə yerinə yetirməyə məcbur etmək 

lazımdır. Çətinliyin mürəkkəb xarakter daĢıdığını hiss etdikdə 

uĢağın  köməyinə  gəlmək  lazımdır.  Köməyi  daima  ehtiyatla 

etmək  lazımdır,  uĢağın  özünün  yerinə  yetirə  biləcəyi  iĢə 

qarıĢmaq lazım deyildir. 

"Seqen  lövhəsi"ndən  sonra  uĢaqlara  N.  A.  Brenşteynin 

"ardıcıl hadisələr" tapĢırığını vermək olar. 

Bunun  üçün  "Canavarlar"  seriyasından  ibarət  beĢ  süjetli 

Ģəkildən  istifadə  etmək  olar.  Hər  bir  Ģəkil  müəyyən  bitkin 

situasiyanı  əhatə  edir.  Həmin  Ģəkillərin  məzmunu  aĢağıdakı 

kimidir:  birinci  Ģəkildə  əlində  çanta  tutmuĢ  gülərüz  bir  oğlan 

uĢağı  qarla  örtülmüĢ  meĢə  yolu  ilə  gedir.  Ġkinci  Ģəkildə  -

nədənsə çox qorxmuĢ həmin uĢaq əlində çanta meĢə ilə qaçır, 

Ģəklin  sağ  tərəfində  uĢağın  yolu  üstündə  böyük  ağaclar 

görünür. Üçüncü Ģəkildə ağaca dırmaĢan uĢaq görünür. 

Sifətində qorxu əlaməti hiss olunur. Onun çantası ağacın 

altında  görünür.  Sol  tərəfdə  pöhrəlikdə  üç  canavar  uĢağın 

dırmaĢdığı  ağaca  tərəf  qaçır.  Dördüncü  Ģəkildə  uĢaq  ağacın 

ortasındakı aĢağı budağın üstündə uzanmıĢdır. Ağacın altında 

onun  çantası  və  ətrafa  səpələnmiĢ  kitab  dəftərlər  görünür. 

Ağacın  dövrəsində  üç  canavar  dayanmıĢdır.  Onlardan  biri 

qabaq  pəncələrini  ağacın  gövdəsinə  söykəyib,  ikinci  dayanıb 

ağzını  uĢaq  olan  tərəfə  qaldırıb,  üçüncü  isə  ağacın  yanında 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



417 

417 


417 

417 


417 

417 


417 

417 


417 

nəyisə  iyləyir.  BeĢinci  Ģəkildə  sağ  tərəfdə  hündür  ağac 

çəkilmiĢ,  onun  gövdəsini  qucaqlayıb  aĢağı  düĢmək  istəyən 

uĢaq  və  ona  aĢağıdan  kömək  edən  saqqallı  kiĢi  görünür.  Sol 

tərəfdə  arxa  planda  xizəyə  qoĢulmuĢ  at  görünür.  Xizəkdə 

oturmuĢ  adam  fiquru  var.  Xizəyin  qarĢısında  baĢqa  bir  adam 

fiquru  çəkilmiĢdir.  O,  ensiz  ağaca  bənzəyən  bir  əĢyanı  üfüqi 

vəziyyətdə  çiyninə  söykəmiĢ,  onun  ucundan  qırmızıya  çalan 

bir iz uzanır. 

ġəkillər  uĢağa  ardıcıl  deyil,  qarıĢıq  verilir.  Məsələn, 

beĢinci,  ikinci,  dördüncü,  birinci,  üçüncü.  Bu,  aĢağıdakı 

təlimatla müĢayət olunur: "Mən sənə bir hadisəni təsvir edən 

Ģəkillər  verəcəm.  Lakin  həmin  Ģəkillər  qarıĢıb.  Sən  həmin 

Ģəkillərə  diqqətlə  baxıb,  yaxĢı-yaxĢı  düĢünüb  ardıcıl  Ģəkildə 

stolun  üstünə  düzməlisən.  Bax  bura  hadisənin  baĢlanğıcını 

göstərən  Ģəkli,  sonra  qalanlarını  qoymalısan  (ikincini  və 

sonrakı  Ģəkillərin  hər  birini  hara  qoyacağını  göstərməklə). 

Onda Ģəkilləri götür, diqqətlə bax və hər birini öz yerinə qoy». 

ġəkilləri  uĢağa  verdikdən  sonra  psixoloq  daha  onun 

iĢinə  qarıĢmır,  uĢağın  hər  bir  hərəkətini,  emosional  vəziyyətini 

protokola daxil edir. 

Əgər uĢaq bir dəqiqə ərzində iĢə giriĢmirsə onu bu kimi 

sözlərlə  ruhlandırmaq  olar:  "ġəklə  bax,  sən  onları  sıra  ilə 

düzməlisən" və yaxud "Qorxma, bir düz görüm". 

UĢaq iĢi yerinə yetirməyə baĢlayıbsa onun nə dərəcədə 

düzgün iĢləməsi barədə heç nə demək lazım deyildir. Yalnız 

uĢaq  bütün  Ģəkilləri  düzüb  qurtardıqdan  sonra  demək  olar: 

"ġəkillərin  hamısını  sıra  ilə  düzmüsənmi?"  Ġndi  göstər 

görüm  birinci  Ģəkil  hansıdır?  Ġkinci  hansıdır?  Üçüncü, 

dördüncü,  sonuncu  hansıdır?"  UĢağın  düzdüyü  ardıcıllığı 

protokolda  qeyd  etmək  lazımdır.  Əgər  ardıcıllıq  düzgündürsə, 

sadəcə (+) iĢarəsi qoymaqla kifayətlənmək olar. 

Bundan sonra demək lazımdır: "Ġndi mənə bu hadisəni 

danıĢ". UĢağın cavabını olduğu kimi qeyd etmək lazım gəlir, 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   211   212   213   214   215   216   217   218   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə