Microsoft Word bvkm-xopks docx



Yüklə 3,15 Mb.

səhifə83/133
tarix14.09.2018
ölçüsü3,15 Mb.
1   ...   79   80   81   82   83   84   85   86   ...   133

 

259

Sözügedən  vahid  Avropa  qtisadi  Birliyinin  büdcəsində  və 

dövlətlərarası  hesablaşmalarda,  Avropa  nvestisiya  Bankının 

ə

məliyyatlarında istifadə olunurdu.  



1977-ci  ildə  valyuta  birliyinin  ideyası  yenidən  gündəmə 

gətirildi.  1978-ci  ilin  dekabr  ayında  A B-in  Brüsseldə  keçirilən 

toplantısında  Avropa  Valyuta  Vahidi  Ekyu  və  onun  əsasında 

qurulan  Avropa  Valyuta  Sistemi  yaradılmışdır.  Bu  valyuta 

sisteminə  A B-in  bütün  üzv  ölkələri  daxil  edilmişdir.    7  fevral 

1992-ci il tarixində qəbul edilən Maaştrix Sazişi vahid valyutanın 

tətbiqini mərhələlərə bölürdü.   

Hazırda  A -nin  11  ölkəsi  (Birləşmiş  Krallıq,  Danimarka, 

sveç,  Bolqarıstan,  Çex  Respublikası,  Macarıstan,  Polşa, 

Rumıniya,  Estoniya,  Latvya,  Litva)  avrodan  istifadə  etmir 

Birləşmiş  Krallıq,  Danimarka  və  sveç  Maaştrix  Sazişini 

imzalamasına baxmayaraq öz milli valyutalarından istifadə edirlər.  

Avro Avropa  ttifaqına daxil olmayan lakin onun iqtisadi və 

monetar  sisteminə  qoşulan  Monako,  San-Marino  və  Vatikan 

tərəfindən istifadə edilir. Lakin bu ölkələr Avrozonaya daxil deyil, 

Avropa  Mərəzi  Bankında  və  Avroqrupda  təmsil  olunmurlar. 

Bundan  əlavə  Kosovo  və  Monteneqro  rəsmi  saziş  əldə  etmədən 

avronu yeganə pul vahidi kimi istifadə edirlər.  

Ümumiyyətlə,  indiki  dövrdə  avro  ABŞ  dollarından  sonra 

ikinci  beynəlxalq  ehtiyat  valyutasıdır.  Hal-hazırda  dünyanın 

strateji  valyuta  ehtiyatlarının  ümumi  həcminin  26.5%-i  avroda 

saxlanılır. 

Avro  sikkələrinın  bir  üzü  eyni  dizayna  malikdir,  yəni  16 

Avrozona ölkələrinin xəritəsi və sikkənin dəyəri təsvir edilib, diğər 

üzündə  isə  sikkəni  emissiya  edən  ölkənin  seçdiyi  şəkil  təsvir 

olunur.  

Avro  banknotların  bütün  avro  ölkələrində  eyni  dizayna 

malikdirlər.  Banknotlar  €500,  €200,  €100,  €50,  €20,  €10  və  €5 

emissiya edilirlər. €500 və €200 dəyərli banknotlar bütün avrozona 

ölkələrində  emissiya  olunmurlar,  lakin  dövriyəyə  buraxılırlar. 

Avronu  Avrozonaya  daxil  olan  bütün  ölkələr  emissiya  edir.  kodu 



 

260

hesab edilir. (Avstriya - N, Belçika – Z , Finlandiya - L, Fransa – 

U,  Almaniya  –  X,  Yunanistan  –  Y,  rlandiya  –  T,  taliya  –  S, 

Lüksemburq  –  R,  Niderland  -  P,  Portuqaliya  –  M,  spaniya  -  V, 

sveç – K, Birləşmiş Krallıq - J, Danimarka – W).  sveç, Birləşmiş 

Krallıq və Danimarka Avrozonaya daxil olmaqlarına baxmayaraq, 

onların da “kodu” artıq müəyyən edilib.  

Avronun  saxtalaşdırılmasına  qarşı  qəbul  edilən  üsullardan 

biri  də  əskinasların  üzərindıki  nömrələdir.  Hər  banknotun  öz 

idensifikasiya nömrəsi var. Nömrə hərif və 11 rəqəmdən ibarətdir. 

Hərif - əskinası emissiya edən ölkənin 

 AVROPA MƏRKƏZ  BANKI.Avropada ortaq bir bazarın 

qurulması  ilə  əlaqədar  qərar  1957-ci  ildə  Romada  alınmışdır. 

Avropa  Birliyinin  əsas  məqsədi  -  rəqabət  sistemini  gücləndirmək 

və sərmayənin hərəkətini sərbəstləşdirməkdir. 1979-cu ildə Avropa 

Valyuta  Sistemi  quruldu.  Belçika,  Lüksemburq,  Hollandiya, 

Almaniyanın dövlət başçıları bu ölkələrdə etibarlı olan pul vahidi 

ekyunu  yaratdılar.  Sonradan  Avropa  Valyuta  Sisteminə  ngiltərə, 

Finlandiya,  Portuqaliya,  Yunanıstan  və  spaniya  da  girdi.  1991-ci 

ildə  Maastrixdə  (Hollandiyanın  bir  qəsəbəsi)  Avropa  qtisadi  və 

Valyuta Birliyi haqqında müqavilə imzalandı. 1994-cü ildə Avropa 

komissiyası,  Avropa  Birliyi  ölkələrinin  iqtisadi  göstəricilərinin 

təhlili  nəticəsində  Avrosisteminə  daxil  olacaq  11  ölkənin  adını 

açıqladı.  Avrosisteminə    ngiltərə,  sveç,  Danimarka  kimi  ölkələr 

daxil  olmadı.  31  dekabr  1998-ci  ildə  Avropa  Birliyi  ölkələrinin 

maliyyə  nazirləri  Avroya  qarşı  milli  pul  vahidlərinin  dəyərini 

müəyyən  etdilər.  May  2004-ci  ildə  AB  daxil  olan  ölkələr: 

Macarıstan,  Kipr,  Litviya,  Litva,  Malta,  Polşa,  Slovakiya, 

Sloveniya, Çexiya və Estoniya. 2007 ildə  Bolqariya və Rumıniya 

kimi ölkələr Avropa Birliyinə daxil oldular.   

Avrozonanın  13  üzv  ölkəsinin  monetar  siyasətinin  həyata 

keçirilməsindən  cavabdeh  olan  Avropa  Mərkəzi  Bankı  (AMB) 

dünyanın  ən  nüfuzlu  mərkəzi  banklardan  biridir.  Avropa  ttifaqı 

institutları  və  üzv  ölkələr  tərəfindən  hər  hansı  siyasi  müdaxilə 

görməyən  AMB  Avropa  ttifaqından  ayrı  büdcəyə  malik  olmaqla 




 

261

maliyyə  müstəqilliyini  də  qoruyub  saxlamaqdadır  (iqtisadçıların 

ümumi konsensusa əsasən müstəqil mərkəzi bank makroiqtisadiy-

yatın  siyasi  məqsədlərlə  manipulyasiyasının  qarşısının  alınması 

üçün ən yaxşı vasitədir). Hesabatlılıq məqsədilə AMB öz fəaliyyə-

tinə  dair  hesabatlar  hazırlamalı  və  illik  hesabatını  Avropa  Parla-

menti, Avropa Komissiyası, Avropa  ttifaqı Şurası və Avropa Şu-

rasına  göndərməlidir.  Maaştraxt  Sazişi  üzrə  Avropa  Mərkəzi 

Banklar  Sistemi  (AMBS)  aşağıdakı  funksiyaların  yerinə  yetiril-

məsinə görə cavabdehdir: 

•  Monetar siyasətin müəyyənləşdirilməsi və realizasiyası; 

•  Xarici valyuta əməliyyatlarının idarə olunması; 

•  Üzv  ölkələrin  rəsmi  xarici  ehtiyatlarının  saxlanılması  və 

idarə olunması; 

•  Ödəniş sistemləri üzrə hamar əməliyyatlarının keçirilməsi-

nin dəstəklənməsi.  

1998-ci  ildə  Avropa  mərkəzi  bankının  təsisatı  ilə  Maastrixt 

müqaviləsinin  maddələrinə  uyğun  olaraq  AV   ləğv  edilmiş,  onun 

bütün aktivləri və öhdəlikləri isə Avropa mərkəzi bankına keçmiş-

dir.  Elə  həmin  dövrdən  də  başlayaraq,  Avropa  mərkəzi  bankının 

rəhbərliyi ilə Avropa mərkəzi banklar sistemi (AMBS) yaradılmış 

və Avropa Birliyinə üzv olan 15 ölkənin mərkəzi bankları bu siste-

mə  daxil  olmuşdur.  Beləliklə,  bu  sistem  qismən  ABŞ-ın  Federal 

rezerv sisteminə 

– Nyu-York bankının başçılığı ilə 12 bankı əhatə 

edən və mərkəzi bank rolunu yerinə yetirən Federal rezerv sistemi-

nə oxşardır.  

Avropa mərkəzi bankı üçün xarakterik xüsusiyyət ondan iba-

rətdir  ki,  sadə  və  ya  peşəkar  (səslərin  üçdə  ikisi)  çoxluqla  qəbul 

edilən  bütün  mühüm  qərarlar  mərkəzi  bank  rəhbərlərinin  «çəkiyə 

malik» səsverməsini nəzərdə tutur və bu halda «çəki» (yəni, hər bi-

rinin  səslərinin  sayı)  AMB-nin  ümumi  kapitalında  ölkənin  (onun 

mərkəzi  bankının)  payı  ilə  müəyyənləşir.  Bu,  craiyyə  şurasının 

üzvlərinə aid edilmir və onların hər biri yalnız bir səsə malik olur. 

Avropa  mərkəzi  bankının  direktorlar  şurası  ildə  10  dəfədən  az 

olmayaraq iclas keçirir.  






Dostları ilə paylaş:
1   ...   79   80   81   82   83   84   85   86   ...   133


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə