Microsoft Word bvkm-xopks docx



Yüklə 3,15 Mb.

səhifə59/133
tarix14.09.2018
ölçüsü3,15 Mb.
1   ...   55   56   57   58   59   60   61   62   ...   133

 

183

slahatları  Proqramı  (S P)  çərçivəsində  həyata  keçirilir.  Özündə 

müxtəlif  siyasət  alətlərinin  konfiqurasiyasını  birləşdirən  S P-in 

epizodik  hallarda  ziddiyyətli  nəticələr  verməsinə  baxmayaraq 

ümumilikdə  aparılmış  emperik  və  retrospektiv  təhlillər  onların 

müsbət nəticələrini sübut edir.   

BVF-nin  Azərbaycanla  əməkdaşlıq  əlaqələri  də  S P 

kontestində  qurulmuşdur.  Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  əməkdaşlıq 

ə

laqələrinin 



ilkin 

qiymətləndirilməsi 

dövründə 

BVF-nin 


Azərbaycanda  həyata  keçirdiyi  proqramların  iqtisadi  səmərəsi 

böyük  olmuşdur.  Belə  ki,  1992–1994-cü  illərdə  ölkənin  üzləşdiyi 

dərin  iqtisadi  böhrandan  çıxmaq  məqsədilə  BVF-nin  maliyyə 

dəstəyi  ilə  aparılmış  struktur  islahatları  proqramı  daxili  və  xarici 

balansın  tarazlaşdırılması  və  iqtisadi  sabitliyin  təmin  edilməsinə 

imkan  vermişdir.  1995-ci  ildən  başlayaraq  struktur  islahatları 

çərçivəsində  aparılmış  sərt  fiskal  və  monetar  siyasət  nəticəsində 

dövlət  büdcəsinin  kəsirinin  inflyasiya  mənbələri  hesabına 

maliyyələşdirilməsinə  son  qoyulmuş,  bu  sahədə  xarici  maliyyə 

mənbələrinə  üstünlük  verilmiş  və  bununla  da  inflyasiya  1996-cı 

ildən  özünün  hiperinflyasiya  səviyyəsindən  -  6%-dən  də  aşağı 

düşmüş, manatın ABŞ dollarına olan məzənnəsi sabitləşmiş və real 

iqtisadi artıma nail olunmuşdur.  

BVF ilə Azərbaycan Hökuməti arasında Maddələr Sazişinin 

IV  Maddəsinə  uyğun  olaraq  indiyədək  Azərbaycan  hökumətinə 

iqtisadi  proqramların  həyata  keçirilməsinin  dəstəklənməsinə 

təqdim edilmiş maliyyə yardımları ilə yanaşı BVF texniki yardım, 

institusional və monetar idarəetmə üzrə potensialın artırılması üzrə 

Azərbaycanda  bir  sıra  sahələrdə,  o  cümlədən    dövlət  xərclərinin 

idarə    olunması,    vergi-gömrük  siyasəti  və  idarə  olunması,  

mərkəzi    bankçılıq,    bank  nəzarəti,  pul  siyasəti  və  statistika 

sahələrində  texniki  yardımlar  da  göstərmişdir.  Azərbaycanda 

makroiqtisadi  təhlillər  və  siyasət,  maliyyə  proqramlaşdırılması, 

fiskal  siyasət  və  idarəçilik,  mərkəzi  bank  mühasibatlığı  və  bank 

nəzarəti  sahələrində  BVF  tərəfindən  təmin  edilmiş  təlimlərdən 

bəhrələnmişdir.  




 

184

1.2. DÜNYA BANKI 

 

Dünya  Bankı  (DB)  rəsmi  olaraq  BMT-nin  Monetar  və 

Maliyyə  Konfransı  (01-22  iyul,  1944)  nəticəsində  qəbul  edilən 

Bretton-Vuds  Sazişinin  beynəlxalq  arenada  ratifikasiyasından 

sonra yaradılmışdır. DB-nin ilk krediti 09 may 1947-ci ildə Fransa 

hökumətinə  250  mln.  ABŞ  dolları  məbləğində  ayrılmışdır  və  bu 

DB-nin  tarixində  ən  iri  məbləğli  kredit  xətti  hesab  edilir.    DB 

dedikdə əsasən Dünya  Bankı Qrupunun iki təşkilatı – Beynəlxalq 

Yenidənqurma  və  nkişaf  Agentliyi  və  Beynəlxalq  nkişaf 

Agentliyi nəzərdə tutulur. 

BRD  1944-cü  ildə  MF  ilə  birlikdə  qurulmuş  və  25  iyul 

1946-cı  ildən  fəaliyyətə  başlamışdır.  Dünya  Bankı  adı  ilə  tanına 

quruluşun anlaşması 144 ölkə tərəfindən təsdiq edilmişdir. Dünya 

bankına üzv olan ölkələr eyni zamanda  MF-nin də üzvləridir. Öz 

öhdəliklərini yerinə yetirməyən ölkələr bankın səlahiyyətli qurum-

ları  tərəfindən  veriləcək  qərarla  üzvlükdən  çıxarıla  bilər. 

Beynəlxalq  Yenidənqurma  və 

nkişaf  Bankı–  Təşkilatın 

yaranmasının  əsas  səbəbi  II  Dünya  Müharibəsində  zərər  çəkmiş 

Avropa  ölkələri  və  Yaponiyaya  müharibədən  sonrakı  dövrdə 

yenidənqurma  və  bərpa  işlərinin  maliyyələşdirilməsində  yardımçı 

olmaqdan  ibarət  idi.  1990-cı  illərdən  başlayaraq  BY B  Şərqi 

Avropanın  post-kommunist  və  post-sovet  respublikalarının 

maliyyələşdirilməsinə  başlamışdır.  Hazırda  təşkilatın  əsas 

missiyası  Asiya,  Afrika  və  Latın  Amerikasının  zəif  inkişaf  etmiş 

ölkələrinə  maliyyə  dəstəyi  göstərməklə  yoxsulluqla  mübarizədə 

yardımçı  olmaqdan  ibarətdir.  AY B  tərəfindən  dövlət  şirkətlərinə 

və  birbaşa  hökumətə  ayrılmış  kreditlərin  qaytarılmasına  dövlət 

tərəfindən  zəmanət  verilir.  Bu  vəsaitlər  əsasən  DB  tərəfindən  pul 

bazarlarına  satışa  çıxarılan  istiqrazlar  hesabına  əldə  edilir.  Bu 

istiqrazlar  üzv  dövlətlərin  səhm  kapitalı  ilə  zamin  edilməsinə 

ə

sasən  yüksək  reytinqə  (AAA)  malik  olurlar.  Hazırda  təşkilat 



ə

sasən 


böyük 

həcmli 


dövlət 

infrastruktur 

layihələrini 

maliyələşdirir (hava limanları, nəqliyyat yolları və s.).  




 

185

 

DB-nin yarandığı andan fəaliyyətinin əsas məqsədi dünyada 



yoxsulluq  səviyyəsini  azaltmaq,  insanların  həyat  şəraitini 

yaxşılaşdırmaq, üzv ölkələrin iqtisadi maliyyə islahatlarına yardım 

etmək,  xarici  maliyyə  qaynaqlarından  daxil  olan  investisiya 

vəsaitləri  ilə  təmin  etmək,  ölkələrin  xarici  dövlət  borcu 

mexanizmini normal hala gətirmək və beynəlxalq iqtisadi tarazlığı 

təmin  etmək,  yerli  şirkətlərin  maliyyə  vəsaitlərinə  yaranan 

ehtiyaclarını  aradan  qaldırmaq  və  s.-dən  ibarət  olmuşdur.  DB 

dünyanın  zəif  inkişaf  etmiş  və  inkişaf  etməkdə  olan  ölkələrinə 

qrant  və  güzəştli  kreditlər  təqdim  edir.  Bankın  ana  sözləşməsinin 

1-ci  maddəsinə  görə  Dünya  Bankının  məqsədrləri  aşağıdakı  kimi 

sıralana bilər: 

1.

  Üzv ölkələrin iqtisadi islahatlarına yardım etmək; 



2.

  Üzv  ölkələrə  xarici  özəl  mənbələrdən  gələcək  sərmayə 

investisiyalarını  təsbit  etmək  və  özəl  sərmayənin  yetərsizliyi 

vəziyyətində bunları tamamlamaq; 

3.

  Üzv ölkələr üçün gəlirli investisiyaları təsbit edərək uzun 



dönəmdə beynəlxalq dəyişmələrdə tarazlığı saxlamaq; 

4.

  Üzv  ölkələr  üçün  borcvermə  mexanizmini  uyğun  hala 



gətirmək; 

5.

  Yerli  şirkətlərin  maliyyə  mənbələrinə  olan  ehtiyacları 



mövzusunda yardımçı olmaq. 

Dünya Bankının verdiyi kreditlərdən sadəcə üzv olan ölkələr 

yararlanır. Kreditlər uzunmüddətli olub, tələb edən ölkənin iqtisadi 

inkişafı  proqramlarının  ehtiyacına  görə  verilir.  Maliyyələşdirilən 

investisiya  layihələrinin  iqtisadi,  texniki,  idari,  maliyyə  və 

menecment istiqamətləri Dünya Bankı tərəfindən fərqli bir şəkildə 

araşdırılır.  Bundan  başqa,  kredit  tələb  edən  ölkənin  gələcəkdə 

maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirib yetirməyəcəyi araşdırılır. Təd-

qiqat  və  araşdırmalar  ilk  olaraq  mərkəzdə  aparılır.  Ancaq  kerdit 

açılması  mövzusunda  bəzi  məsələlər  olduğundan  Dünya  Bankı  öz 

işçilərindən və ya tədqiqatçılardan təşkil edən bir qrupu krediti tələb 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   55   56   57   58   59   60   61   62   ...   133


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə