Microsoft Word 2017-ci№ doc



Yüklə 5,05 Kb.

səhifə51/147
tarix20.09.2017
ölçüsü5,05 Kb.
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   147

Filologiya məsələləri, 2017 
 136
boyu irəliyə doğru hərəkət etməsindən gedir. Bu hərəkətin aydın  şəkildə 
görünməsi əlavə durğu işarələrinə ehtiyacın olmamasını şərtləndirir. 
Mətndə baş və budaq cümlələrdəki hərəkətin eyni zamanda baş verməsi 
isə əksinə vergül ilə işarələnir. Müqayisə edin: 
As the first weeks of the new Tory administration took shape, Simon and 
andrew became locked in battle over several issues and were soon known as 
“the mongoose” and the rattlesnake. When either of the names “Kerslake” or 
“Fraser” was cranked up on the oldfashioned wall machines indicating one of 
them had risen to speak, members drifted back into the Chamber. [J. Archer 2, 
133] 
Və: 
Jody stayed a little while running his fingers over the red rough coat, and 
then he took up the lantern and went back to the house. When he was in bed, his 
mother came into the room. [J. Steinbeck 2, 112] 
Həmçinin: 
The Financial Times went one better than its rivals. Its political editor, 
Peter Riddel spent the whole week trying to contact the 289 Tory members. He 
succeeded in reaching 228 of them and was able to report to his readers that 
101 had said they would vote for Simon Kerslake, ninety-eight for Charles 
Seymour, while twenty-nine had refused to give any opinion. [J. Archer 2, 430] 
Bu nümunələrdə  mətnin informativ təşkili vurğu işarələrinin vasitəsilə 
eynizamanlılıq əsasında təmin olunur. 
Eynizamanlılıq əlaqəsi durğu işarələrindən istifadə etmədikdə də yaranır: 
I saw both of them shot and father said, “Viva la Republica”, when they 
shot him standing against the wall of the slaughter house of our village.  
[E. Hemingway 5, 309] 
Temporal birliyin eynizamanlılıq ilə ifadəsi “while”bağlayıcısının iştirak 
etdiyi zaman budaq cümlələrində “when” bağlayıcısı olan strukturlardan daha 
qabarıq şəkildə görünür. Məsələn: 
The other night I was thinking about Madrid and I thought how I would 
get there and leave thee at the hotel while I went up to see people at the hotel of 
the Russians. (E. Hemingway 5, 302) 
İnterpozisiyada yerləşən zaman budaq cümlələrinin maraqlı mətnyaradıcı 
funksiyası müşahidə edilir: 
When Andrew heard his own voice on Radio Four one morning answering 
questions on defonse issues he was suddenly aware that what he had always 
considered was a faint trace of a Scottish accent was in fact when he was angry 
or excited-quite pronounced. [J. Archer 2, 298] 
Burada zaman budaq cümləsinin interpozisiyada yerləşməsi mətnin 
komponentləri arasında temporal münasibətlərin səbəb-nəticə münasibətləri ilə 
həmahəng büruzə verilməsinə şərait yaradır. Tire işarəsindən istifadə isə mətndə 


Filologiya məsələləri, 2017 
 137
haqqında söhbət gedən obyektin emosional vəziyyətini göstərmək, yəni 
ekspressiv məqsəd üçün nəzərdə tutulur. 
 
ƏDƏBİYYAT 
 
1.  Məmmədov A. Y. Mətn yaranmasında formal əlaqə vasitələri sistemi. Fil. 
elm. nam. Dis. Avtorefer. Bakı, 2003. 54 s. 
2.  Archer J. First among  equals. Harper  Paperbacks. New  York  1984, 483 p. 
3.  Givon T. Syntax: a functional – typological introduction. Amsterdam, 1990. 
486 p. 
4.  Harkness J. Time Adverbials in English and Reference Time // essays on 
Tensing in English / Ed. By A. Schop /. Tubingen: Niemeyer, 1989 –p. 110. 
5.  Hemingway  E. To have and have not. Panther Books. 1977, 191 p. 
6.  Ramsay V. The Functional distribution of preposed and postposed “if”, and 
“when” clauses in written discourse // Coherence and grounding in 
discourse // Amsterdam – Philadelphia, 1984. P. 175-186 
7.  Steinbeck J.  The Pearl. The Red Pony. Penguin Books, 1976, 181 p. 
 
IBRAHIMOVA YELENA  
 
TEXT-PRODUCTIVE FEATURES OF TIME CLAUSE 
 
SUMMARY 
The paper relates text-productive features of time clause. It is noted that 
the time in a language belongs to such categories by which some relationship is 
set up between linguistic and extralinguistic activities of a human being. The 
time relates to such categories that not only are described by means of language, 
but appear in the language itself, its vocabulary and grammatical structure. At 
the same time, this article provides references to the opinions of  scientists such 
as A. Mammadov,  T.Desherieva, M.Makovsky, and Y.Karaulov. With 
reference to the linguistic time M.Makovsky recommends to distinguish two 
features. The author considers the linguistic time in terms of diachronic study of 
linguistic units. The paper further provides the analysis of notions such as 
linguistic time and grammatical tense. At the same time, we tried to back up our 
thoughts with the examples taken from the works of such writers as 
E.Hemingway, J.Steinbeck, J.Archer. 
 


Filologiya məsələləri, 2017 
 138
 
ИБРАГИМОВА  ЕЛЕНА  
 
ТЕКСТООБРАЗУЮЩИЕ ОСОБЕННОСТИ ПРИДАТОЧНОГО 
ПРЕДЛОЖЕНИЯ ВРЕМЕНИ 
 
РЕЗЮМЕ 
В статье речь идет о текстообразующих особенностях придаточного 
предложения времени. Отмечается, что в языке время относится к таким 
категориям,  с  помощью  которых  между  лингвистической  и 
экстралингвистической  деятельностью  человека  устанавливается  связь. 
Время  входит  в  ряд  таких  категорий,  которые  не  только  описываются 
посредством  языка,  но  и  проявляются  в  самом  языке,  его  словарном 
составе  и    грамматическом  строении.  В  тоже  время  в  статье  даются 
ссылки 
на 
высказывания 
ученых-лингвистов 
А. 
Мамедовой,  
Т.Дешериевой,  М.Маковского,  Ю.Караулова,  М.Маковский,  ссылаясь  на 
лингвистическое  время,  рекомендует  проводить  различие  между  двумя 
особенностями.  Автор  рассматривает  лингвистическое  время  с  точки 
зрения  диахронного  изучения  языковых  единиц.  Далее  в  статье  дается 
анализ  таких  понятий,  как  грамматическое  время  и  лингвистическое 
время. В то же время, мы старались подкрепить наши мысли примерами, 
взятыми  из  произведений  таких  писателей,  как  Э.Хемингуэй, 
Дж.Стейнбек, Дж.Арчер. 
 
Rəyçi:      prof. M.Y. Qazıyeva  




Dostları ilə paylaş:
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə