Microsoft Word 2009 3302 034. doc



Yüklə 51,36 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix06.05.2018
ölçüsü51,36 Kb.
#41907


Türkiye Parazitoloji Dergisi, 33 (2): 162 - 164, 2009  

 

 



 

 

          Türkiye Parazitol Derg. 



© Türkiye Parazitoloji Derneği  

 

 



 

 

  



         © Turkish Society for Parasitology 

Van Yöresi Tavuklarında Paraziter Fauna Tespiti 

Özlem ORUNÇ

1

, Kamile B ÇEK



2

 

Yüzüncü Yıl Üniversitesi 



1

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Veteriner Parazitoloji Programı,  

2

Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı, Van, Türkiye 



 

ÖZET: Bu çalışma ile2002 ve 2003 yılı içerisinde Van yöresinde yaşayan ev tavuklarında paraziter fauna tespiti amaçlandı. Çalışmanın 

kapsamını dışkı muayenesi ile endoparazit tespiti ve dış bakı ile ektoparazit tespiti oluşturmuştur. Gaita muayenesinde natif, flotasyon ve 

sedimentasyon  yöntemleri  kullanıldı.  Çalışmada  %85  oranında  endoparazit,  %76  oranında  ektoparazit  enfestasyonu  tespit  edildi. 

Endoparazitlerden Eimeria oocystleri %65, helmint yumurtaları %52 oranında bulundu. Bulunan helmintler %2 Echinostoma spp., %8 

Davania  proglottina,  %10  Raillietina  spp.,  %4  Trichostrongylus  tenuis,  %2  Dispharynx  nasuta,  %13  Ascaridia  galli,  %15  Heterakis 

gallinarum,  %30  Capillaria  spp.olarak  belirlendi.Ektoparazitlerin  %32  Goniocotes  hologaster,  %6  Lipeurus  heteragraphus,  %42 

Eomanacanthus stramineus, %11 Menacanthus cornutus, %22 Menopon gallinae olduğu belirlendi. 

Anahtar Sözcükler: Endoparazit, ektoparazit, helmint, tavuk, Van 

Determination of Parasite Fauna of Chicken in the Van Region 

SUMMARY: The aim of this study was to determine the parasite fauna of the chicken in Van Province in 2002 and 2003. The material 

of  the  present  study  included  endoparasites  and  ectoparasites  determined  by  rutine  parasitological  examinations.  Direct,  flotation  and 

sedimentation techniques for endoparasites were used.  The total of endoparasites and ectoparasites were determined as 85% and 76% 

respectively.  The  ratios  of  endoparasites  obtained  from  the  chicken  were  coccidial  oocystis  65%,  Echinostoma  spp.  2%,  Davania 

proglottina 8%, Raillietina spp. 10%, Trichostrongylus tenuis 4%, Dispharynx nasuta 1%, Ascaridia galli 13%, Heterakis gallinarum 

15%,  Capillaria  spp.  30%  whereas  ratios  of  ectoparasites  were  Goniocotes  hologaster  32%,  Lipeurus  heteragraphus  6%, 

Eomenacanthus stramineus 42%, Menacanthus cornutus 11%, Menopon gallinae 22%. 

Key Words: Endoparasites, ectoparasites, helminth, chicken,Van 

 

 

G R Ş



Kanatlı  hayvan  yetiştiriciliğini  olumsuz  yönde  etkileyen  ve 

önemli  ölçüde  ölüm  ve  verim  kayıplarına  neden  olan  faktör-

lerden  biride  paraziter  hastalıklardır.  Paraziter  hastalıklar  ge-

nellikle sinsice ve semptomsuz seyretmekte, gerek modern ve 

gerekse  aile  işletmelerinde  genellikle  farkına  varılamamakta-

dır.  Bundan  dolayı  yetiştiriciye  ve  ekonomiye  büyük  zarar 

vermektedir.  Paraziter  hastalıklardan  olan  helmint  hastalıkları 

tavuklarda çok  yaygındır. Helmintler içerisinde de tür ve sayı 

bakımından nematoda sınıfındaki parazitler daha sık karşımıza 

çıkmaktadır.  Protozoer  hastalıklardan  olan  ve  halk  arasında 

kanlı ishal olarak bilinen coccidiosis ise özellikle 3-8 haftalık 

piliçlerde yüksek mortalite ve morbiditeye sahiptir (1, 6). 

Ektoparazitlerden ileri gelen enfestasyonlar da tavuklarda çok 

sık görülmektedir. Kanatlılar üzerinde Mallophaga dizisine ait 

25’ten fazla bit türünün yaşadığı bilinmektedir. Bunun yanın-

da pireler, tahtakuruları, Dermanyssus gallinae, Argas soyuna 

bağlı kene türleri ve Cnemidocoptes soyuna bağlı uyuz etken-

leri  tavuklarda  parazitlenirler.  Ektoparazitler  direkt  temasla 

bulaşarak  hayvanlarda  strese,  verim  düşüklüğüne  ve  anemiye 

neden  olarak,  ayrıca  bakteriyel  ve  viral  hastalıklara  vektörlük 

yaparak önemli sağlık sorunlarına yol açarlar.(10,12) Bu neden-

lerden dolayı bu araştırma Van ve yöresinde halk elinde yetişti-

rilen tavuklardaki paraziter fauna tespiti amacıyla yapılmıştır. 

GEREÇ VE YÖNTEM 

Bu çalışma 2002-2003 yılları arasında yapılmıştır. Çalışma iki 

aşamalı olarak gerçekleştirildi.  lk aşamada halk elinde yetişti-

rilen kümes tavuklarına ait 100 gaita örneği ayrı ayrı yerlerden 

taze olarak toplandı ve dışkı kaplarına konuldu. Dışkı kapları-

nın üzerlerine alındığı yerler, tarih ve protokol numarası veri-

lerek  laboratuvara  getirildi.  Gaita  örneklerinin  aynı  gün  ince-

lenmesine  özen  gösterildi.  kinci  aşamada  ise  tek  tek  yakala-

nan  tavuklar  ektoparazit  yönünden  muayene  edildi.  Görülen 

ektoparazitler alkole batırılmış pamuklarla toplanarak %70



alkol içeren şişelere konuldu. Uyuzdan şüphenilen durumlarda 

lezyonlu  bölgelerden  kazıntı  alındı  ve  %70 

o

C  alkol  içeren 



ağzı  kapalı  şişelere  konuldu.  Şişelerin  üzerine  tarih,  alındığı 

yer ve protokol numarası verildi. 

Makale türü/Article type: Araştırma / Original Research 

Geliş tarihi/Submission date: 20 Mayıs/20 May 2008 

Düzeltme tarihi/Revision date: 16 Eylül/16 September 2008 

Kabul tarihi/Accepted date: 02 Mart/02 March 2009 

Yazışma /Correspoding Author: Özlem Orunç 

Tel: (90) (432) 217 13 25            Fax: - 

E-mail: ozlemorunc@hotmail.com 



Van’da tavukların paraziter faunası 

 

163 



Dışkı  örnekleri  öncelikle  makroskobik,  sonrada  mikroskobik 

olarak nativ, flotasyon ve sedimentasyon yöntemlerinin üçüde 

kullanılarak incelendi. Mikroskobik muayene sonucunda tespit 

edilen  yumurtaların  ölçüleri  alınarak  fotoğrafları  çekildi  ve 

ilgili literatürlere göre teşhisleri yapıldı (7, 11, 14) ve sonuçlar 

tek  tek  kaydedildi.  Toplanan  ektoparazitler  laktofenolle  şeffaf-

landırılarak  stereo  mikroskop  yardımıyla  incelenerek  ölçümleri 

yapıldı  ve  fotoğrafları  çekildi.  Uyuz  şüphesi  ile  alınan  kazıntı 

örnekleri  %10-40’lık  NaOH  ile  ezilip  lam-lamel  arasında  ince-

lendi. Teşhisler ilgili literatürlere göre yapıldı (2, 9). 

BULGULAR 

Yapılan  çalışmada  100  tavuk  gaitasının  85’inde  endoparazit-

lere  ait  yumurta  veya  ookistlere  rastlanılmıştır.  Ektoparaziter 

muayene  sonuçu  100  tavuktan  76’sında  enfestasyon  belirlen-

miştir. Enfekte tavuk gaitalarının 65 ‘inde coccydial oocystler 

tespit  edilirken  52’sinde  helmint  yumurtaları  saptanmıştır. 

Bulunan helmint türleri ve olgu sayıları Tablo 1’de verilmiştir. 

Tablo 1. Tespit edilen Helmint türleri ve yüzdeleri 

Tespit edilen helmint türleri 

%



%

2



 

Trichostrongylus tenuis 

7,6 


4,7 

Dispharynx nasuta 

1,9 


1,17 

Ascaridia galli 

13 

25 


15,2 

Heterakis gallinarum 

15 

28,8 


17,6 

Capillaria spp. 

30 

57,6 


35,2 

Davania proglottina 

15,3 


9,4 

Raillietina spp. 

10 

19,2 


11,76 

Echinostoma spp. 

3,8 


2,3 

n: Olgu sayısı; %

1

: Helmint invazyonu içerisinde ki yüzde oranı; 



%

2

: Genel endoparazit enfeksiyonları içersindeki oran 



Tablo 2. Tespit Edilen Mallophaga türleri ve yüzdeleri 

Tespit edilen Mallophaga türleri 

%



%

Goniocotes hologaster 



32 

42,1 


32 

Lipeurus heteragraphus 

7,89 


Eomenacanthus stramineus 

42 

55,26 


42 

Menacanthus cornutus 

11 

14,4 


11 

Menapon gallinae 

22 

28,9 


22 

n: Olgu sayısı;  %

1

: Ektoparazit enfestasyonu içerisindeki yüzdesi; 



%

2

:  ncelenilen tavuk sayısına göre yüzdesi 



Dışkı muayenesi 3 yöntemle  yapıldı. Natif yöntem uygulanan 

dışkılara  ayrıyeten  Trematod  yumurtalarının  teşhisi  için 

sedimentasyon,  sestod  ve  nematod  yumurtalarının  teşhisi  için 

flotasyon  yöntemi  yapıldı.  Sedimentasyon  yönteminde  çök-

türme  süresi  yaklaşık  1  saat  olarak  belirlendi.  Bu  yöntem  ile 

100  dışkının  62’sinde  endoparazit  belirlenirken,  flotasyon 

yöntemi  ile  100  dışkının  50’sinde  endoparazitlere  ait  yapılar 

belirlendi.  Natif  yöntem  ile  23  dışkıda  enfeksiyon  belirlendi. 

Bu  üç  yöntemin  istatiksel  farkı  Duncan  t-test  yöntemi  ile  he-

saplandı. Sedimentasyon ve flotasyon arasında anlamlı bir fark 

bulunamadı.  Sedimentasyon  ve  flotasyon  ile  natif  yöntem 

arasında SEM =10.43 oranında farklılık saptandı. 

Çalışmada  100  tavuk  ektoparazit  yönünden  incelendi  ve  76 

tavukta  ektoparaziter  enfestasyon  belirlendi.  Bulunan  ektopa-

razitlerin  Mallophaga  dizi  bölümüne  ait  bitler  olduğu  tespit 

edildi. Bulunan bit türleri ve oranları Tablo 2’de verilmiştir. 

TARTIŞMA 

Türkiye’nin  farklı  yörelerinde tavuk parazitlerinin  yayılış oran-

ları ve bulunan türler farklılıklar arz etmektedir. Ankara ve yö-

resinde  1000  adet  tavukta  yapılan  çalışmada  %86,5  oranında 

helmint  invazyonu  tespit  edilmiş  ve  bulunan  türlerin  Heterakis 

gallinarum  %62,42,  Subulura  brumti  %27,59,  Ascaridia  galli 

%9,97,  sestod  %19,8,  Capillaria spp.  %6  olduğu  bildirilmiştir. 

(13) Van yöresini temsilen yapılan bu çalışmada 100 tavuk gai-

tası  incelendi  52’sine  (%52)  helmint  invazyonu  saptandı. 

Heterakis  gallinarum  %28,8,  Ascaridia  galli  %25,  Sestod 

invazyonu %30,7, Capillaria spp. %57,6 olarak saptandı. 

Konya  yöresi  tavuklarında  yapılan  bir  çalışmada  helmint 

invazyonu  %30.36  olarak  tespit  edilmiş  ve  Ascaridia  gali, 

Trichostrongylus  tenuis,  Subulura  brumpti,  Strongyloides 

avium,  Heterakis  gallinarum,  Capillaria  spp.,  Choanotaenia 

infundibulum  türlerinin  bulunduğu  bildirilmiştir  (4).  Bu  çalış-

mada  Subulura  brumpti,  Strongyloides  avium,  Choanotaenia 

infundibulum türlerinin yumurtalarına rastlanılmamıştır.  

Elazığ  yöresi  tavuklarında  yapılan  bir  çalışmada  578  dışkı 

materyali  incelemesinde  %22,4  oranında  Coccidia  ookistleri 

bulunduğu  bildirilmiştir  (8).  Bursa  yöresinde  45  kümesten 

alınan  1396  tavuk  dışkısının  740’ında  (%53)  Eimeria 

ookistleri  görülmüştür.  Yer  kümesciliğinde  bu  oran  %63,8, 

ızgara  sistemi  uygulanan  işletmelerde  %57,8,  kafes  sistemi 

uygulamalarında ise %20,5 olarak bildirilmiştir (13). Bu çalış-

mada  yer  kümeslerinden  alınan  100  tavuk  gaitası  incelenmiş 

ve %65 oranında Coccidia ookistlerine rastlanılmıştır. 

Tavuklarda ektoparazit yönünden yapılan çalışmalar daha sınırlı 

kalmıştır. Konya’da 30 kümesteki 412 tavuk Mallophaga bitleri 

yönünden  incelenmiş  ve  278  (%67,48)  tavukta  Mallophaga 

enfestasyonu  belirlenmişken  (5)  bu  çalışma  da  %76  oranında 

Mallophaga enfestasyonu saptanmıştır. 

Bu  çalışma  ile  Van  ve  yöresini  temsilen  tavuklarda  paraziter 

fauna  tespit  edilmeye  çalışılmıştır..  Sonuçlara  bakıldığında 

endoparazit oranının ve ektoparazit oranının oldukça fazla oldu-

ğu görülmektedir. Ayrıca bu çalışma ile Türkiye’de Dispharynx 

nasuta  yumurtasına  dışkı  muayenesinde  ilk  kez  rastlanılmış  ve 

yine Lipeurus heteragraphus’a tavuklar üzerinde ilk defa rastla-

nılmıştır.  Bu  iki  parazit  Türkiye’den  bildirilen  ilk  olgulardır. 

Sonuç  olarak  söyleyebiliriz  ki  Coccidiosis  ve  Helmint 

invazyonları  Van  bölgesi  tavukları  için  önemli  bir  sorun  oluş-

turmaktadır.  Özellikle  Capillaria  soyuna  bağlı  nematodlar  çok 

yaygın  bulunmakta,  ektoparazitlerden  de  Eomenacanthus 

stramineus ve Goniocotes hologaster sorun oluşturmaktadır.  




Orunç Ö. ve Biçek K.

 

 



164 

KAYNAKLAR 

1.  Atasever  A,  Gümüşsay  KY,  1999.  Tavuklarda  sekal 

koksidiyozda  patolojik  bulgular.  Tr  J  Veterinary  and  Animal 

Sciences, 23: 269-273. 

2.  Borror DJ, Triplehorn CA, Johnson NF, 1997. An Introduction 

the Study of Insects. 6

nd 


Ed. Sounders College Publishing, Ohio. 

3.  Demir S, 1992. Bursa yöresi tavuklarında coccidiose etkenleri ve 

bunların yaygınlığı. Uludağ Ü. Veteriner Fakültesi Dergisi, 2(1): 

143-151. 

4.  Dik  B,  Güçlü  F,  Gülbahçe  S,  1998.  Konya  yöresi  tavuklarında 

nematod  ve  cestodların  yayılışı  üzerine  araştırmalar.  Selçuk  Ü. 

Vet. Fak. Dergisi, 4(1): 269-278. 

5.  Dik B, Yaman M, Köse M, Gülbahçe S, 1999. Konya’da tavuk-

larda bulunan Mallophaga türleri. Türkiye Parazitol Derg, 23(3): 

327-330. 

6.  Güçlü  F,  1995.  Tavuklarda  helmint  enfeksiyonları.  Türk  Veteri-

ner Hekimliği Dergisi, 7(1): 19-22. 

7.  Güralp  N,  1981.  Helmintoloji.  A.  Ü.  Vet.  Fak.  Yayınları, 

368/266, 2. Baskı, Ankara 

 

8.  Gürel  A,  1992.  Elazığ  yöresinde  tavuklarda  bulunan  koksidia 



türleri  ve  insidensi  üzerine  araştırmalar.  Etlik  Veteriner  Mikrobi-

yoloji Dergisi, 7(2): 145-157. 

9.  Kettle  DS,  1984.  Medical  and  Veterinary  Entomology.  CAB 

International 1

nd 

Edition. 



10.  Marin A, Emerson KC, 1988. Mallophaga in some Costa Rican 

birds. Veterinary Bulletin, 60(1): 5. 

11.  Mimioğlu M, 1973. Veteriner ve Tıbbi Artropodoloji. A. Ü. Vet. 

Fak. Yayınları, 294/195 Ankara. 

12.  Özcel MA, Daldal N, 1997. Parazitolojide Arthropod Hastalıkla-

rı ve Vektörler. Türkiye Parazitoloji Derneği Yayınları, No:13. 

13.  Tolgay  N,  1967.  Ankara  ve  civarı  tavuklarında  tesadüf  edilen 

bağırsak  nematodları  üzerine  sistematik  araştırmalar.  A.  Ü.  Vet. 

Fak. Yayınları, No:89. 

14.  Walker A, 1994. The Arthropods of Humans Domestic Animals. 

1

nd

 Published by Chopman&Hall. 



 

Şekil 1. Echinostoma spp. Yumurtası, 2. Davania proglottina yumurtası,   

3. Dispharynx nasuta yumurtası, 4. Lipeurus heteragraphus ergini

 

 




Yüklə 51,36 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə