Mü əllif Ata kişiyev Bəxtiyar Sərhəd oğlu (hüquqşünas, elmi dərəcəsi və elmi adı yoxdur) Redaktor



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə4/97
tarix20.02.2018
ölçüsü2,8 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97

 
13 
bu heç bir t
ələb irəli sürmür; 
İnzibati  hüquq  normaları  konkret məzmunu və  isti-
qam
ətinə görə aşağıdakı formada qruplaşır: 
1)Dövl
ət  idarıciliyi  orqanlarının  hüquqi  vəziyyətini 
(statusunu) nizama salan normalar; 
2)Dövl
ət idarəciliyi dairəsində  idarə, müəssisə  və 
t
əşkilatların hüquqi vəziyyətini, təşkili qaydalarını, ləğv edil-
m
ə qaydalarını və inzibati səlahyyətlərini muəyyən edən nor-
malar; 
3)Dövl
ət idarə aparatının işçilərinin hüquqi vəziyyətini 
nizama salan normalar; 
4)Dövl
ət idarəçiliyi dairəsində içtimai təşkilatların hü-
quqi v
əziyyətini nizama salan normalar və; 
5)Dövl
ət idarəçiliyi dairəsində  vətandaşların  hüquqi 
v
əziyyətini nizama salan normalar. 
İnzibati  hüquq  normaları  öz  məzmunlarına  görə: 
maddi v
ə prosesual inzibati hüquq normalarına bölünür. Mad-
di inzibati 
hüquq normaları idarəçilik dairəsində yaranan içti-
mai münasib
ətlərin konkret tərəflərin (subyektlərin) hüquq və 
v
əzifələrinin məzmununu müəyyən edir. Həmin hüquq və 
v
əzifələrin həyata keçirilməsi metodu isə, bir qayda olaraq 
prosesual inzibati hüquq norma
ları ilə nizama salınır. 
Prosesual  inzibati  hüquq  normaları  öz  məzmununa 
gör
ə  iki qrupa bölünür. Birinci qrupa idarəçilik  aparatının 
t
əşkili, ləğvi və quruluşu ilə əlaqədar olan normalar daxildir. 
İkinci qrup normalar isə ayrı-ayrı inzibati işlərin icraat qayda-
larını müəyyən edir. 
İnzibati hüquq normaları fəaliyyət müddətinə görə də 
iki növd
ə olur:  
1)Qeyri-mü
əyyən müddətə  müəyyən olunan normalar 
v
ə; 
2)Mü
əyyən müddətə qəbul edilən normalar; 
İnzibati  hüquq  normalarını  inzibati-ərazi  əlamətlərinə 


 
14 
gör
ə  də  qruplaşdırmaq  olar.  O  cümlədən, Azərbaycan Res-
publikası  ərazisində  fəaliyyət göstərən  normalar,  Naxçıvan 
Muxtar Respublikası, şəhər, rayon, kənd və qəsəbə ərazilərin-
d
ə fəaliyyət göstərən normalar. 
 
3.İnzibati hüquq normalarının həyata keçirilməsi 
 
İnzibati  hüquq  normaları  dövlət təşkilatları  (bəzi 
hallarda, içtimai t
əşkilatlar),  onların  vəzifəli  şəxsləri və  s. 
v
ətəndaşlar  tərəfindən həll edilir. Bu həlletmənin iki üsulu 
vardır;  inzibati  hüquq  normalarının  tələblərini yerinə  yetir-
m
ək (icra etmək) yolu ilə  və  həmin  normaları  tətbiq etmək 
yolu il
ə. 
İnzibati  hüquq  normaların  tələblərinin yerinə  yetril-
m
əsi özü də, aşağdakı iki (aktv və passiv) üsulla həyata keçri-
lir. 
Aktiv üsul-burada subyektl
ərin fəal hərəkətdə  olması 
t
ələb olunur; 
Passiv üsul-burada subyekt (müvafiq t
ərəf) dövlət 
t
ərəfindən  qadağan  edilən hərəkəti etmir, onunla da inzibati 
hüquq normalarını yerinə yetirilmiş olur. 
İnzibati  hüquq  normalarının  yerinə  yetrilməsi bütün 
v
ətəndaşlar  və  vəzifəli  şəxslər tərəfindən həyata keçrildiyi 
halda, onun t
ətbiq  edilməsi isə  yalnız  səlahiyyətli dövlət 
oqanlarına və onların vəzifəli şəxslərinə məxsusdur. 
İnzibati  hüquq  normalarının  tətbiqi  özünü  bir  sıra 
t
ələblərin yerinə yetrilməsində göstərir. O cümlədən: 
1)İnzibati hüquq normaları hansı məqsəd üçün müəy-
y
ən olunmuşdursa, həmin məqsəd üçün də tətbiq edilməlidir
2)İnzibati  hüquq  normaları  səlahiyyətli dövlət orqan-
ları  və  ya vəzifəli  şəxslər tərəfindən öz səlahiyyətləri dairə-
sind
ə tətbiq edilir; 
3)İnzibati hüquq normaları dövlət tərəfindən müəyyən 


 
15 
olunan qaydada  t
ətbiq olunmalıdır,  bu  tətbiq olunma-proses 
qaydaları əsasında həyata keçrilməlidir; 
4)İnzibati  hüquq  normalarının  tətbiqi hüququ-aktlar 
verm
ək yolu ilə həyata keçirilir. Bu kimi hüquqi aktlar idarə-
çilik  orqanlarının  qərarlarından,  sərəncamlarından  və  əmr-
l
ərindən, habelə  Məhkəmə  orqanlarının  qərar və  qətnamə-
l
ərindən ibarətdir.  
İnzibati  hüquq  normalarının  tətbiqi  prosesi  aşağıdakı 
üç başlıca mərhələdən ibarətdir: 
1)Konkret m
əsələnin həllinin həmin orqana və  ya 
v
əzifəli şəxsə aid olmasının araşdırılması və dəqiq müəyyən 
edilm
əsinə dair fəaliyyət. 
2)S
əlahiyyətli orqan və  ya vəzifəli  şəxs tərəfindən 
inzibati  hüquq  normalarının  tətbiqinə  dair  müvafiq  aktın 
q
əbul edilməsinə dair fəaliyyət. 
3)Q
əbul  edilmiş  hüquqi  aktın  icraçıya  çatdırılması  və 
icranın üzərində nəzarətlə əlaqədar fəaliyyət. 
İnzibati hüquq normalarının tətbiqinə dair fəaliyyətlər 
d
ə iki qurupa bölünür: 
a)Konkret m
əsələnin həll edilməsi ilə  əlaqədar olan 
f
əaliyyətlər və; 
b)İnzibati  hüquq  normalarının  pozanların  intizam  və 
ya inzibati m
əsuliyyətə cəlb edilməsi ilə əlaqədar fəaliyyətlər. 
Dövl
ət idarəçiliyi  orqanları,  hüquq  normalarını  hadi-
s
əyə tətbiq etməklə dövlətin təlabatını yerinə yetirmiş olur. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
16 
 
 
MÖVZU III. İNZİBATİ HÜQUQ  
MÜNASİBƏTLƏRİ 
 
1.İnzibati hüquq münasibətləri anlayışı və  
xüsusiyy
ətləri 
 
İnzibati hüquq münasibətləri inzibati-huqüq normaları 
il
ə nizama salınan idarəçilik xarakterli ictimai münasibətlər-
d
ən ibarətdir. Həmin ictimai münasibətlərdə  iştirak  edən 
t
ərəflər, inzibati hüquq normaları ilə müəyyən edilən qarşılıq-
lı hüquq və cavabdehlik daşıyırlar. Lakin, digər hüquq müna-
sib
ətlərindən fərqli olaraq, inzibati hüquq münasibətlərində 
iştirak edən tərəflərdən birisi üstün hüquqa malik olur. 
Hüquq münasib
ətlərinin bütün əlamətləri inzibati hü-
quq münasib
ətləri üçün də xarakterikdir. 
İnzibati hüquq münasibətlərinin obyekti isə insanların 
f
əaliyyəti (hərəkəti, davranışı) təşkil edir ki, məhz bu fəaliy-
y
ətlərin vasitəsi ilə həmin hüquq münasibətləri üçün nəzərdə 
tutulan hüquq v
ə cavabdehliklər həyata keçirilir. 
İnzibati  hüquq  münasibətlərinin özünə  məxsus  aşağı-
dakı xarakterik cəhətləri vardır: 
1.İnzibati hüquq müsnasibətləri mütləq icraedici-səran-
camverici funksiya il
ə əlaqədar olmaqla, idarəçilik fəaliyyəti 
dair
əsində  yaranır,  bu  münasibətlərdə  tərəflərin hüquq və 
cavabdehlikl
əri həmin fəaliyyəti həyata keçməsi ilə əlaqədar-
dır; 
2.İnzibati hüquq münasibətlərdə çıxış edən tərəflərdən 
birisi mütl
əq dövlətin icraedici-sərancamverici  funksiyasını 
h
əyata keçirən orqan (və  ya onun vəzifəli  şxsi)  olmalıdır. 
T
ərəflərin hər ikisi də  dövlət idarəçilik  orqanı  ola  bilər. 
Müst
əsna  hallarda ictimai təşkilatlar  dövlət  funksiyasını 




Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə