MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə43/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



126 

X a r i c i   ö l k ə   p s i x o l o q l a r ı n ı n   ə s ə r l ə r i n d ə

1

 

q e y d   e d i l d i y i   k i m i ,   i n s a n ı n   n i t q     a p a r a t ı  



y ü z l ə r c ə   m ü x t ə l i f   n i t q   s ə s l ə r i   y a r a t m a q  

i m k a n ı n a   m a l i k d i r .   L a k i n   h e ç   b i r   d i l d ə   b u  

s ə s l ə r i n   h a m ı s ı n d a n   i s t i f a d ə   o l u n m u r .   Ġ n g i l i s  

d i l i n d ə   q ı r x a   q ə d ə r   m ü x t ə l i f   f o n e m l ə r d ə n  

i s t i f a d ə     o l u n u r .   B a Ģ q a   d i l l ə r   d ə   ö z ü n ü n  

x ü s u s i   f o n e m   q r u p u n u   s e ç i r .   M ə s ə l ə n ,   a l m a n  

d i l i n d ə   b ə z i   x i r t l ə k   s ə s l ə r i n d ə n   i s t i f a d ə    

o l u n u r     k i ,   b u   c ü r   s ə s l ə r ə   i n g i l i s   d i l i n d ə  

t ə s a d ü f   o l u n m u r .   F r a n s ı z   d i l i n d ə   i s t i f a d ə  

o l u n a n   b ə z i   s a i t   s ə s l ə r ə   d ə   i n g i l i s   d i l i n d ə  

r a s t   g ə l m i r i k .    

U Ģ a q l a r   a n a   d i l i n d ə   i s t i f a d ə   o l u n a n  

s ə s l ə r i   t ə l ə f f ü z   e t m ə y ə   ö y r ə n d i k d ə n   s o n r a  

o n l a r   ö z   f o n e m i k a l a r ı n a   h ə d d i n d ə n   a r t ı q  

r i g i d l i k l ə   y a n a Ģ ı r l a r .   O n l a r   ö z   a n a   d i l l ə r i n d ə  

i f a d ə   o l u n m a y a n   s ə s l ə r i   t ə l ə f f ü z   e t m ə k d ə ,  

h ə m i n  

y a d  


s ə s l ə r i  

b i r -  

b i r i n d ə n  

f ə r q l ə n d i r m ə k d ə   ç ə t i n l i k   ç ə k i r l ə r   ( J . V e r k e r ) .  

M ə h z  

b u  


h a l  

ç o x  


v a x t  

x a r i c i  

n i t q i n  

q a v r a n ı l m a s ı   v ə   a n l a Ģ ı l m a s ı n ı   ç ə t i n l ə Ģ d i r i r .  

B u   s ə b ə b d ə n   ç o x   v a x t   x a r i c i     n i t q   b i z i m   ü ç ü n  

a y d ı n   o l m u r ,   a y r ı - a y r ı   s ə s l ə r i n   a r d ı c ı l   d e y i l ,  

q a r ı Ģ ı q ,  

a n l a Ģ ı l m a z  

t o p l u s u  

t ə s i r i n i  

b a ğ ı Ģ l a y ı r .    

X a r i c i  

d i l d ə  

n i t q i  

q a v r a m a q  

v ə  


a n l a m a q d a   ö z ü n ü   g ö s t ə r ə n   ç ə t i n l i k l ə r d ə n    

b i r i   d ə   n i t q d ə k i   s ə s l ə r i n   t ə l ə f f ü z   s ü r ə t i   i l ə  

b a ğ l ı d ı r .    

X a r i c i   ö l k ə   p s i x o l o q l a r ı n ı n     t ə d q i q a t l a r ı  

g ö s t ə r m i Ģ d i r  

k i ,  


y a Ģ l ı  

a d a m l a r  

n i t q d ə  

s a n i y ə d ə   1 6   f o n e m   o l m a q l a   b i r   d ə q i q ə    

ə r z i n d ə     2 5 0   s ö z ü   q a v r a y a   b i l i r l ə r   A d ə t ə n ,  

b u  


f o n e m l ə r  

h ə r  


b i r  

n i t q  

v a h i d i n i  

m ü ə y y ə n l ə Ģ d i r ə n   s ə r h ə d   r o l u n u   o y n a y a r a q  

                                                 

1

 Глейтман Г. ,Фридлинд А., Райсберг Д. Основы психологии. -  



Санкт-Петербург, 2001, с. 405-406.  


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

127 


f a s i l ə   o l m a d a n   ö t ü b   g e d i r .   H ə q i q ə t ə n   ç o x  

v a x t   b i r   f o n e m i n  

y a r a d ı l m a s ı   d i g ə r i n i n  

ü z ə r i n ə  

d ü Ģ ü r .  

M ə s ə l ə n ,  

i n s a n  

ə v v ə l k i  

s a m i t i n   t ə l ə f f ü z ü n ü   q u r t a r m a m ı Ģ   s a i t   s ə s i  

t ə l ə f f ü z   e t m ə y ə   b a Ģ l a y ı r .   B u   h a l   a y r ı - a y r ı  

s ö z l ə r i n   t ə r k i b i n d ə   a r d ı c ı l   f o n e m ,   e l ə c ə   d ə  

f r a z a l a r ı n   d a x i l i n d ə   a r d ı c ı l   s ö z l ə r     ü ç ü n  

d ü z g ü n   h a l   h e s a b   o l u n u r .   M ə h z   b u n a   g ö r ə   d ə  

b ə z ə n   s ö z ü   « x ə z   ə l » ,   y o x s a   « x ə z ə l »   k i m i  

e Ģ i t d i y i n i   a n l a m a q   ç ə t i n d i r .   D e m ə l i ,   ç o x  

v a x t   d i n l ə y i c i   n i t q   a x ı n ı n ı   m ü v a f i q   v a h i d l ə r ə  

a y ı r m a q   v ə z i f ə s i n i   y e r i n ə   y e t i r m ə l i   o l u r .   B u  

p r o s e s i   d ü z g ü n   h ə y a t a   k e ç i r m ə k   ü ç ü n s ə  

d i n l ə y ə n i n   h ə m i n   d i l i n   l ü ğ ə t   t ə r k i b i     v ə    

s t r u k t u r u   h a q q ı n d a   z ə r u r i   b i l i y i n i n   o l m a s ı  

t ə l ə b   e d i l i r .                  

N i t q i n   n ö v l ə r i   v ə   f o r m a l a r ı .   N i t q i n  

f u n k s i y a l a r ı ,  

x ü s u s i y y ə t l ə r i  

i l ə  


y a n a Ģ ı  

ö z ü n ə m ə x s u s   f o r m a l a r ı   v ə   n ö v l ə r i   d ə   v a r d ı r .  

N i t q i n   n ö v l ə r i n i   t ə s n i f   e t m ə k   ü ç ü n   p s i x o l o j i  

ə d ə b i y y a t d a   m ü x t ə l i f   ə l a m ə t l ə r d ə n   i s t i f a d ə  

o l u n u r .    

E k s t e r i o r i z a s i y a  

v ə  

i n t e r i o r i z a s i y a  



ə l a m ə t i n ə  

g ö r ə  

n i t q i n  

i k i  


ə s a s  

n ö v ü  

m ö v c u d d u r :   x a r i c i   v ə   d a x i l i   n i t q .   X a r i c i   n i t q  

b a Ģ q a l a r ı  

i l ə  

ü n s i y y ə t ə ,  



i n f o r m a s i y a  

m ü b a d i l ə s i n ə  

y ö n ə l m i Ģ  

o l u b ,  

e Ģ i d i l ə n ,  

g ö r ü l ə n   v ə   t ə l ə f f ü z   e d i l ə n   n i t q d i r .   D a x i l i  

n i t q ə   g ə l d i k d ə ,   o   h ə r   Ģ e y d ə n   ə v v ə l   t ə f ə k k ü r  

p r o s e s i n i n   t ə m i n   o l u n m a s ı   i l ə     b a ğ l ı d ı r .   O ,  

p s i x o l o j i   n ö q t e y i   n ə z ə r d ə n   o l d u q c a   m ü r ə k k ə b  

h a d i s ə   o l u b   n i t q l ə   t ə f ə k k ü r ü n   q a r Ģ ı l ı q l ı  

ə l a q ə s i n i   t ə m i n   e d i r .  

N i t q i n   x a r i c i   n ö v ü   i l ə   b a ğ l ı   o l a r a q   d a h a  

i k i   n ö v ü   m ö v c u d d u r :   ş i f a h i   n i t q   v ə   y a z ı l ı  

n i t q  

N i t q i n   h a n s ı   f o r m a s ı n d a n   i s t i f a d ə  

e t m ə y i m i z d ə n   a s ı l ı   o l m a y a r a q   o   h ə m i Ģ ə  

h ə m i n   ə s a s   n ö v l ə r d ə n   b i r i n ə   a i d   o l u r .    



Ş i f a h i   n i t q   t ə l ə f f ü z   e d i l ə n ,   e Ģ i d i l ə r ə k  




Dostları ilə paylaş:
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə