Microsoft Word ?liyeva Nuran?Pul siyas?tinin n?z?ri v? ?m?li probleml?ri docx



Yüklə 5,01 Kb.

səhifə15/32
tarix14.09.2018
ölçüsü5,01 Kb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   32

47 
 
islahatı demək deyil. Amma adətən deflyasiya islahatın ilkin elçisidir və 
onun keçiriləcəyindən xəbər verir. 
Deflyasiya terminin başqa bir izahatı da vardır: Deflyasiya bazarda tələb və 
təklif həcminin azalması və bu əmtəələrin alınmasına vəsaitlərin həcminin aşağı 
düşməsi səbəbindən qiymətlərin enməsidir. Deflyasiya məhsula olan tələbin 
azalması, təklifin həcminin artması, əmtəənin həddindən artıq çox istehsalı, pula 
tələbatın artması yaxud əldə edilməsi mümkün olan vəsaitlərin yaxud kreditlərin 
azalması ilə baş verə bilər. 
2.
 
Denominasiya
 - köhnə pul nişanlarının müəyyən proporsiyalara 
uğun şəkildəyeniləri ilə əvəz edilməsi sayəsində pul vahidinin 
böyüdülməsidir. Bu zaman böyütmə əmsalı qismində 10, 100, 1000 kimi 
rəqəmlər çıxış edir. Təbii ki, bu halda həmin nisbəti həmçinin bütün məhsul 
və xidmətlərin qiymətinə, taariflərə, əməkhaqqı və təqaüdlərə də tətbiq 
edilir. Bu pul dövriyyəsini və pul uçotunu sadələşdirir. Proses inflyasiyanın 
müəyyən səviyyəyə saldıqdan sonra həyata keçirilir. 
2004-cü ildən etibarən Azərbaycanda iqtisadi islahatların yeni mərhələsinin 
başlanmasında, ardınca isə ölkənin dünyada ən sürətli inkişaf edən iqtisadiyyata 
malik olmasında  mühüm şərtlərdən biri də milli valyutanın – manatın 
yenilənməsidir. 
Şəkil 1.Manatın məzənnəsi və inflyasiya faiz dərəcəsi. 


 
Azərbaycanın milli valyutası dövriyy
kifayət qədər mürəkkəb dövrünü ya
iqtisadi böhran nəticəsind
dünyada və qonşu ölkəl
ildə manatın dollarla nisb
manat dollara nisbətdə 
keçirdiyi sərt pul-kredit siyas
qədər bahalaşıb. Bu tendensiya 2004
isə Azərbaycan prezidentinin f
və manatın denominasiyası h
2005-ci ildə Azərbaycanın sosial
perspektivlərə, əhalinin real pul g
azaltmağa, xarici investisiyaları stimulla
başlaması çox keçmədə
2005-ci ilin fevral ayının 7
Respublikasında pul niş
dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında”  f
manatın denominasiyası h
rbaycanın milli valyutası dövriyyəyə təzə buraxılandan sonra bir müdd
b dövrünü yaşayıb. 90-cı illərin əvvəllə
sində manat sürətlə dəyərdən düşüb, buna h
lərdə gedən proseslər öz təsirini göstərib. N
larla nisbətdə kursunda stabilləşmə başlayıb. 1999
 15 faiz möhkəmlənib. Sonradan Milli Bankın h
kredit siyasətini yumşaltması nəticəsində 1 dollar 4940 manata 
ıb. Bu tendensiya 2004-cü ilin sonuna qədər davam edib. 2005
rbaycan prezidentinin fərmanı əsasında ölkədə əsaslı pul islahatı ba
manatın denominasiyası həyata keçirilib. 
rbaycanın sosial-iqtisadi inkişafı baxımından uzunmüdd
halinin real pul gəlirlərinin qorunmasına, yüks
a, xarici investisiyaları stimullaşdırmağa hesablanmış
ə
n öz müsbət nəticələrini verməyə başlayıb. Qeyd ed
ın 7-də Azərbaycanda prezidentin imzaladı
Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətl
si (denominasiyası) haqqında”  fərmanına əsasən milli valyuta olan 
manatın denominasiyası həyata keçirilib.Həmin fərmana uyğun olaraq, 1 yeni 
48 
 
buraxılandan sonra bir müddət 
ə
rində cərəyan edən 
üb, buna həm ölkədə, həm 
rib. Nəhayət 1996-cı 
layıb. 1999-cu ildə isə 
nib. Sonradan Milli Bankın həyata 
1 dollar 4940 manata 
r davam edib. 2005-ci ildə 
saslı pul islahatı başlayıb 
afı baxımından uzunmüddətli 
rinin qorunmasına, yüksək inflyasiya riskini 
a hesablanmış pul islahatının 
ş
layıb. Qeyd edək ki, 
rbaycanda prezidentin imzaladığı “Azərbaycan 
tlər miqyasının 
n milli valyuta olan 
ğ
un olaraq, 1 yeni 


49 
 
manat 5000 köhnə manata bərabər tutulub. Yeni nəsil pul nişanları – 5, 10, 20, 50 
və 100 manat dəyərində əskinazlar, həmçinin 1, 3, 5, 10, 20 və 50 qəpik dəyərində 
sikkələr dövriyyəyə buraxılıb. Mərkəzi Bank isə yeni manatın dollarla nisbətdə 
kursunu bərabər elan edib. Pul islahatının başlamasından sonrakı bir il ərzində həm 
köhnə, həm yeni milli valyuta paralel dövriyyədə olub. 2007-ci il yanvarın 1-dən 
etibarən ölkə ərazisində yalnız yeni manatdan istifadə edilir. Hazırda Azərbaycan 
dünyada ən stabil, ən dəyərli pul vahidinə malik olan ölkələrdən biridir. Milli 
valyutanın kursu dünyanın aparıcı  valyutaları – dollar, avro və funt-sterlinq 
qarşısında davamlı olaraq möhkəmlənib. 2008 – 2010-cu illəri əhatə edən ağır 
qlobal maliyyə böhranı zamanı da Azərbaycan öz milli valyutasının kursunu sabit 
saxlamağa nail olub. Nəticədə ölkə əhalisi bu böhranın nəticələrindən ciddi zərər 
çəkməyib. Beləliklə, Azərbaycanda denominasiya prosesi kifayət qədər yumşaq 
şə
kildə, iqtisadiyyata və ölkənin valyuta siyasətinə hər hansı mənfi təsirsiz başa 
çatdırılıb. 
Denominasiya prosesində tədavülə yeni nəsil pul nişanlarının buraxılmasının 
ə
sas məqsədi manatın nominal məzənnəsinin dünyanın aparıcı valyutaların 
məzənnələrinə uyğun formalaşdırmaq, milli pul nişanları dizaynını, mühafizəsini, 
nominal strukturunu beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq, məzənnə və 
qiymətlər miqyasını optimallaşdırmaq, uçot və hesablaşma sistemini 
sadələşdirməkdən ibarət idi. Bununla yanaşı, yeni nəsil pul nişanlarına keçid pul 
nişanlarında milli və tarixilik ənənələrini daha qabarıq ifadə edilməsini, ölkədə pul 
dövriyyəsini yaxşılaşdırılmasını, o cümlədən nağd pulun istehsalı, daşınması, 
saxlanması və emalı ilə bağlı dövlət xərclərinə qənaət edilməsini təmin etdi. 
Azərbaycanda yüksək beynəlxalq standartlara cavab verən pul nişanlarının 
dövriyyəyə buraxılmasını son dövrdə həyata keçirilən mühüm milli layihələrdən 
biri kimi tarixə keçib. 
3. Devalvasiya - latınca – de azalma və valeo – əhəmiyyət daşımaq deməkdir.  
Bu pul vahidinin (valyutanın) tərkibindəki qızılın miqdarını azaltmaq və ya onun 
ə
cnəbi valyutalara nisbətdə məzənnəsinin aşağı salınmasıdır. Əgər valyuta 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   32


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə