Microsoft Word tarfilmet11. doc



Yüklə 0,53 Mb.

səhifə14/30
tarix17.11.2018
ölçüsü0,53 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   30

1.Klimovich L.İ. Kniga o Korane. Ego proisxojdenii i mifologii. M. 1986. 

2. Kollingvud.R.DJ. İdeya istorii, Avtobiografiya. M. 1980 

3. Liviy Tit. İstoriya Rima v 3 –x tomax.M.1989-1994 

4. Lokk. Dj. İzbrannıe proizvedenie v 2-x tomax. M 1960. 

   

1 S. DU’NYa HA’M İNSANNIN’ ORTA A’SİRDEGİ TU’SİNİKLERİ. 

 

Orta a’sir tariyxı filosofiyası xronologiyalıq jaqtan Rim imperiyasının’ qulaw 



da’wiri (V a’sir) h’a’m XIV - XV a’sirdegi kapitalistlik qatnasıqlardın’ da’slepki 

formalarının’ payda bolg’an da’wirine shekem  o’z ishine aladı. A’yyemgi kulshılıq 

ja’mietinin’ qulawı tariyx filosofiyasındag’ı antik filosofiyası miyrasları o’z 

a’h’miyetin joyıtıp, XII a’sirdin’ ekinshi yarımınan baslap Batıs Evropada diniy 

ideologiya u’stemlik etiwshi ta’liymatqa aylandı. Og’an sebep Evropada Xristian 

diniy ta’liymatının’ (Rim imperiyasında Katolitsizm, Vizantiyada pravoslav h’a’m 

protestanttizm) diniy ta’liymatları payda bolsa, aldıng’ı Aziyada Arab h’a’m Arab 

tilles ellerde musılman  diniy teologiyası u’stemlik etti. 

Mektepte bilim beriw, ag’artıwshılıq shirkew qolına o’tti. Ta’biyat du’nya 

h’a’m insan h’aqqındag’ı barlıq tu’sinikler tiykarında diniy dogmatikalıq ideyalar 

orın aldı. 

XII a’sirdin’ ortalarınan baslap mekteplerdin’ (xasılzadalar h’a’m ……………) 

rawajlanıwı, da’slepki universitetlerge (İtaliyada, Angliyada, Chexiyada, Frantsiyada) 

tiykar salınıwı, shirkew sho’lkeminin’ qatnasıwında diniy dogmatikalıq isenimlerdi 

filosofiyalıq jaqtan tiykarlap beriwdi wazıypa etip qoydı. Orta a’sir filosofiyası  diniy 

ta’liymattın’ xızmetine aylandı. 



5 – TEMA: İSLAM TEOLOGİYaSI HA’M TARİYX FİLOSOFİYaSI 

2 s lektsiya 4 s a’meliy. 

JOBASI:  

 

1.  İslam dininin’ payda bolıwı. Musılman tariyxı teologiyasının’ tu’sindiriw 



o’zgeshelikleri. Du’nya h’a’m insannın’ rawajlanıwı  


2.   Kuran a’lem, du’nya, jer, ta’biyat h’aqqında musılman ta’liymatı   

3.   İnsaniyat tariyxı h’aqqında 

4.   Musılman tariyxtanıwının’ tu’sindiriw o’zgeshelikleri 

5.   Abu Nasr Farabiydin’ ja’mietlik siyasiy ko’z qarasları  

6.   İbn Xaldun h’a’m onın’ ja’mietlik rawajlanıw teoriyası.  

 

A’DEBİYaTLAR DİZİMİ: 



1.TİYKARG’I A’DEBİYaTLAR: 

1. Karimov İ.A.  Wzbekistonning wz istiqlol va taraqqiet ywli.. Toshkent

Wzbekiston, 1992. 

2. Karimov İ.A. Wzbekistonning siёsiy-ijtimoiy va iqtisodiy istiqbolining  asosiy 

tamoillari. Toshkent, Wzbekiston, 1995. 

3. Karimov İ.A.  Wzbekiston Milliy istiqlol, iqtisod, siёsat, mafkura. T., 1996 

4. Karimov İ.A.  Tarixiy xotirasiz kelajak yuq T., „Sharq„ 1998 

5. Karimov İ.A. Yangicha fikrlash va ishlash-davr talabi. T. 1998 

6. Karimov İ.A. Jamiyatimiz mafkurasi xalqni-xalk millatni-millat qilishga xizmat 

etsin. «Tafakkur» jurnal bosh muxarrirning savollariga javoblar  T. «Wzbekiston» 

1998 

7. Karimov İ.A. Yuksak manaviyat engilmas kuch. T.Manaviyat. 2008. 176 b 



8. Klimovich L.İ. Kniga o Korane. Ego proisxojdenii i mifologii. M. 1986. 

9.  Kollingvud.R.DJ. İdeya istorii, Avtobiografiya. M. 1980 

10.  Piotrovskiy M.B. Koranicheskie skazaniya. M. 1991. 

 

II- QOSIMShA A’DEBİYaTLAR: 

1. İbn – Xaldun. Prolegomeonı k «Knige pouchitelnıx primerov k divanu soobsheniy 

o dnyax arabov, persov i berberov i ix sovremennikov obladayushix vlastyu velikix 

razmerov». V kn. İgnatenko A.A., İbn – Xaldun. M. 1980. 

2.  Ortega-i-Gasset X.Degumanizatsiya iskusstva i drugie rabotı. M. 1991.  

3.  Farabi sotsialno-etnicheskie traktatı. Alma-Ata. 1973. 

4.  Shpenger O.  Zakat Evropı. Ocherki morfologii mirovoy istorii. Tom.1. Getshalt i 

istoriya. M. 1993; 

 

Du’nyadag’ı  3 jer ju’zlik dinlerdin’ bir sıpatında İslam dini bizin’ eramızdın’ 



VII  a’sirinin’ basında Arab yarım atawında payda boldı  İslam dininin’ payda 

bolıwına Arablarda klasslıq ja’miyettin’ h’a’m ma’mleketlerdin’ qaliplesiwge sebep 

bolg’an. Arablardın’ VII  a’sir basında patriarxal – obshinalıq du’zim basqıshınan  



klasslıq ja’mietke o’tken da’wiri boldı. Qa’wimlik bo’lshekleniwdi saplastırıw 

jolında bir ma’mleketke birlesiw za’ru’rligi payda boldı.  

 İslam dininin’ payda bolıwının’ ideyalıq deregi İudaizm boldı. Arabiyada 

İudaizmnin’ bas orayı Yemen qalası, sonday-aq Yasrib (Medina) qalası boldı. 

İudaizm ta’liymatın taratıwshı Evreylerdin’  iri u’sh qa’wimi usı qalalarda 

jasaydı. Eski diniy kitaplarda Muxamedte burıng’ı paygambarlar qatarında orın 

alg’an.  İslam diniy ta’liymatının’ qa’liplesiwinde Xristian dini de a’h’miyetli ta’sir 

etedi. 


VII  a’sirge shekem Arablarda xristian dini qabıl etilgen edi. 

Muxammedten burıng’ı paygambarlar qatarında Xristian dininin’  tiykarın 

salıwshı İusus Xristostın’ atı İysa paygambar atı menen tilge  alınadı. 

Solay etip islam dinine isenimine Arabiyada iudeyler menen xristianlardan 

tısqarı XANİFLER  dep atalg’an monoteistler jeke o’zin toparı jasag’an edi. Usı eski  

topardan yag’nıy iudaizmnin’ h’a’m xristianlıqtın’ Kvintessentsiyasın ma’nisin qabıl 

etiw jolı menen Arab jerlerinde islamnan burıng’ı  Xanifizm diniy h’a’reketi payda 

boldı. 


Xanifler – jergilikli h’a’m qa’wimlilik qudaylarg’a qarsı shıg’ıp, ko’p 

qudaylıqqa sıyınıwdı bir qudaylıq penen almastırıwdı talap etti. Yag’nıy xanifizm  

İslamnın’ payda bolıwının’ da’slepki basqıshı boldı. Muxamedtin’ o’zi de xanifiyashı 

h’a’reketke qosıladı. Xanifler qudayı – Raxman  quranda musılman qudayı Allanın’ 

ismi sıpatında aytıladı. 

İudaizmnin’ xristianlıqtan h’a’m xanifizmnen tısqarı  İslam dini ta’liymatına 

o’zine shekemgi arablardın’ Budda diniy formalarına sıyınıwı olardan fetishizm, 

magiya, anemizm, totemizm, ata babalarg’a sıyınıw sıyaqlı diniy tu’siniklerdin’ 

da’slepki formaları jasap kelgen. 

Mekka qalasında jasawshı  Kureysh qa’wimleri ushın qara tasqa endirilgen 

quday Alla- (Al - İlax) boldı. 

Arab qa’wimlerin siyasiy jaqtan oraylastırıw h’a’m kuraysh qa’wimleri 

qu’diretinin’ o’siwi na’tiyjesinde Kureyshlerdin’ qudayı  Alla kaaba da diniy 

u’stemlikti iyeleydi. Son’ınan barlıq musılmanlardın’ birden bir qudayı bolıp qaladı. 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   30


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə