Microsoft Word antik yunan tiyatrosu



Yüklə 280,12 Kb.

səhifə11/13
tarix11.03.2018
ölçüsü280,12 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

 

23 


Dionysos  şarabın  keşfedilişinin  gösterildiği  Sophosles’in  Genç  Dionysos  oyununda  bulunmalı  ve 

Achaios’un  Hephaistos  oyununda  Hephaistos’un  Olimpos’a  dönüşünden  sorumlu  olmalıdır.  Burada 

yine Dionysos’un duyusal zevkleri Hephaistos’a sunulur: 

Dionysos: Önce seni akşam yemeğiyle hoşnut edeceğiz. Ve işte geldi! 

Hephaistos: Ve daha sonra beni nasıl büyüleyeceksin? 

Dionysos: Tüm bedenine hoş kokulu kutsal yağ süreceğim. 

Hephaistos: Önce ellerimi yıkamam için bana su vermeyecek misin? 

Dionysos: Ah tabii, masa kaldırılırken. 

Ancak Dionysos’un en sık komedyalarda görünür. Komedyada tanrılar hakkında espriler yalıpabilir ve 

onlara  gülünebilir,  hatta  ve  özellikle  komedyalar  tanrılar  hakkında  üretilir.  Komedya  yazarları 

Dionysos’u  olasılığı  en  düşün  durumlara  sokar  ve  daha  sonra  da  bu  özünde  kahramanlık  karşıtı  ve 

zevk  düşkünü  tanrının  içinde  bulunduğu  durumdan  kurtuluşunu  izlerler.  Kurbağalar’dan  iki  köle 

Dionysos’u oldukça iyi tanımlar: 



Köle: Senin efendin soylu biri. 

Xanthias: Tabii ki öyle, tüm bildiği içmek ve sikmek. 

Burada  Xanthias’ın  sözleri  Antik  Yunanca’da  kafiyeli  bir  biçimde  “pinein  ve  binein”  (içki  içmek  ve 

cinsel  ilişki)  kelimeleriyle  ifade  edilir.  Kratinos’un  mitleri  alaya  aldığı  Dionysalexandros  (M.Ö.  437?) 

oyununda  Dionysos,  tanrıçaların  meşhur  gğzellik  yarışmasında  değerlendirme  yapmak  için 

Aleksandros’un  (Paris)  yerini  alır.  Oyunda  Dionysos,  Helen’i  ve  binlerce  gemi  dolusu  kızgın  Antik 

Yunanlıyı  kazanır.  Komedinin  sonunda  gerçek  Paris,  Helen’i  alır  ve  Dionysos’u  acımasız  Antik 

Yunanlılara  bırakır.  Aristophanes’in  Babilliler  (M.Ö.  426)  oyununda  Dionysos  doğulu  müritleriyle 

Atina’ya gelir ve hayatında ilk defa bir demagog ile karşılaşır. Demagog Dionysos’tan para koparır ve 

onu  yasal  yollara  başvurmakta  tehdit  eder.  Eupolis’in  Subaylar  (M.Ö.  415)  oyununda  Dionysos 

donanmaya  katılır  ve  Atinalı  amiral  Phormion’dan  savaş  sanatı  dersleri  alır.  Oyunun  bölümlerinden 

yorgun ve beceriksiz Dionysos’u ordu yaşamının zorluklarına uyum sağlamaya çalışırken gösterir. Ve 

tabii ki Kurbağalar’da (M.Ö. 405) Dionysos ailesini Euripides’e getirmek için Herakles kılığına girer.  

Kılık değiştirme ve yanlış tanıma Dionysos’un dramatik kişiliğinin neredeyse tamamıdır. Aeschylus’un 

Edonians  Lykourgos,  hem  erkek  hem  de  kadın  olarak  görünen  Dionysos  karşısında  aklı  karışır. 

Dionysos’un  aştığı  engellerden  biri  cinsiyettir.  Bakhalar’da  kılık  değiştirmiş  Dionysos  olan  “rahibin” 

narin saçları ve pürüzsüz beyaz teni Pentheus’un hem ilgisini çeker hem de aklını karıştırır. Eupolis’in 



Subaylar’ında biri onu kadın sanar ve hemen oracıkta satmakla tehdit eder. Dionysalexandros’da hem 

Troya’lı  bir  prens  hem  de  köylü  bir  çoban  Paris  olarak  görünür  ve  bildirildiğine  göre  satirler  korosu 

ona  güler  ve  dalga  geçer.  Kurbağalar’da  Herakles,  Dionysos’u  genellikle  giydiği  aslan  derisiyle 

kaplanmış, safran rengi giysisi, yumuşak ayakkabıları ve taşıdığı değneğiyle görünce gülmekten katılır. 

Komedyanın daha sonraki bölümlerinde kölesi ona “Herakles” deyince “beni bu sisimle çağırma verya 

bu ismi ağzına alma” diye cevap verir ve daha sonra kölesi “Dionysos” deyince “bu daha kötü” diye 

cevaplar.  Kılık  değiştiren  ve  daha  sonra  da  kılık  değiştirmeyi  içselleştiren  Dionysos  onun  dramadaki 

rolünün bir parçasıdır.  

O  halde  dramanın  dini  bir  boyutu  vardır.  Dramanın  kökeni  geleneksel  olarak  Dionysos  ayinleriyle 

ilişkilendirilir  Oyunlar  Dionysos’un  onuruna  düzenlenen  festivallerin  bir  parçası  olarak  normal  kent 

yaşamı  durduğu  ve  karnaval  yaşantısının  başladığı  zamanlarda  temsil  edilir.  Yüzyıllar  sonra  Plutarch 



 

24 


Sokrates’e komedyanın kendisini hiçte güzel olmayan bir karikatür biçiminde göstermesinden endişe 

duyup duymadığı sorusuna dair bir anekdot aktarır. (): 

Aristophanes  Bulutlar’ı  sahnelediğinde  ve  her  türlü  istismarı  onun  üstüne 

yığdığında,  oradakilerden  biri  “Senin  her  şeyinle  alay  edildiği  için  kızgın  mısın, 

Sokrates?” diye sorar. “Hiç değilim” diye cevap verir Sokrates ve ekler “çünkü 

tiyatroda çok büyük bir şölendeymiş gibi eğleniyorum”.

25

 

Oyunların çeşitli yerlerinde tanrılar ve M.Ö. beşinci yüzyıl Atina ritüelleri metnin dokularının arasında 



ve  ardında  görülebilir.  Tragedyaların  gösterdiği  en  büyük  sorunlardan  biri  insanlar  ve  tanrılar 

arasındaki ilişkilerdir. Ancak Antik Yunan draması, tıpkı genelde Antik Yunan mitleri gibi, insan kadın 

ve erkek arasındadır. Tanrılar sahnede görünür, eyleme müdahale eder ve eylemi etkiler, çoğunlukla 

şiddet  içerecek  biçimde  insanlarla  etkileşime  girer,  ancak  oyun  yazarlarının  ve  özellikle  Euripides’in 

ilgisi insanların tepkisine odaklanmıştır. İnsanların inandığı ve tanrılardan beklediği, tanrıların insanın 

beklentilerini nasıl karşıladığı sorulur hep. Tanrılar ölümsüzdür, tanrıların gücü vardır, tanrılar vardır 

ve  bir  biçimde  dünyanın  düzeninden  sorumludur.  Antik  Yunan  tragedyası  seyircisiene  bu 

durumlardan  kaynaklanan  olayları  gösterirken,  iç  rahatlatıcı  cevaplar  bulmaya  çalışmaz,  sadece 

rahatsız edici sorular sorar. Belki de her şeyin ötesinde belirsiz ve sinirli bir tanrının festivali yaşamın 

anlamını aramak için hiçte kötü bir yer değildir.  



Performans 

En eski dramatik yarışma, büyük bir prestij kaynağı ve hakkında  en fazla bilgi sahibi olduğumuz için 

özellikle  Dionysia’daki  performanslara  odaklanacağız.  Dionysia  beş  günlük  hem  dini  (görünüşe  göre 

Dionysos onuruna yapılan geçit alayları ve eğlenceler) hem de tüm şehir bu etkinliğe katıldığı için din 

dışı bir tatildi. Daha önce de sözü edildiği gibi, meclis toplanmaz, en azından ilk gün her gün yapılan 

ticaret  işleri  yapılmazdı.  Aslında  eğer  tahmin  edildiği  tiyatro  15,000  kişilik  ise  ticaret  işlerinin  çoğu 

agora  yerine  tiyatroda  yapıldığı  sonucuna  varılabilir.  Böylece  seyirciler  Dionysos  (şarap  ve  kendini 

salıverme duygusuyla onurlandırılan tanrı) adına bir bütün olarak ayine katıldıkları duygusuna girerdi. 

Atina’nın  erkekleri  (ayrıca  Atina’da  oturan  yabancılar,  yabancı  ziyaretçiler,  genç  erkekler  olasılıkla 

köleler  ve  kadınlar  da  vardı),  hepsi  etkilin  duygusuna  kapılmış  eğlence  ve  duygusal  coşku  peşinde 

koşuyordu.  Antik  Yunan  dramasının  günümüzde  incelenmesinin  en  önemli  sorunlarından  biri 

dramanın  hangi  boyutta  bir  dinsel  sunum,  politik  kimlik  arayışı  veya  popüler  eğlenceye  katılım 

olduğunun değerlendirilmesidir.  

Platon bir yerde 30,000 seyircinin önünde temsil edilen dramadan söz eder, ancak antik tiyatroların 

en büyüğü (Megalopolis, Syracuse ve Ephesos) 20,000 seyirciden daha fazla seyirci kapasitesine sahip 

değildir.  Tiyatronun  genel  girişi  doğudan  Tripotlar  Caddesindendi.  Bu  cadde  Akropolis’in  Kuzey  ve 

doğu etekleri civarından agoradan dolanır, Perikles Odeion’unu geçer ve tiyatroya ulaşır. Akhalılar’da 

başkarakter  (Dikaiopolis)  insanların  topluluklar  halinde  yukarıdan  aşağıya  bu  yeri  (Akropolis’in 

batısında  bir  tepe,  Pnyx)  doldurduklarını  hayal  eder,  ancak  Odeion’un  kuzey  tarafından  ayrı  bir  yol 

olmasaydı, seyirciler tiyatroya aşağıdan yukarı girecekti. Böylece seyirciler tiyatroya oyuncularla aynı 



eisodos’u kullanarak girecekti.  

Hellenistik  ve  Roma  döneminin  daha  sonraki  tiyatroları  hoş  görünümlü,  düzgün  oturma  yerleri 

(kerkides)  oluşturacak  biçimde  dikey  koridorlarla  ve  en  azından  bir  yatay  yürüme  yolu  (diazoma

                                                            

25

 On the Education of Children 10c–d 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə