Mü əllif Ata kişiyev Bəxtiyar Sərhəd oğlu (hüquqşünas, elmi dərəcəsi və elmi adı yoxdur) Redaktor



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə5/97
tarix20.02.2018
ölçüsü2,8 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97

 
17 
h
əyata keçirə bilər; 
3.İnzibati hüquq münasibətlərində  tərəflərdən biri 
mütl
əq dövlət  adından  çıxış  edir.  Həmin tərəf  üstün tərəf 
adlanır  və  dövlətin hakimiyyət hüquqlu səlahiyyətlərinə 
malik olur; 
4.İnzibati hüquq münasibətləri həm üstün, həm də asılı 
t
ərəflərindən birinin təşəbbüsü ilə  yaranır.  Burada  ikinci 
t
ərəfin razılığı tələb olunmur; 
5.İnzibati  hüquq  münasibətlərində  tərəflərin  arasında 
baş verən mübahisə inzibati qaydada, yəni hakimiyyət hüquq-
lu s
ərəncamlar ilə həll edilir; 
6.İnzibati hüquq münasibətlərində iştirak edən tərəflər-
d
ən birisi inzibati hüquq normalarını pozduqda, o digər tərəf 
qarşısında deyil, dövlət qarçısında hüquqi cavabdehlik daşıyır 
v
ə; 
7.İnzibati  hüquq  normalarının  tələblərini pozan tərəf 
inzibati m
əsuliyyətə və ya intizam məsuliyyətinə, bəzi hallar-
da is
ə maddi və ya cinayət məsuliyyətinə də cəlb edilə bilər. 
İnzibati hüquq münasibətlərinin bu əsas cəhətləri onu 
dig
ər hüquq münasibətlərindən əsaslı sürətdə fərqləndirir. 
 
2.İnzibati hüquq münasibətlərinin növləri 
 
İnzibati  hüquq  münasibətləri öz məzmunlarına  görə, 
xarakterl
ərinə görə, tərəflərin hüquq və vəzifələrinin nisbətinə 
gor
ə və s. əlamətlərinə görə biri-birilərindən fərqlənirlər. 
Öz m
əzmunlarına  görə  inzibati hüquq münasibətləri 
iki yer
ə bölünür: 
a)Maddi inzibati hüquq münasib
ətləri - bu kimi müna-
sib
ətlər icraedici-sərəncamverici fəaliyyətlə  bilavasitə  əlaqə-
dardır və; 
b)Prosesual inzibati hüquq münasib
ətləri  -  bu kimi 
münasib
ətlər maddi inzibati hüquq münasibətlərinin həll 


 
18 
edilm
əsi formasından ibarətdir. 
İnzibati  hüquq  münasibətləri tərəflərin hüquq və 
cavabdehliyin
ə görə də iki yerə bölünür: 
1)Şaquli inzibati hüquq münasibətləri və; 
2)Üfüqi inzibati hüquq münasib
ətləri. 
İnzibati  hüquq  münasibətləri özünün məqsəd və  təyi-
natına görə də iki yerə bölünür: 
a)İdarəçilik fəaliyyətləri ilə əlaqədar olan münasibətlər 
v
ə; 
b)İnzibati hüquq pozuntularının baş verməsi ilə əlaqə-
dar olaraq yaranan inzibati hüquq münasib
ətləri.  
Konkret m
əsuliyyətlərinə  görə  də  inzibati hüquq 
münasib
ətləri iki növə bölünür: 
1)Əmlak  xarekterli  inzibati  hüquq  münasibətləri. Bu 
kimi münasib
ətlər, əmlakla əlaqədar yaranır və; 
2)Qeyri-
əmlak xarakterli inzibati hüquq münasibətləri. 
Bu münasib
ətlər, digər idarəçilik fəaliyyəti ilə əlaqədar yara-
nır. 
Subyekl
ərin xarakterlərinə  görə  də  inzibati hüquq 
münasib
ətləri iki növə bölünür: 
a)İdarəçilik  orqanlarının  müxtəlif  ranqları  arasında 
yaranan inzibati hüquq munasib
ətləri və; 
b)İctimai təşkilatlar və vətəndaşların iştirakından yara-
nan inzibati hüquq münasib
ətləri; 
 N
əhayət, mühafizə edilmə qaydasına görə də inzibati 
hüquq münasib
ətlərini iki növə bölmək olar: 
1)İnzibati  qaydada  qorunan  inzibati  hüquq  münasi-
b
ətləri və; 
2)M
əhkəmə qaydası ilə qorunan inzibati hüquq müna-
sib
ətləri. 
 
 
 


 
19 
3.İnzibati hüquq münasibətlərinin yaranması, dəyiş-
dirilm
əsi və xətm edilməsi üçün əsaslar 
 
 
İnzibati hüquq münasibətlərinin yaranması, dəyişdiril-
m
əsi üçün əsas vasitə-hüquq faklardan ibarətdir. Belə hüquqi 
faktlar  insanların  iradəsindən  asılı  olaraq  yarana bilər və 
(hadis
ə) - insanların iradəsindən asılı olmayaraq yarana bilər. 
İnsanların arzu və istəkləri ilə əlaqədar yaranan hüquqi 
faktlar ad
ətən hüquqi fəaliyyət adlanır və hərəkət nəticəsində 
baş  verir.  Hərəkətin özü də  iki cürdür: qanuni hərəkət və 
qeyri-qanuni h
ərəkət. 
İnzibati  hüquq  münasibətlərinin  yaranmasına  səbəb 
olan hüququ faktlar h
ərəkətsizlik nəticəsində də yarana bilər. 
H
ərəkətsizlik, özü də qanuni və qeyri-qanuni ola bilər. Qeyri-
qanuni h
ərəkətsizlik: “etməli idi, lakin etmədi” üzərində 
qurulur. 
Hadis
ə hüquqi fakt olmaq etibarı ilə hüquq münasibət-
l
ərinin inkişafına mühüm təsir göstərir. 
İnzibati  hüquq  münasibətləri  aşağdakı  hallarda  xətm 
edilir: a) t
ərəflər öhdələrinə düşən vəzifəni yerinə yetirdikdə; 
b) cavabdeh t
ərəf öldükdə; c)idarə və ya təşkilat ləğv edildik-
d
ə və;  d) qüvvədə olan hüquqi aktı ləğv edən yəni hüquqi akt 
verildikd
ə. 
Bütün hallarda  inzibati hüquq münasib
ətlərinin yaran-
ması, dəyşdirilməsi və xətm edilməsi qanun əsasında olmalı-
dır. 
 
 
 
 
 
 
 


 
20 
 
 
MÖVZU IV. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ 
İNZİBATİ HÜQUQUNUN SUBYEKTLƏRİ 
 
1.İnzibati hüquq subyektinin anlayışı 
 
İnzibati  hüquq  subyektləri dedikdə, inzibati hüquq 
münasib
ətlərində  iştirak  edən tərəfləri  başa  düşürük.  Həmin 
t
ərəflər inzibati hüquq münasibətlərinin tam hüquqlu subyekti 
ki
mi çıxış edirlər. 
Geniş  mənada, inzibati hüquq münasibətlərinin sub-
yektl
ərini aşağıdakı qaydada qruplaşdırmaq olar: 
1)Dövl
ət  orqanları,  idarələri, müəssisələri, təşkilatları 
onların nümayəndələri və vəzifəli şəxsləri;  
2)İctimai  təşkilatlar,  onların  orqanları,  nümayəndələri 
v
ə vəzifəli şəxsləri və; 
3)Az
ərbaycan  Respublikası  vətəndaşları,  vətəndaşlığı 
olmayan şəxslər və xarici dövlətlərin vətəndaşları. 
Qeyd edil
ən subyektlər, inzibati hüquq münasibətlərin-
d
ə iştirak etmək üçün inzibati hüquq qabiliyyətinə və fəaliy-
y
ət qabiliyyətinə  malik  olmalıdırlar.  İnzibati  hüquq  qabiliy-
y
ətinə malik olmaq, o deməkdir ki, inzibati hüquq münasibət-
l
ərinin subyektləri dövlət idarəçiliyi dairəsində  hüquq və 
cavabdehlikl
ərə  malikdilər.  İnzibati  fəaliyyət qabiliyyətinin 
mahiyy
əti isə  subyektlərin dövlət idarəçiliyi fəaliyyətini 
h
əyata keçirmə  qabiliyyətindən ibarətdir. Deməli, inzibati 
hüquq qabiliyy
əti dedikdə, hər hansı bir orqana verilən dövlət 
hakimiyy
əti səlahiyyətinin həcmini başa düşməliyik. Görün-
düyü kimi, dövl
ət idarəçiliyi  orqanlarının  inzibati  hüquq 
qabiliyy
əti həmin orqanın hakimiyyət səlahiyyətinin dairəsini 

əyyən  edir.  İdarəçilik  orqanlarının  fəaliyyət qabiliyyəti 
dedikd
ə  isə, onlara verilən hüquq və  vəzifələri idarəçilik 




Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə