Microsoft Word burun anatomi ve fizyolojisi hariom attc 9-1-17. docx



Yüklə 1,2 Mb.
Pdf görüntüsü
tarix12.10.2018
ölçüsü1,2 Mb.
#73636




BURUN

Anatomi ve fizyolojisi :

Üst solunum yollarının temel organı olan burun, solunum yolu olmasının yanı

sıra içinde bulunan özel mukoza sayesinde “koku organı” olarak da fonksiyon

görür. Burun, solunum yollarına giren havanın ilk giriş yolunu oluşturur. Kemik

ve kıkırdaklardan yapılmış, kas ve deri ile örtülü bir organdır.

Kemik iskeleti os nasale, kıkırdak iskeleti ise burun bölmesi kıkırdağı cartilago

septi nasi ile burun kanadı cartilago alaris majör ve cartilago minores kıkırdağı

oluşturur. Burun yumuşak kısmının iskeletini yapan kıkırdaklar nefes alırken

burun duvarlarının içe doğru çekilmesine engel olur ve burun deliklerinin

devamlı açık kalmasını sağlar. Birbirinden ayrılmış burun deliklerinin (nares)

olduğu giriş bölümüne vestibulum denir.

Burun boşlukları (cavitas nasi) iki tane olup kemik ve kıkırdaklardan yapılmış bir

bölme (septum nasi) ile birbirinden ayrılmıştır. Burun boşlukları en arkada geniş

bir açıklık ile yutağa bağlanır ve buraya chonae denir (jala neti yapıldığında bir




burun deliğinden diğerine su, bu alandan geçer). Burunda her iki boşlukta

bulunan kıvrımlı oluşumlara konka (concha) denir.

Konkaların, burun solunumu sırasında **havanın arkaya iletimi, **havanın

nemlendirilmesi, **ısıtılması ve **filtre edilerek süzülmesi gibi görevleri vardır.

Burun boşluğunun iç yüzünün her tarafı mukoza ile örtülüdür. Bu mukoza burun

boşluğuna açılan tüm sinüsleri ve kanalları örten mukoza ile devam eder. (Bu

nedenle burundan kaynağını alan bazı iltihabi durumlar, sinüslere ulaşabilir).

Konkalar bol damarlı bir bağ dokusu ve üzerini örten burun mukozasından

ibarettir. *Bu özellikleri ile siklik büyüme ve küçülme periyodları gösterirler. Bu

fonksiyonun bozukluğu halinde burun tıkanmasına sebep olabilirler.

Burun boşluğu mukozası, yapı bakımından, boşluğun her tarafında aynı

karakterde değildir. Burun boşluğu mukozası titrek tüylerle kaplıdır ve bir

mühendislik harikasıdır. Burun boşluğunun üst kısımları, burun tavanının

hemen hemen orta kısımlarına kadar epitel ile döşenmiştir. Burun boşluğu

etrafında bulunan kemiklerde çeşitli büyüklükte boşluklar (sinüs) bulunur. Bu

boşluklara, sinüs paranasales denir. Sinüsler burun boşluğuna açılır ve ait

oldukları kemiklere göre adlandırılır.

Burnun görevleri:

•  Solunan havanın Ac’ler için uygun hale getirilmesi,

•  Müthiş bir aerodinamik yapı ve klima görevi,

•  Günde 15 m3 havanın (6,5 m2’lik bir odaya bedel) süzülmesi-

temizlenmesi, nemlendirilip - ısıtılması



burun

•  1- Solunum

a-Solunum havasını şartlandırmak

- Isıtma

- Nemlendirme

- Filtrasyon

b- Solunum havası yoludur

•  2- Koku fonksiyonu

•  3- Rezonatör organ

•  4- Orta kulağın ventilasyonu

•  5- Paranazal sinüslerin boşalımı

•  6- Refleksler

- Hapşırık refleksi

- ısı regülasyon refleksi

- *nazal siklus:

Burnun, solunumla olan ilişkisinde görevi, havayı zor geçirme

mekaniklerine göre düzenlenmiştir. Buna nazal direnç adı verilir. Nazal

direnç, burunun fonksiyonlarını yapabilmesi için fizyolojik bir

gereksinimdir.



Nazal mukoza

, otonom sinir sistemi

etkisi altında, aktif dinamik bir

organdır. Ve değişik eksternal ve internal stimuluslarla reaksiyon

gösterme yeteneğindedir.

1895’de Kayser nazal mukozasının sabit bir konjesyon ve

dekonjesyonunu gözlemiş, buna nazal siklüs adını vermiştir.

Siklus esnasında konkalara ne olduğu henüz fazla araştırılmamıştır.

Mukozanın şişmesi, arteryel hiperemiye, venöz dolgunluğa, ödeme ve

bunların kombinasyonuna bağlı olabilir.

Burunun spontan konjesyon ve dekonjesyonu, 3 saatlik sikluslar halinde

meydana gelir. Bu fizyolojik bir fenomendir.

Yoga da değişimli olarak (yine yaklaşık 2-3 saatte bir) sağ ve sol burun

deliklerinden birinin aktif olması ve bu alanların sağ ve sol beyni

etkilemesi ile bunların ortak bileşkesinin otonom sinir sistemi olması

yoga bilgisi ile fizyolojik bilgilerin eş zamanlılığını bizlere açıklıyor.



Şekil: Fizyolojik nazal siklus ve etkileri

Bir siklus periferik refleks ve mekanizmalardan çok santral sinir sistemi

tarafından kontrol edilir.

Yer çekimi venöz dolgunluğu arttırır ve kişi aşağı doğru eğildiği zaman

nazal rezistans % 15 artar. Tek taraflı burun tıkanıklığı olan hastalar o

taraf üzerine yatarak uyumaktan kaçınırlar.



Egzersiz, bazı emosyonel durumlar ve seks hormonlar, nazal rezistansı

etkiler.

•  7- Tad alma ile beraber olan etkisi

•  8- Bakterisit, bakteriostatik etki yapmak

•  Estetik

•  Seks:

Bazı canlılarda eş bulmak için kullanılsa da insanlar da yüzyıllardır devam

eden parfüm ve koku tüketimi doğadaki gereksinmenin bir taklidi gibidir.

Burundaki savunma bariyerleri 2 adettir.

1-  Burunun girişindeki vibrissea adı verilen kıllar. Bu kıllar adeta bir hava

filtresidir. Toz, polen, bakteri, virüs gibi yaklaşık 20 milyar madde bu

kıllara takılır.

2-  Bu savunma hattı mukus yani jel benzeri bir sıvıdır. Mukus solunum

yolunu nemli tutar ve yabancı maddelerin kendisine yapışarak

tutunmasını sağlar. Mukusun yardımcıları silialar yani tüycüklerdir. Her

hücrenin üzerinde 200 silia mevcuttur. Bu silialar burunda arkaya ve aşağı

soluk borusunda ise yukarı doğru hareket ederler. Mukus dakikada 1 cm

yol alarak yutağa doğru hareket eder, böylece ya bunları mideye gönderir

yok eder ya da 960km/saat hızla öksürerek dışarı atar.

Paranazal Sinüslerin Görevleri:

•  Rezonasyon,

•  Çift cidarlı olmaları nedeniyle, beyin dokusunu, dış ortamın soğuk ve

sıcak etkisinden korur,

•  Yine çift cidarlı olmaları nedeni ile travmalarda ön kemik lamina

kırıldığında, arka lamina ve dolayısı ile beyin dokusu hasarına engel olur,

•  Yüz kemiklerinin ağırlığını hafifletir.






Kaynak:


http://kbb.uludag.edu.tr/ders-burunPNS-SO.pdf

notları


Megep solunum sistemi kitabı, burun anatomi ve fizyolojisi bölümü

“Bilgeler her şeyi bilmez, sadece ahmaklar bilir. ”

Afrika atasözü.

Dinlediğiniz için teşekkür ederim…



Fatma Nur Kayral







Yüklə 1,2 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə