Microsoft Word cbar 2015 fs 25. 04. 16 aze approved for issuance docx


Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı



Yüklə 0,67 Mb.

səhifə24/24
tarix17.09.2018
ölçüsü0,67 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 

31 dekabr 2015-ci il tarixinə Maliyyə hesabatları üzrə Qeydlər 

51 


29 Maliyyə aktivləri və öhdəlikləri: ədalətli dəyər və uçot təsnifatı, 

davamı 

Aşağıdakı  cədvəldə 31 dekabr 2014-cü il tarixinə maliyyə aktivlərinin və maliyyə öhdəliklərinin 

balans və ədalətli dəyərləri haqqında məlumat təqdim olunur:   

Min Azərbaycan Manatı ilə 

Ticarət 

qiymətli 

kağızları 

 

Ədalətli 

dəyərinin 

dəyişməsi 

mənfəət və 

ya zərərdə 

əks olunan 

alətlər

Ödəniş 

tarixinədək 

saxlanılan 

investisiyalar

Kreditlər 

və debitor 

borcları

Satış üçün 

nəzərdə 

tutulan 

maliyyə 

aktivləri

Digər 

amortizasi

ya olunan 

öhdəliklər  

Cəmi 

balans 

məbləği

Ədalətli 

dəyər

 

   

   

Pul vəsaitləri və onların 

ekvivalentləri 

 -  


 

  -  


-

4,606,805

-

 -    4,606,805



4,606,805

Banklarda yerləşdirilmiş 

depozitlər 

 



-

-

538,044



-

-   

538,044

538,044


Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə 

hesablaşmalar 

 -  

 

  -  



-

174,540


-

 -   

174,540

 174,540 



Ticarət qiymətli kağızları 

 2,939,638   

 -  

-

 -  



  -  

 -    2,939,638   2,939,638 

Törəmə maliyyə alətləri 

 -   


 1,422 

-

 



-  

  -  


 -   

1,422


 1,422 

İnvestisiya qiymətli kağızları 

 -   

 -  


3,300,494

91,905


207,847

-    3,600,246

 3,599,746 

Banklara verilmiş kreditlər 

 -   

 -  


-

3,450,152

-

-    3,450,152



 3,454,152

Dövlətin borc öhdəlikləri 

 -   

 -  


-

234,979


-

-   

234,979

 234,979 



Digər maliyyə aktivləri 

 -   


 -  

-

42,261



-

-   

42,261

 42,261 


 2,939,638 

 

 

1,422

3,300,494

9,138,686

207,847

-    15,588,087 15,591,587

Dövriyyədə olan əskinaslar və 

sikkələr 

 -  


 

  -  


-

  -  


  -   10,845,946   

 

10,845,946 



 

10,845,946 

Hökumət idarələri qarşısında 

öhdəliklər 

 -  

 

  -  



-

  -  


  -  

3,666,911     3,666,911   3,666,911 

Kredit təşkilatları qarşısında 

öhdəliklər 

 -  

 

  -  



-

  -  


  -  

1,014,153     1,014,153   1,014,153 

Digər təşkilatlar qarşısında 

öhdəliklər 

 -  

 

  -  



-

  -  


  -  

6,859   

 6,859 

 6,859 


Törəmə maliyyə alətləri 

 -   


 353 

-

 



-  

  -  


 -   

353


 353 

Buraxılmış borc qiymətli 

kağızlar  

 -  


 

  -  


-

  -  


  -  

27,007   

 27,007 

 27,007 


BVF ilə əməliyyatlar üzrə 

öhdəliklər 

 -  

 

  -  



-

  -  


  -  

176,643   

 176,643 

 176,643 

Beynəlxalq maliyyə institutları 

qarşısında öhdəliklər 

 -  

 

  -  



-

  -  


  -  

2,898   

 2,898 

 2,898 


Digər maliyyə öhdəlikləri 

 -   


 -  

-

 -  



  -  

43,158   

43,158

43,158


 

 -   

 353 

 -  

 -   15,783,575    15,783,928 15,783,928

 

 



 


Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 

31 dekabr 2015-ci il tarixinə Maliyyə hesabatları üzrə Qeydlər 

52 


29 Maliyyə aktivləri və öhdəlikləri: ədalətli dəyər və uçot təsnifatı, 

davamı 

Ədalətli dəyər hesablamaları, qiymətləndirmə tarixində bazar iştirakçıları arasında adi əməliyyatda 

aktivi satmaq üçün əldə olunacaq və ya öhdəliyi ötürmək üçün ödəniləcək qiyməti təxmini 

hesablamaq məqsədilə  həyata keçirilir. Bununla belə, qeyri-müəyyənliklər və subyektiv 

mülahizələrdən istifadə şəraitində ədalətli dəyər anlayışı, aktivlərin dərhal satışı və ya öhdəliklərin 

ötürülməsi zamanı satış üçün nəzərdə tutulan kimi şərh olunmamalıdır.  

Bank sosial-iqtisadi layihələri maliyyələşdirmək məqsədilə banklara və digər maliyyə təşkilatlarına 

güzəştli kreditlərin verilməsində, habelə makroiqtisadi və struktur siyasətləri Azərbaycan 

iqtisadiyyatı üçün zəruri amillərlə tarazlaşdırmaqla iqtisadiyyatın real sektoru üçün maliyyə 

dəstəyinin təqdim olunmasında xüsusi rol oynayır. Rəhbərliyin fikrincə, güzəştli kreditlər 

kommersiya krediti verən kreditorların fəaliyyət göstərmədiyi xüsusi bazar seqmentində verilir. 

Verilmiş kreditlər dövlət zəmanətləri ilə  təmin olunur, faiz dərəcələri və ödəniş müddətləri 

baxımından unikal xüsusiyyətlərə malikdir. Bu xüsusi halları nəzərə alaraq, rəhbərlik, amortizasiya 

edilmiş  dəyərlə uçota alınan güzəştli kreditlərin balans dəyərinin, onların  ədalətli dəyərinin 

qənaətbəxş qiymətləndirməsini əks etdirdiyini hesab edir. 

Aktiv bazarda dövriyyədə olan maliyyə aktivləri və öhdəliklərinin ədalətli dəyəri kotirovka olunan 

bazar qiymətlərinə  və ya dilerin qiymət təkliflərinə  əsaslanır. Aktiv və ya öhdəliklər üzrə 

əməliyyatlar kifayət qədər müntəzəm və kifayət həcmdə aparıldıqda bazar aktiv hesab edilir. Bütün 

digər maliyyə alətləri üçün Bank digər qiymətləndirmə metodlarından istifadə etməklə  ədalətli 

dəyəri müəyyən edir. Seçilmiş qiymətləndirmə metodu bazar iştirakçıları  tərəfindən qiymətlərin 

formalaşması zamanı nəzərə alınan bütün faktorları özündə birləşdirir.  

Qiymətləndirmə metodlarının məqsədi qiymətləndirmə tarixində bazar iştirakçıları arasında adi 

əməliyyatda aktivi satmaq üçün əldə olunacaq və ya öhdəliyi ötürmək üçün ödəniləcək qiyməti əks 

etdirən ədalətli dəyərin müəyyənləşdirilməsidir.  

Qiymətləndirmə metodlarına xalis dəyər və diskontlaşdırılmış pul vəsaitlərinin hərəkəti modelləri, 

bazarın müşahidə oluna bilən qiymətlərinin mövcud olduğu oxşar alətlərlə müqayisə, Black-

Scholes və çoxhədli qiymətləndirmə modelləri və digər qiymətləndirmə modelləri daxildir. 

Qiymətləndirmə metodlarında istifadə olunan ehtimal və  əlavələrə risksiz və bençmark faiz 

dərəcələri, kredit spredi və diskont dərəcələrinin hesablanmasında istifadə olunan digər mükafatlar, 

istiqraz və  səhm qiymətləri, xarici valyutanın mübadilə  məzənnələri, səhm indeksləri və  səhm 

qiymətləri və gözlənilən qiymət volatilliyi və korrelyasiya daxildir. Qiymətləndirmə metodlarının 

məqsədi rəsmi fəaliyyət göstərən bazar iştirakçılarının müəyyən etdiyi hesabat tarixində maliyyə 

alətlərinin qiymətini əks etdirən ədalətli dəyərin müəyyənləşdirilməsidir.  

Bank standart maliyyə alətləri və yalnız müşahidə olunan bazar məlumatından istifadə edən və 

rəhbərliyin mülahizəsi və qiymətləndirməsini tələb etməyən faiz və valyuta svopu kimi  daha sadə 

maliyyə alətlərinin  ədalətli dəyərinin müəyyənləşdirilməsində geniş  şəkildə tanınmış 

qiymətləndirmə modellərindən istifadə edir. Modellərdə istifadə olunan kotirovkalar və müvafiq 

məlumatlar, adətən borc və pay şəklində olan qiymətli kağızlar və törəmə alətlər bazarında açıq 

şəkildə müşahidə olunur.  

Daha mürəkkəb alətlər üçün Bank xüsusi qiymətləndirmə modellərindən istifadə edir. Bu 

modellərdə istifadə olunan bəzi və ya bütün mühüm əlavələr bazarda müşahidə olunmaya bilər və 

bu göstəricilər bazar qiymətləri və  dərəcələrindən və ya mülahizələr  əsasında formalaşdırılmış 

qiymələndirmələrdən yarana bilər. Buna misal olaraq, fəal bazarı mövcud olmayan müəyyən 

kreditlər və qiymətli kağızlar, müəyyən birjadan kənar bazarın törəmə alətləri və 

sekyuritizasiyalarda iştirak faizlərini göstərmək olar.   

 

 




Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 

31 dekabr 2015-ci il tarixinə Maliyyə hesabatları üzrə Qeydlər 

53 


29 Maliyyə aktivləri və öhdəlikləri: ədalətli dəyər və uçot təsnifatı, 

davamı 

Maliyyə alətinin ilkin tanınma zamanı ədalətli dəyərinin ən yaxşı sübutu əməliyyat qiymətidir, yəni, 

verilən və ya qəbul edilən məbləğin ədalətli dəyəri. Əgər Bank ilkin tanınma zamanı ədalətli dəyərin 

əməliyyat qiymətindən fərqləndiyini müəyyənləşdirirsə və ədalətli dəyər oxşar aktiv və öhdəliklər 

üzrə aktiv bazardakı qiymətə və ya bazarda müşahidə olunan məlumatlardan istifadə etməklə tətbiq 

olunan qiymətləndirmə metoduna əsaslanmırsa, maliyyə aləti əməliyyat qiyməti və ilkin tanınma 

zamanı  ədalətli dəyəri arasındakı  fərq nəzərə alınmaqla düzəliş edilərək  ədalətli dəyərlə 

qiymətləndirilir.Yaranmış fərq, alətin tanınma dövrü ərzində uyğun əsaslarla bazar məlumatlarında 

baş vermiş  dəyişikliklər və ya əməliyyatın bağlanma tarixindən gec olmayaraq məcmu gəlir 

haqqında hesabatda tanınır. 



Ədalətli dəyər iyerarxiyası 

Bank  ədalətli dəyərin ölçülməsində istifadə olunan əlavələrin  əhəmiyyətliyini aşağıdakı  ədalətli 

dəyər iyerarxiyasına müvafiq olaraq hesablayır: 

  Səviyyə 1: eyni alətlər üçün fəal bazarda kotirovka olunan bazar qiymətləri (tənzimlənməmiş).  

  Səviyyə 2: birbaşa (yəni qiymətlər kimi), və ya bilavasitə (yəni qiymətlərdən yaranan) müşahidə 

oluna bilən, Səviyyə 1-ə daxil edilmiş kotirovka olunan qiymətdən başqa digər məlumatlar. Bu 

kateqoriyaya aşağıdakılardan istifadə olunmaqla qiymətləndirilmiş alətlər daxildir: oxşar alətlər 

üçün fəal bazarlarda kotirovka olunan bazar qiymətləri; fəaldan aşağı hesab olunan bazarlarda 

oxşar alətlər üçün kotirovka olunan qiymətlər; yaxud birbaşa və ya bilavasitə bazarda müşahidə 

oluna bilən bütün mühüm məlumatların istifadə edildiyi digər qiymətləndirmə metodları.   

  Səviyyə 3: İstifadə edilən məlumatlar müşahidə oluna bilmir. Bu kateqoriyaya qiymətləndirmə 

metodlarının müşahidə oluna bilən məlumata  əsaslanmadığı  əlavələrdən ibarət olduğu və 

müşahidə oluna bilməyən əlavələrin alətin qiymətləndirilməsində mühüm təsirə malik olduğu 

bütün alətlər daxildir. Bu kateqoriyaya oxşar alətlər üçün kotirovka olunan qiymətlər əsasında 

qiymətləndirilən alətlər daxildir və bu zaman alətlər arasında fərqi əks etdirmək üçün mühüm 

müşahidə olunmayan tənzimləmələr və ya mülahizələr tələb olunur.     

Ədalətli dəyəri ölçmək üçün broker kotirovkaları və ya qiymət müəyyənləşdirmə xidmətləri kimi 

üçüncü tərəfin məlumatları istifadə olunduqda, bu qiymətləndirmənin MHBS tələblərinə 

uyğunluğunu təmin etmək məqsədilə üçüncü tərəflərdən əldə olunmuş dəlillər qiymətləndirilir və 

sənədləşdirilir. Bura aşağıdakılar daxildir:  

  Broker və ya qiymət müəyyənləşdirmə xidmətinin müvafiq maliyyə aləti növü üzrə qiymətin 

müəyyənləşdirilməsi üçün Bank tərəfindən təsdiq olunmasının yoxlanılması; 

  ədalətli dəyərin həqiqi bazar əməliyyatlarını təqdim etmə səviyyəsinin öyrənilməsi; 

  oxşar alətlər üçün qiymətlər  ədalətli dəyəri ölçmək üçün istifadə olunduqda, bu qiymətlərin 

ölçmə əsasında alətin xüsusiyyətlərini əks etdirmək üçün tənzimlənmə qaydası; 

  eyni maliyyə aləti üçün bir neçə kotirovka əldə olunduğu halda, həmin kotirovkalardan istifadə 

etməklə ədalətli dəyərin necə müəyyənləşdirilməsi qaydası.  



Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 

31 dekabr 2015-ci il tarixinə Maliyyə hesabatları üzrə Qeydlər 

54 


29 Maliyyə aktivləri və öhdəlikləri: ədalətli dəyər və uçot təsnifatı, 

davamı 

Aşağıdakı  cədvəl  ədalətli dəyərin ölçülməsinin təsnif olunduğu  ədalətli dəyər iyerarxiyasında 

səviyyələr üzrə 31 dekabr 2015-ci il tarixinə ədalətli dəyərində ölçülmüş maliyyə alətlərini təhlil 

edir.  Məbləğlər maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatda tanınan dəyərlərə əsaslanır:   



Min Azərbaycan Manatı ilə 

Səviyyə 1  

Səviyyə 2 

 

Cəmi 

Maliyyə aktivləri 

   


Ticarət qiymətli kağızları 2,801,748

 



2,801,748

Törəmə maliyyə alətləri -

32 

 

32



Satış üçün nəzərdə tutulan maliyyə aktivləri 

   


- Borc və sair sabit gəlirli alətlər 

1,191,876

-  

1,191,876



 

3,993,624

32  

3,993,656

Aşağıdakı  cədvəl  ədalətli dəyərin ölçülməsinin təsnif olunduğu  ədalətli dəyər iyerarxiyasında 

səviyyələr üzrə 31 dekabr 2014-cü il tarixinə ədalətli dəyərində ölçülmüş maliyyə alətlərini təhlil 

edir.  Məbləğlər maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatda tanınan dəyərlərə əsaslanır: 



Min Azərbaycan Manatı ilə

 

Səviyyə 1  

Səviyyə 2 

 

Cəmi 

Maliyyə aktivləri 

   


Ticarət qiymətli kağızları 

 2,939,638 

 -    

 2,939,638 



Törəmə maliyyə alətləri 

 -  


 1,422    

 1,422 


Satış üçün nəzərdə tutulan maliyyə aktivləri 

   


- Borc və sair sabit gəlirli alətlər 

 207,847 

 -    

 207,847 



 

 3,147,485 

 1,422    

 3,148,907 

Maliyyə öhdəlikləri 

   

Törəmə maliyyə alətləri 

 -  

(353)   


(353)

 

 -  

(353)   

(353)

Aşağıdakı cədvəldə 31 dekabr 2015-ci il tarixinə ədalətli dəyərlə ölçülməyən maliyyə alətlərinin 

dəyərinin iyerarxiya üzrə təhlili verilmişdir: 

Min Azərbaycan Manatı ilə 

Səviyyə  1

Səviyyə 2

Cəmi ədalətli 

dəyər   

Cəmi balans 

dəyəri 

AKTİVLƏR 

   

Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri  

-

5,788,173



5,788,173   

5,788,173

Banklarda yerləşdirilmiş depozitlər -

17,784


17,784   

17,784


Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə hesablaşmalar 

-

332,661



332,661   

332,661


Banklara verilmiş kreditlər  

-

5,638,608



5,638,608   

5,812,054



İnvestisiya qiymətli kağızları 

   

- Kreditlər və avanslar 

-

2,578,921



2,578,921   

2,578,921

Dövlətin borc öhdəlikləri 

-

239,603



239,603   

239,603


Digər maliyyə aktivləri 

-

4,521



4,521   

4,521


ÖHDƏLİKLƏR 

   

Dövriyyədə olan əskinaslar və sikkələr 

5,416,751

-

5,416,751   



5,416,751

Hökumət idarələri qarşısında öhdəliklər 

-

4,350,844



4,350,844   

4,350,844

Kredit təşkilatları qarşısında öhdəliklər 

-

3,336,202



3,336,202   

3,336,202

Digər təşkilatlar qarşısında öhdəliklər 

-

6,589



6,589   

6,589


BVF ilə əməliyyatlar üzrə öhdəliklər 

-

333,327



333,327   

333,327


Beynəlxalq maliyyə institutları qarşısında öhdəliklər 

-

4,657



4,657   

4,657


Digər maliyyə öhdəlikləri 

-

6,836



6,836   

6,836



Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 

31 dekabr 2015-ci il tarixinə Maliyyə hesabatları üzrə Qeydlər 

55 


29 Maliyyə aktivləri və öhdəlikləri: ədalətli dəyər və uçot təsnifatı, 

davamı 

Aşağıdakı cədvəldə 31 dekabr 2014-cü il tarixinə ədalətli dəyərlə ölçülməyən maliyyə alətlərinin 

dəyərinin iyerarxiya üzrə təhlili verilmişdir: 

Min Azərbaycan Manatı ilə 

Səviyyə  1

Səviyyə 2

Cəmi ədalətli 

dəyər   

Cəmi balans 

dəyəri 

AKTİVLƏR 

   

Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri  

 -    5,144,849

 5,144,849   

 5,144,849

Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə hesablaşmalar  

-  

 174,540 



 174,540   

 174,540 

Banklara verilmiş kreditlər  

 -  


3,454,152

3,454,152   

3,450,152

İnvestisiya qiymətli kağızları 

   

- Ödəniş tarixinə qədər saxlanılan investisiyalar 

 3,300,494 

  -  


 3,300,494   

 3,300,494 

- Kreditlər və avanslar 

 -  


 91,405 

 91,405   

 91,905 

Dövlətin borc öhdəlikləri  

-  

 234,979 



 234,979   

 234,979 

Digər maliyyə aktivləri  

-  


42,261 

42,261   

42,261 

ÖHDƏLİKLƏR 

   

Dövriyyədə olan əskinaslar və sikkələr  

10,845,946 

  -  


 10,845,946   

 10,845,946 

Hökumət idarələri qarşısında öhdəliklər  

-  


 3,666,911 

 3,666,911   

 3,666,911 

Kredit təşkilatları qarşısında öhdəliklər  

-  

 1,014,153 



 1,014,153   

 1,014,153 

Digər təşkilatlar qarşısında öhdəliklər  

-  


 6,859 

 6,859   

 6,859 

Buraxılmış borc qiymətli kağızlar  



 27,007 

  -  


 27,007   

 27,007 


BVF ilə əməliyyatlar üzrə öhdəliklər  

-  


 176,643 

 176,643   

 176,643 

Beynəlxalq maliyyə institutları qarşısında öhdəliklər  

-  

 2,898 


 2,898   

 2,898 


Digər maliyyə öhdəlikləri  

-  


 43,158

 43,158   

 43,158

 

 



 

 

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə