Moderniteden postmoderniteye uzanan bir köPRÜ: zygmunt bauman



Yüklə 2,44 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə26/164
tarix07.04.2022
ölçüsü2,44 Mb.
#85154
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   164
669ab9e9ff32c2ca0f9a3c70aa28a6a8(1)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alain Touraine 
 
Modern  zamanların  insanı,  geleneksel  toplumun  yaşam  dünyasında  öne  çıkan 
değerleri  ve  yaşama  etkinliklerini  terk  etmiş  insandır.  Değer  bağlamında  bu  insan, 
dinsel  algı,  yargı  ve  toplumsal  ilişki  biçimlerini  bırakan;  etkinlik  bağlamında  üretime 
farklı bir statüde katılmaya başlayan insandır. Modern öncesi toplumda insan, tarımsal 
faaliyette  bulunan  ve  feodal  yapının  içinde  kısıtlı  olan  insandır.  Sanayileşme  ve 
kentleşme ile birlikte fabrikalara veya kentlere taşınan modern insan, burada daha farklı 
bir  yaşam  sürmeye  başlamıştır.  Yaşam,  bundan  böyle  daha  hızlı  ve  teknik  bir 
görünümdedir. 
Bu 
çerçevede, 
modern 
toplumun 
kimliğini 
oluşturan 
modernite/Aydınlanmanın  toplum  üzerindeki  yansımaları:  “Siyasal  olarak  Fransız 
devrimi,  iktisâdi  olarak  endüstriyel  devrim  ve  sınıf  yapıları  ve  toplumsal  tabakaları 
değiştirerek  modern  sistemin  gereksindiği  bireyi  yaratan  eğitim  devrimi.  Siyasette 
modernite,  ‘kolektiflik  ilkesi,  milliyetçilik,  yurttaşlık  ve  temsili  hükümet’,  iktisatta 
modernite  ‘öncelikle  emek  olmak  üzere  üretim  faktörleri  için  gelişen  farklılaşmış 
pazarlar’  tarafından  karakterize  edilmiştir.  Modernitenin  ruhu,  ‘evrenselci  bir  hukuk 
sistemi ve seküler kültürden’ oluşur.”
68
 
Aydınlanma veya modernitenin insanı akıllı bir varlık olarak tanımlaması, ona bu 
akıl  sayesinde  özne  olabileceğini  söylemesi  önemlidir.  Bu  insanın  kişi  olarak 
kendiliğindeki  anlamını  değiştirmiştir.  Geleneksel  yapıda  kulluk  ve  feodal  bağlarıyla 
tanımlanan  insan,  modern  dönemde  toplumsal  ya  da  siyasal  açıdan  bir  birey  olma 
imkânı elde etmiştir. Bu konuda Tönnies’in toplumu ünlü cemaat ve cemiyet kavramları 
                                                           
67
 Touraine,  s.109,  aynı  bağlamda  Touraine  insan  merkezli  olduğunu  iddia  eden  modernizmin  insanı 
nesneleştiren bir yapı olduğunu belirtir. Ona göre “Modernizm bir anti-hümanizmdir çünkü insan fikrinin, 
Tanrı fikrini dayatan ruh fikrine bağlı olduğunu bilir. Her tür vahiy ve ahlâksal ilkenin reddi, toplum fikri, 
yani  toplumsal  yararlılık  fikri  tarafından  doldurulacak  olan  bir  boşluk  yaratmaktadır.  İnsan  yalnızca 
yurttaştır.  Tanrı  sevgisi  dayanışmaya,  vicdan  ise  yasalara  saygıya  dönüşür.  Hukukçular  ve  idareciler 
peygamberlerin yerini alır.” S.188 
68
 Çiğdem,  s.69;  “Kurumsal  kümelenmeler  açısından  bakıldığında,  iki  farklı  örgütsel  gruplaşmanın 
modernliğin  gelişimi  içerisinde  özel  bir  önemi  vardır:  Ulus-devlet  ve  sistematik  kapitalist  üretim. 
Bunların  her  ikisinin  de  kökleri  Avrupa  tarihinin  belirli  karakteristikleri  içinde  bulunur  ve  önceki 
dönemlerle  ya  da  diğer  kültürel  ortamlarla  pek  az  koşutluklar  gösterirler.  Acaba,  modernlik,  bu  iki 
muhteşem dönüştürücü fail tarafından desteklenen yaşam biçimleri yönünden, Batı’ ya mı özgüdür? Bu 
soruya  lâfı  gevelemeden  “evet”  yanıtı  verilmelidir.”  Bkz.  Giddens, 
Modernliğin  Sonuçları
,  s.169–170; 
aynı  bağlamda  Modern  dünyayı,  Eric  Hobsbawm’ın  “ikili  devrim”  adını  verdiği  “Fransız  Devrimi  ve 
çağdaşı (İngiliz) Sanayi Devrimi”nin ürünü olarak görme eğilimindeyiz. Bkz. Callinicos, 
Toplum Kuramı

s. 33. 


33 
 
ile ayırması, modern dönem ile modern öncesi dönemi açıklamada önemlidir. Ona göre 
geleneksel toplumda birey, içine doğduğu yapının/geleneğin bir halkası olarak yaşama 
devam  eder.  Geleneksel  toplum,  yeni  doğan  insan  için  önceden  hazırladığı  kıyafeti 
sunar  ve  onun  yaşamı  bu  kıyafetle  devam  eder.  Kişinin  bu  kıyafeti  elde  etmek  için 
ekstra  bir  çaba  sarf  etmesine  gerek  yoktur.  Oysa  cemiyette  kişi  bireydir  ve  bireysel 
pozisyonunu veya statüsünü kendi edinir. Tönnies için modern toplum, cemaat bağlarını 
bırakıp  cemiyete  doğru  bir  değişim  gerçekleşmiştir  olan  toplumdur.  Yani  birey  için 
modern toplumda soydan gelen bir miras  yoktur. Birey aklını ve becerisini kullanarak 
toplumda var olmaya çalışır.
69
 
Modern  topluma  dair  analizler,  siyaset  ve  sosyoloji  bağlamında  daha  çok 
karşımıza  çıkar.
70
 Toplumu  ve  toplumsal  ilişkileri  okumak  bir  bakıma  felsefenin 
yapacağı  bir  şey  olarak  görülmemeye  başlanır.  Toplum  bilimlerinin  çıkışı  da  aynı 
düzlemde kendine yer arar. Tönnies’in düşünceleri bunlardan biridir. Sosyal bilimlerin 
ortaya  çıktığı  yüzyıl  olan  on  dokuzuncu  yüzyıldan  itibaren,  modern  toplum 
çözümlemeleriyle  karşılaşırız.  Modern  toplumu  sermaye  ve  emek  bağlamında 
değerlendiren  Marx,  işçi  ve  burjuvazi  karşıtlığının  yaşandığı  ve  temelinin  emekten 
alınan  artık  değerin  (kârın)  oluşturduğu  modern  toplum,  sanayileşmiş,  kapitalist  bir 
toplum, ama eşitlikten uzak bir toplum olarak görür. Kapitalizm tarihine bakıldığında, 
modern toplumun  araçlarını ve ticari anlayışını  görürüz. Günümüzde farklı bir  yoldan 
devam  eden  kapitalizm,  sosyalizm  karşısında  zafer  kazanarak  ve  bu  muzaffer  halini 
sürdürerek belli aşamalardan geçmiştir. Bunlar  “sanayi sermayesinin asıl olarak ulusal 
pazarlar  içinde  gelişmesi  ile  nitelenen  piyasa  kapitalizmi  (yaklaşık  1700–1850  arası); 
pazarların genişleyip dünya pazarı haline geldiği, ulus-devletler çevresinde örgütlenmiş 
ama  hem  ucuz  emek  hem  de  hammadde  sağlayan  sömürgeler  ile  sömürgeci  uluslar 
arasındaki temel sömürü asimetrisine dayanan, emperyalizm çağıyla özdeşleşen tekelci 
kapitalizm; ve son olarak, uluslar arası şirketlerin büyük bir hızla büyümesinin ve bunun 
                                                           
69
 Kadir  Canatan,  “Modernizm  ve  Postmodernizm  Perspektifinden  Toplumsal  Değişme”,  sf.110–119, 
“Modernizmden  Postmodernizme”, 

Yüklə 2,44 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   164




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə